İçeriğe atla

Arumen mutfağı

Metsovone, Yunanistan'ın Ulahiyen köyü Metsovo'ya ait popüler bir peynirdir.

Arumen mutfağı, Arumenlerin geleneksel mutfağıdır. Arumenler, Arnavutluk, Bulgaristan, Yunanistan, Kuzey Makedonya, Romanya ve Sırbistan ülkelerinde yaşayan, bölgeye dağılmış küçük bir Balkan etnik grubudur.[1] Arumen mutfağı, Akdeniz ve Orta Doğu mutfağından güçlü bir şekilde etkilenmiştir.[2]

Yunanistan'da, Metsovo'nun Ulahiye Köyü'nde (UlahçaAminciu) yapılan peynirlerle dikkat çekmektedir. Metsovo'nun en popüler peynirleri Metsovone ve Metsovela'dır, ancak Metsovo'da Graviera gibi diğer peynir türleri de üretilmektedir. Metsovo'dan gelen peynirlerin çoğu, 1958'den beri faaliyet gösteren Tositsa Vakfı Peynir Fabrikası'nda üretilen peynirlerdir. Peynirlerin yanı sıra bazı tipik Metsovite yemekleri arasında kontosouvli ve sosis gibi etlerin yanı sıra sebzeli ve mantarlı turtalar ve fasulye çorbası yer almakta ve bunların hepsine yerel şarap eşlik etmektedir.[3] Metsovo'nun dışında, Aspropotamos bölgesinde Ulahiye turtası Batzina popülerdir ve köyün yerel mutfağı hakkında bir kitap yayınlanmıştır.[4]

Romanya'da Arumen topluluğunun bazı yemekleri arasında özellikle pırasadan yapılan sebzeli turtalar ve kızarmış biber yer almaktadır.[5] Romanya'nın Arumenleri de peynir yapmakta ve ayrıca normal günlerde kümes hayvanı gibi etleri, tatillerde ve özel günlerde ise domuz eti tüketmektedirler. Çeşitli polenta türleri (veya Romanya'da bilindiği gibi mămăligă) da bu mutfakta öne çıkan ürünlerdendir. Arumen mutfağının Dobruja bölgesinde bir miktar varlığı vardır, ancak Romanya'nın geri kalanında neredeyse hiç yoktur. Dobruja'nın Ulahiye mutfağı hakkında da bir kitap yayınlanmıştır.[6]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Kahl, Thede (2002). "The ethnicity of Aromanians after 1990: the identity of a minority that behaves like a majority". Ethnologia Balkanica. 6: 145-169. 31 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 
  2. ^ Dărăbuș, Carmen (2013). "L'alimentazione come sistema alluvionale nella cultura degli aromeni" (PDF). Acta Iassyensia Comparationis (İtalyanca). 11 (1): 85-90. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 
  3. ^ Zachou, Christina (27 Kasım 2021). "Μέτσοβο, το "πέτρινο διαμάντι" -Τι πρέπει να δείτε, να γευτείτε, εστιατόρια, συγκλονιστικά αρχοντικά, 10+3 σημεία". Iefimerida (Yunanca). 20 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 
  4. ^ "Εκδίδεται βιβλίο για την Βλάχικη Ασπροποταμίτικη κουζίνα..." Trikalaidees.gr (Yunanca). 21 Haziran 2018. 2 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 
  5. ^ "România în bucate: rețetele vechi și sănătoase ale aromânilor". Observator News (Rumence). 10 Kasım 2018. 10 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 
  6. ^ "Pipiriță – Ardei prăjiți armânești cu sos de roșii și brânză". Dejulmeu.ro (Rumence). 27 Temmuz 2016. 9 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Balkan dil birliği, Balkanlar’da konuşulan ve özünde çok farklı olan diller arasında dil bilgisi, söz dizimi, sözcük dağarcığı ve ses bilimi açısından mevcut bazı benzerlikleri açıklamak için ortaya atılmış bir dilbilim kuramıdır. Kuramın Türkçeyi ilgilendiren yönleri de bulunmaktadır. Ancak öncelikle, hepsi özgün birer Hint-Avrupa dili olan Yunanca ve Arnavutça, üç Slav dili ve dört Latin dili arasındaki ilişkileri konu etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Börek</span> Türk ve Osmanlı mutfağından hamur işi

Börek, yufkanın yuvarlama, doldurma ve/veya katlama işlemleri ile hazırlanan, yapımında yaygın olarak beyaz peynir, ıspanak, kıyma, patates gibi çok değişik iç harcı kullanılan, katmanlanmış lezzetli hamur işi. Bazı yörelerde yufkasız olarak yapılan bazı yemeklere de börek denilmektedir. Örnek Afyon patlıcan böreği verilebilir. Börekler yemek menülerinde "ara sıcaklar" kategorisinde yer alır. Börek, açlığı giderme amacıyla tüketilir veya çeşitli sosyal etkinliklerde ikram edilir. İç harcına ve pişirme yöntemine göre çok fazla çeşitlilik gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Güveç (yemek)</span>

Güveç, Türk mutfağında güveç içinde pişirilen yemeklerin genel adı.

