İçeriğe atla

Arşaguhi Teotig

Arşaguhi Teotig
Արշակուհի Թեոդիկ
Doğum1875
Ortaköy, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm1922 (46-47 yaşlarında)
Lozan, İsviçre
MeslekYazar, yayıncı, eğitimci, tercüman, sosyal hizmet uzmanı ve hayırsever
MilliyetErmeni

Arşaguhi Teotig (ErmeniceԱրշակուհի Թեոդիկ, 1875–1922), Ermeni sosyal hizmet uzmanı, eğitimci, yayıncı, yazar ve tercüman.[1][2]

Hayatı

Arşaguhi Teotig

Arşaguhi Teotig, 1875 yılında İstanbul'un Ortaköy semtinde Arşaguhi Cezveciyan olarak dünyaya geldi.[1][2] Babası Bedros Cezveciyan'dı.[3] İlk öğrenimini 1895 yılında Samatya'daki Nunyan-Varduhyan Koleji'nde aldı.[1] İngiltere'ye gitti ve Scarborough'daki Westland Lisesi'nde okudu.[2] Westland'dan mezun olduktan sonra çalışmalarına devam etmek için Paris'e gitti. G. Lusinyan'ın Fransızca-Ermenice sözlüğüne sözcük ve anlam araştırmacısı olarak katkıda bulunmuştur.[2] 1898'de İstanbul'a döndü ve Üsküdar Cemaran Ermeni Koleji ve Semineri'nde çalışmalarına devam etti. Tsaghig, Manzume, Surhantak, Byzantium, Jamanak gibi gazete ve dergilerde çalışarak yazarlık kariyerine başladı.[2] Ayrıca Polis Hayivare adlı editoryal dergide çalıştı.[2]

1902 yılında ünlü Ermeni yazar ve yayıncı Teotig ile evlendi. Kocası hapsedildikten ve Deyrizor'a gönderildikten sonra, Arşaguhi Teotig ağır bir şekilde hastalandı.[1] Arşaguhi Teotig daha sonra 1922'ye kadar yaşadığı İsviçre'nin Lozan kentine gönderildi. Son sözleri "Hepimiz kurbanız." ile Ermeni Soykırımı'na atıfta bulunmuştur.[2]

İş

Arşaguhi Teotig, Osmanlı İmparatorluğu'nun Ermenilerin yoğun nüfusa sahip olduğu semtlerde Ermeni kız okullarının inşaat, bakım ve işletmesini destekleyen bir Ermeni örgütü olan Azkanver Hayuhyats Engerutyuni'nin bir parçasıydı.[4] 1909 yılında Adana Katliamı hakkında bilgi alan örgüt, mümkün olan her şekilde yardım etmeye mecbur kaldı. Arşaguhi, Adana'ya gitti ve gördüğü sahne karşısında dehşete düştü. Daha sonra İstanbul'a döndü ve 1910'da Kilikya'da Bir Ay gazetesi ve kısa kitabını yayımladı. Bu çalışma, Adana'da yaşananların bir görgü tanığının ifadesiydi. Teotig ayrıca kocasının Amenuyn Daretyutsi periyodik eserlerinde kocasına yardım etti.[5]

Kaynakça

  1. ^ a b c d Soulahian Kuyumjian, Rita (2010). Teotig: Biography & Monument. Taderon Press (Gomidas Institute). s. 243. 
  2. ^ a b c d e f g "Արշակուհի Թեոդիկ. "Բոլորս ալ զոհեր ենք" Ermenice Tercümesi: Arshaguhi Teotig: "Hepimiz Kurbanız"" (Ermenice). 24 Nisan 2011. 17 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2012. 
  3. ^ Pamukciyan, Kevork (2003). Biyografileriyle Ermeniler. İstanbul: Aras Yayıncılık. s. 147. 
  4. ^ "Sibil Biography". An electronic library featuring a huge collection of documents on Armenian literature, history, religion and anything Armenia-related. Armenianhouse. 22 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2011. 
  5. ^ VARTAN MATIOSSIAN. "Teotig: The First Historian of Armenian Printing". 18 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2012. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Devrimci Federasyonu</span> Ermenistan’da bir siyasi parti

Ermeni Devrimci Federasyonu, Ermeni siyasi partisi. Ermenistan'ın bağımsızlığını sağlamak amacıyla 1890'da kuruldu. Hâlen gerek Ermenistan Cumhuriyeti'nde gerek diasporadaki Ermeniler arasında aktif bir siyasi partidir. Doğu Ermenice adıyla Daşnaktsutyun olan örgütün adı Türkçeye Batı Ermenice'den bir takım ses değişikliklerinden sonra Taşnaksutyun olarak geçmiştir ve kısaca Taşnak adıyla da bilinir. Ermenicede Federasyon anlamına gelir; çünkü örgüt özellikle Rusya'daki Ermeni örgütleri başta olmak üzere birçok örgütün birleşmesinden oluştuğundan bu adın verilmesi uygun görülmüştür.

Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları veya Ermeni Soykırımı için Adalet Komandoları (ESAK) (İngilizce: Justice Commandos of the Armenian Genocide (JCAG)) veya Ermeni Devrimci Ordusu (EDO) (İngilizce: Armenian Revolutionary Army (ARA)), 1975 ve 1983 yılları arasında faaliyet göstermiş sağcı ve aşırı milliyetçi Ermeni gerilla örgütü. Amaçları, Türkiye tarafından Ermeni soykırımının tanınması ve Türkiye'nin bir kesim arazisi üzerinde bağımsız Ermenistan'ın kurulması olmuştur. ABD, Fransa, Avusturya, Portekiz, Sırbistan ve Belçika'da Türk diplomatlara karşı saldırılarda bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Aram Andonyan</span>

Aram Andonyan, Ermeni gazeteci, tarihçi ve yazar.

