İçeriğe atla

Arça Ayaklanmaları

Mastara Muharebesi
Rus İç Savaşı
Tarih25 Ekim – 15 Kasım 1918
Bölge
Arça, Kazan Guberniyası, RSFSC
(Günümüzde Rusya'da)
SonuçKızıl Ordu'nun zaferi
Taraflar
Köylüler Kızıl Ordu
Kayıplar
31 Ölü
11 Yaralı

Arça ayaklanması (Tatarca: Арча фетнәсе, romanize: Arça fetnäse), Kazan Guberniyası'nda Kazan, Layış, Mamadış Uyezdlilerin Sovyet iktidarına karşı çıkarttıkları bir isyandır. Prodrazvyorstka politikasına karşı 25 Ekim 1918'de başladı. 10 Kasım'da isyancılar Arça kasabasını ele geçirdi. İsyanı bastırmak için topçu desteği olan birlikler gönderildi. 15 Kasım'da isyan yenilgiye uğratıldı, 31 isyancı öldürüldü, 11'i yaralandı. İsyana katılanlar Sovyet iktidarına katkılarını geri ödediler.

Kaynakça

  • "Arça fetnäse/Арча фетнәсе". Tatar Ansiklopedisi (Tatarca). Kazan: Tataristan Cumhuriyeti Bilimler Akademisi.. Tatar Ansiklopedisi Enstitüsü. 2002. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ekim Devrimi</span> Sovyetler Birliğinin kurulmasının yolunu açan, Lenin ve diğer devrimcilerin önderliğinde gerçekleştirilen devrim

Ekim Devrimi, Bolşevik Devrimi, Rus Devrimi ya da Büyük Ekim Sosyalist Devrimi, ayrıca bilinen adı ile Ekim Ayaklanması, Rusya’da Jülyen takvimine göre 25 Ekim 1917’de, Petrograd’daki geçici hükûmetin devrilerek iktidarın Lenin önderliğindeki Bolşeviklere geçmesini sağlayan ve Sovyetler Birliği’nin kurulmasına yol açan olaydır.

Çavuşbaşı Memiş Paşa, II. Mahmut saltanatında 15 Kasım 1808 - 1 Ocak 1809 tarihleri arasında bir ay dokuz gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hurşid Ahmed Paşa</span> 167. Osmanlı sadrazamı

Hurşid Ahmed Paşa, II. Mahmud saltanatında 5 Eylül 1812 - 1 Nisan 1815 tarihleri arasında iki yıl altı ay yirmi yedi gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.

Vaka-i Hayriye, 16 Haziran 1826 tarihinde, İstanbul'da Osmanlı Padişahı II. Mahmut tarafından Yeniçeri Ocağının topa tutularak yok edilmesi ve sağ kalanların ise 16-17 Haziran'da idam edilmesi ile sonuçlanan olaylara verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Kazan, Tataristan</span>

Kazan, Rusya'ya bağlı Tataristan'ın en büyük şehri ve başkentidir. Volga ve Kazanka Nehirlerinin birleştiği noktada yer alan şehir, 425,3 kilometrekarelik bir alanı kaplamakta olup, nüfusu 1,3 milyonun üzerinde ve büyük metropol bölgesinde yaklaşık 2 milyona ulaşmaktadır. Kazan, Volga Federal Bölgesi'nin yanı sıra Volga üzerindeki en kalabalık şehir olarak Rusya'nın beşinci büyük şehridir.

Şahkulu ya da Şah Kulu Baba Tekeli, Teke Yarımadası bölgesinde büyük bir isyan çıkaran Türkmen babası.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği Komünist Partisi</span> Sovyetler Birliğini yöneten parti

Sovyetler Birliği Komünist Partisi, Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin Bolşevik kanadınca kurulan ve 1917 Büyük Ekim Sosyalist Devrimi'nden sonra 1991 yılına dek Sovyetler Birliği'ni yöneten parti. Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi olarak iktidara gelen parti 1918 yılında Komünist Parti adını aldı.

<span class="mw-page-title-main">Şubat Devrimi</span>

Şubat Devrimi, I. Dünya Savaşı sırasında 1917'de ortaya çıkan devrimci harekettir. Devrim, 1917'de Rusya'da gerçekleşen iki devrimden ilkiydi.

<span class="mw-page-title-main">Kronstadt Ayaklanması</span>

Kronstadt Ayaklanması, Sovyet denizcilerinin ve askerlerinin Stepan Petriçenko önderliğinde Bolşevik iktidarına karşı başkaldırısıdır. Mart 1921'de başlayan ayaklanma başarısız olacak ve kanlı bir şekilde bastırılacaktır. İsyan, Finlandiya Körfezindeki Rus Baltık Deniz Filosu'nun üssü olan Kronstadt'ta patlak vermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bolşeviklere karşı sol ayaklanmalar</span> bir dizi askerî karışıklıklar

Bolşeviklere karşı sol ayaklanmalar, Ekim Devrimi'ni izleyen dönemde Sovyetler Birliği henüz resmen kurulmamışken SRlar, Sol SRlar, Menşevikler ve anarşistlerce iktidardaki Bolşeviklere yönelik planlanan ve yürütülen bir dizi ayaklanma eylemidir. Bu ayaklanmaların bazıları sürmekte olan Rus İç Savaşında Bolşevik iktidarına karşı oluşturulan Beyaz Orduyu desteklerken bazıları bağımsız hareketlerdir. Bu ayaklanmalar 1918 yılında başlayacak ve 1922 yılına kadar sürecektir. Bu ayaklanmalar sonucunda o döneme kadar diğer sol grupları da iktidara dahil etmek isteyen Bolşevikler bu çabaları bir kenara bırakarak ayaklanmaları askeri kuvvetle bastırma yoluna gitmiştir. Bazı çevreler tarafından gündeme getirilen sol ve devrimci partilerin koalisyon olarak iktidarı gerçekleşmeyecek Bolşevikler tek başlarına iktidarlarını sürdüreceklerdir.