Ulahça (veya Arumence, Makedo-Rumence ve Ulahçada limba armãneascã, armãneashti veya armãneashce; Yunanca: Βλάχικα Vlahika Balkanlar'da konuşulan doğu Romen dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Megleno-Rumenler</span>

Megleno-Rumenler, Meglen Vlahları, Moglenite Vlahları, Megleniti veya Karacaovalılar olarak adlandırılan halk Yunanistan Makedonya'sı içerisinde yedi köyde ikamet etmektedirler. Yunanistan'ın Moglena (Karacaova) bölgesinde, Yunanistan Makedonya'sı merkez valiliğine bağlı Pella ve Kılkış şehirlerinde ve bölgelerdeki diğer bazı köylerde, sınırın diğer tarafında Kuzey Makedonya'daki Huma köyünde hala yaşayan topluluklar vardır. Aromanlar'dan farklı olarak bu Vlah topluluğu geleneksel olarak yerleşik bir tarım topluluğudur; yaylacı veya göçer değillerdir. Türkiye'de en çok Edirne, Tekirdağ, Kırklareli ve Kütahya'da yaşamaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Megleno-Rumence</span>

Megleno-Rumence bir Latin dilidir, Arumence ve Rumenceyle diyalektik olarak aynıdır. Megleno-Rumen halkının yaşadığı Yunan Makedonyası'nın Moglena (Μογλενά) bölgesi, Makedonya, Romanya'nın birkaç köyünde ve Türkiye'de Karacaovalılar olarak bilinen küçük bir grup tarafından konuşulmaktadır. Tehlike altındaki diller arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Yunan mutfağı</span>

Yunan mutfağı, Yunanistan'ın ulusal mutfağıdır. Yüzlerce yıllık Yunan kültürünün mirasçısı mutfaktır. Balkan ve Akdeniz mutfaklarının bir parçasıdır. Girit mutfağını da kapsar. Zeytinyağlı yiyecekler ağırlıklıdır. Batı Anadolu Türk mutfağıyla çok büyük benzerlikler taşır.

<span class="mw-page-title-main">Poğaça</span> Balkanlar ve Orta Avrupanın her yerinde benzer isimlerle bilinen çörek

Poğaça, bir çörek türüdür. Balkan, Levant ve Macaristan mutfaklarında bulunur, mayalı veya mayasız yapılabilir. Genellikle buğday unundan yapılır, ancak arpa ve bazen çavdar eklenebilir. Poğaçanın içi haşlanmış patates, pişmiş kıyma, zeytin veya peynirle doldurulabilir. Poğaça hamurunda susam, siyah çörek otu veya kurutulmuş dereotu gibi tahıllar ve otlar bulunabilir veya üstüne serpilebilir.

Arnavutluk tarih boyunca birçok devletin yönetimi altına girmiş, bu süreçte yalnızca siyasi veya askeri olarak değil, aynı zamanda kültürel açıdan da etkilenmiştir. Bu sebepten dolayı Arnavut mutfağı başta Türk, İtalyan ve Yunan mutfakları olmak üzere genel itibarıyla Akdeniz mutfağından izler taşımaktadır. Bugün Arnavut halkı tarafından sıkça tüketilen ve yapılan baklava, aşure, kadayıf gibi tatlılar; dolma, yaprak sarma, tarator gibi aperitifler ve ayran, siyah çay, Türk kahvesi gibi içecekler Osmanlı zamanından başlayarak Türk mutfağından Arnavut kültürüne geçen yiyecek ve içeceklerden bazılarıdır.