<span class="mw-page-title-main">Stepan Malhasyants</span>

Stepanos Sargsi Malkhasyants Ermeni bir akademisyen, filolog, dilbilimci ve sözlük yazarıydı. Uzman bir klasik Ermeni edebiyatçısı olarak, Malkhasyants pek çok klasik Ermeni tarihçinin eserini modern Ermeniceye çevirip onlar hakkında incelemeler yazmıştır, hayatının 70 yılını Ermeni dilinin gelişimine adamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Keğam Parseğyan</span>

Keğam Parseğyan, Osmanlı Ermenisi yazarı, köşe yazarı, öğretmen, editör ve gazeteci.

<span class="mw-page-title-main">Hayig Tirâkyan</span>

Hayig Tirâkyan veya Tiryakiyan, Osmanlı Ermeni ziraat mühendisi ve siyasetçi. Trabzon doğumludur.

<span class="mw-page-title-main">Levon Kirişçiyan</span>

Levon Larendz Kirişçiyan, Osmanlı Ermeni yazar, çevirmen, öğretmen ve gazeteci.

<span class="mw-page-title-main">Aram Yerganyan</span>

Aram Yerganyan (Ermenice: Արամ Երկանեան;, Ermeni devrimci. Ermeni Kırımı'nda ve Bakü'deki Ermenilerin katledilişinde rol aldıkları iddiasıyla intikam eyleminde bulunarak Bahattin Şakir ve Fetali Han Hoyski'ye suikast düzenlemiştir. Ermeni ulusal kahramanı olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Vahram Papazyan (oyuncu)</span> Ermeni tiyatro oyuncusu

Vahram Papazyan, ünlü 20. yüzyıl Shakespeare oyuncusu. 20. yüzyılın en önemli trajedyeni olarak görülen sanatçı, İstanbul'da Türkçe ve Ermenice oyunlar sahnelemiş; 1922-1953 arasında Ermeni ve Rus tiyatro toplulukları ile Moskova, Fransa, İtalya, Avusturya, İspanya ve Belçika'da sahneye çıkmıştır. 1954'ten sonra Erivan'daki Sundukyan Akademi Tiyatrosu'nun yıldız oyuncusu idi.

<span class="mw-page-title-main">20 Darağacı</span>

20 Darağacı 15 Haziran 1915 tarihinde Beyazıt Meydanı'nda idam edilen 20 Hınçak üyesi için kullanılan ortak addır.

<span class="mw-page-title-main">Teotig</span>

Teotoros Lapçinciyan veya Teotig adıyla bilinir,, Osmanlı Ermenisi yazar ve salnameci.

<span class="mw-page-title-main">Zabel Sibil Asadur</span>

Zabel Asadur doğum adıyla Zabel Hancıyan, Türkiye Ermenisi romancı, şair, yazar, yayıncı ve hayırseverdir.

Bedros Cezveciyan, Osmanlı Ermenisi olan bir matbaacıdır. Reşad Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nde maddesi bulunmaktadır.

Vartan Mahohyan deniz resimleriyle tanınan Ermeni ressamdır. Hayatının çoğunu Osmanlı ve Fransa'da geçiren Mohohyan'ın resimleri dünya çapında sergilenmiştir.

Arşak Abrahami Fetvacıyan Ermeni sanatçı, ressam ve tasarımcıdır. Antik Ani kentini resmettiği suluboya resimleri ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin para ve posta pullarını (1918-1920) tasarlamasıyla bilinir. 20 seneden uzun bir süre sanatla uğraşan Fetvacıyan, kilise, manastır, saray ve şapelleri tasvir ettiği 2.000'den fazla eser üretmiştir. Karakalem ve suluboya çalışmalarının yanında Ermeni portreleri de yapmıştır.

Levon Ağababayan, Ermeni asıllı Osmanlı matematikçisi ve eğitmen.

<span class="mw-page-title-main">Mari Beyleryan</span>

Mari Beyleryan Ermeni asıllı Osmanlı yazar, öğretmen, hatuncu, halk figürü ve Ermeni Soykırımı kurbanı.

<span class="mw-page-title-main">Diran Çırakyan</span>

Diran Çırakyan veya İndra Ermeni asıllı Osmanlı şair, yazar, ressam ve öğretmen. Servet-i Fünûn dergisi için önemli rol oynadı ve sonunda Ermeni Soykırımı'nın kurbanı oldu.

Manuk Azaryan Efendi (1849-1922), Ermeni asıllı Osmanlı diplomat.

<span class="mw-page-title-main">Zaruhi Bahri</span>

Zaruhi Şahbaz Bahri, önde gelen bir Ermeni yazar, sosyal hizmet uzmanı ve toplum aktivistiydi. 1913'te Konstantinopolis Ermeni Kızılhaçı'nın kurucu üyelerinden biriydi. Ermeni Kırımı'nın ardından, kendisi de birkaç aile üyesini kaybeden Bahri, kurtulanların yardım çabalarına destek olmak için Osmanlı İmparatorluğu'nda kaldı. Sonrasında ise önce Romanya'ya ve nihayetinde 1928'de hayatının geri kalanında yaşadığı Fransa'ya kaçtı. Fransa'dayken altı roman yazdı ve yerel Ermeni cemaatiyle ilişkiler kurmaya devam etti.