<span class="mw-page-title-main">Ebû Müslim Horasânî</span> Abbasi ihtilâlinin komutanı

Ebû Müslim Abdurrahman bin Müslim El-Horasanî, asıl adı Abdurrahman'dır. Ebû Müslim künyesi ile tanınmış bir Müslüman siyasetçidir. Ebu Müslim, 718 veya 719 yılında, Kürt Rewandi aşiretinin yerleşim alanlarından olup Azerbaycan tarafında kalan Mawit köyünde dünyaya gelmiştir. İbnul Esîr, Ebû Müslim'in nazik, cesur, ileri görüşlü, akıllı, tedbirli, mahir kişilikli biri olduğunu belirtmiştir. İran araştırmacılarından Hüseyin Yûsufî, Ebû Müslim'in fizîkî özelliklerini; kısa boylu, esmer tenli, uzun saçlı; mizacını ise iyiliksever, hiçbir zaman şaka yapmayan biri olarak anlatır. Ebû Müslim'e, Emevî Devleti’nin devrilmesinde ve Abbasîlerin hilafetinin başlanmasında oynadığı rol nedeniyle “Nâkilü’d-devle, Sâhibü’d-devle ve Nafizü’d-devle, ” unvanları verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Çerkası</span> Ukraynada Çerkası yönetim biriminin merkezi olan şehir

Çerkassi, Ukrayna'da Çerkası yönetim biriminin merkezi olan şehir.

Mutemid, tam ismiyle Ebu Abbas Mutemid billah Ahmed bin Cafer Mütevekkil, 870-892 döneminde hükümdarlık yapan 15. Abbasi halifesi. Halifelik mevkiinde 22 yıl kalmakla beraber bu dönemde gerçek iktidar gücü kendi elinde bulunmamıştır.

1964 Hama isyanı, Suriye'de 1963 darbesi ile iktidara gelen laik Baas Partisi ile İslamcı Müslüman Kardeşler arasındaki ilk çatışmadır. İsyan, askerî güçle bastırıldı. 70-100 isyancı öldürülmesi ile biten isyan sonucunda Hama kentindeki bazı mahalleler harap oldu. Hama daha sonra, Suriye'deki İslamcı ayaklanmanın merkezi olacaktı.

Sorokino köylü isyanı, ya da resmi adıyla Sorakino'nun Kulak İsyanı Sovyet yetkililerine göre, günümüzün Doğu Altay Krayı'nda yaşanan, Sovyetler'in savaş komünizmi politikasına karşı çıkan bir isyandır. Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin vergi politikası birçok köylünün ekonomisini yok ettikten sonra, 1921'in başlarında komünist hükûmeti indirmek için silahlandılar. Doğu Barnaul'nun merkezinde ve Biysk'in kuzeyinde, 5,000–10,000 erkek gücündeki köylü isyancılar, "Temiz bir Sovyet iktidarı için!" ve "Komünistlerden arındırılmış Sovyetler!" gibi sloganlar söylemeye başladılar.

<span class="mw-page-title-main">Arça</span>

Arça, Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'ne bağlı Arça rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Kazansu Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 18.114'tür.

<span class="mw-page-title-main">Dirgen Ayaklanması</span>

Dirgen ayaklanması veya Kara Kartal İsyanı, günümüzde Tataristan'ın doğusu ve Başkurdistan'ın batısında kalan bölgede savaş komünizmi politikasına karşı Yeşil Ordu grupları tarafından gerçekleşen ayaklanma.

<span class="mw-page-title-main">Mişa Nehri</span>

Mişa Nehri ya da Myoşa Nehri Tataristan, Rusya'da bulunan ve Kama Nehri'nin sağ yönlü bir kolu olan nehirdir. Güneye doğru, Volga'nın doğusundan ve paralelinden akan nehir, Kama Volga'yla birleşmeden hemen önce Kama'yla birleşir. Kaynağı Kukmorskiy Rayonu'ndaki Yatmas-Dusay köyünün yakınındaki ormanda bulunan nehir Narmonka köyünün yanında Kuybışev Baraj Gölü'ne akar. 204 km uzunluğundaki nehrin havzası 4.180 kilometrekare (1.610 sq mi) alan kaplar. Kar ve yağmur sularıyla beslenen nehir Kasım'dan Nisan'a dek genellikle donmuş durumda kalır.

Baçman Aşağı İdilli bir Kıpçak lideriydi. Olberlik boyundandır. 1229'da işgalci Moğollarla savaştı. Kıpçaklar Moğollara karşı isyan etti. Möngke Han Kıpçak liderleri Baçman ve Kaçırülüke'yi ele geçirdi. Birkaç Tatar ve Nogay efsanesinde bahsedilir, bazı göçebe boyular ondan soyunu iddia eder.

Fatıma Sultan, 1679'dan 1681'e kadar Kasım Hanlığı'nın son hükümdarıydı.