Balkan mutfağı Balkanlar'ın genelinde belli oranda ortaklıklara sahip bir mutfak kültürüdür. Bu mutfak içinde Balkan ülkelerinin kendisine ait özellikleri vardır ve Akdeniz mutfağından etkilenmiştir. Balkan yemek kültürü Türk, Yunan, İtalyan, Avusturyalı, Macar ve yerel yemek ve pişirme kültürlerinin karışımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kosova mutfağı</span>

Kosova mutfağı, Kosova'ya özgü etnik grupların geleneksel yemeklerinden oluşan, Balkan mutfağının bir temsilcisidir. Arnavutluk ile tarihsel ve etnik bağları nedeniyle, Arnavut mutfağından önemli ölçüde etkilenmiş ve diğer Balkan ülkelerinin unsurlarını da benimsemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Makedon mutfağı</span>

Kuzey Makedon mutfağı Kuzey Makedonya'nın geleneksel mutfağıdır. Balkan mutfağı olarak sınıflandırılan mutfak, Akdeniz ve Ortadoğu etkilerini yansıtır ve diğer Balkan mutfaklarının özelliklerini paylaşır. Ülkenin nispeten ılık iklimi, çeşitli sebzeler, otlar ve meyveler için uygun büyüme koşulları sağlar. Kuzey Makedonya mutfağı süt ürünleri, şarapları ve rakija gibi yerel alkollü içeceklerin çeşitliliği ve kalitesi ile de dikkat çeker.

Romanya mutfağı, geleneksel olarak en çok Türk mutfağından, daha sonra da Avusturya, Alman, Yunan ve Macar mutfaklarından etkilenmiştir. Köfteler, çorbalar, dolmalar, tatlılar, salatalar dört yüzden yıldan fazla egemenliği altında kaldıkları Osmanlı İmparatorluğu'nun yemeklerine çok benzer. Alkollü içkilerden en çok şarap içilir. Romanya şarabı, dünyada en çok üretilen ilk on arasındadır. Bira da tercih edilen alkollü içkilerdendir.

<span class="mw-page-title-main">Bulgar mutfağı</span> Mutfak

Bulgar mutfağı Güneydoğu Avrupa mutfağının bir temsilcisidir. Diğer Balkan mutfakları ile ortak özellikler taşıyor. Bulgar yemek gelenekleri, çeşitli sebzeler, otlar ve meyveler için uygun iklim koşulları gibi coğrafi faktörler nedeniyle çeşitlidir.

Boşnak mutfağı, Batı ve Doğu etkileri arasında dengelenmiştir. Boşnak mutfağı, Orta Avrupa'nın yanı sıra Türk, Akdeniz ve diğer Balkan mutfaklarıyla yakından ilgilidir. Geleneksel yemeklerin çoğu yüzlerce yıldır aynı tarifle yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa mutfakları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Bu liste maddesi, Avrupa mutfaklarının bir listesidir. Mutfak, genellikle belirli bir kültürle ilişkilendirilen karakteristik pişirme uygulamaları ve geleneklere denmektedir. Avrupa mutfağı toplu olarak Avrupa ve diğer Batı ülkelerinin mutfaklarını içine alır. Avrupa mutfağı, Avrupa'daki mutfakları içerir.

<span class="mw-page-title-main">Mısır mutfağı</span>

Mısır mutfağı, Mısır'a özgü yemek pişirme tarzıdır. Mısır mutfağı, Mısır'ın zengin Nil Vadisi ve Nil Deltası'ndan gelen baklagil, sebze ve meyvelerden yoğun olarak yararlanır. Mısır yemeklerinin örnekleri arasında pirinçle doldurulmuş sebzeler ve üzüm yaprakları, humus, falafel, şavurma, kebap, köfte, ful medames, koşari ve molehiya sayılabilir. Yerel olarak eyş beladi olarak bilinen pide, Mısır mutfağının temelini oluşturur ve Mısır'da peynir yapımı, günümüzde tüketilen en popüler peynir türü olan domti ile Mısır'ın birinci hanedanına kadar uzanır.

<span class="mw-page-title-main">Moldova mutfağı</span>

Moldova mutfağı, Moldova halkının ve onun ayrılıkçı bölgesi Transdinyester yöresindeki yemek kültürüdür. Esas olarak çeşitli etler, patates, lahana ve çeşitli tahıl cinsleri gibi bileşenlerden oluşur. Yerel mutfak Rumen mutfağına çok benzer. Aynı zamanda Osmanlı mutfağından kalan büyük bir etki yanında Yunan, Polonya, Ukrayna ve Rusya dahil olmak üzere bölgedeki diğer mutfaklardan ilham ve unsurlar alır.

<span class="mw-page-title-main">Saganaki</span>

Yunan mutfağında saganaki, küçük bir tavada hazırlanan çeşitli yemeklerden herhangi biridir.

Gagavuz mutfağı, Gagavuz halkının mutfak uygulamalarını ifade eder. Süt ürünleri ve ete yapılan vurgu Gagavuzların göçebe geçmişinden izler taşırken, temel gıda olarak tahılların önemi mevcut çiftçilik yaşam tarzlarını yansıtmaktadır.