İçeriğe atla

Artistik buz pateni kaldırışları

Buz dansı kaldırışlarına bir örnek (Virtue & Moir)

Artistik buz pateni kaldırışları, çiftlerde ve buz dansında programda yer alması gereken zorunlu elemanlardır. Çiftlerde ve buz dansında kaldırışların özellikleri farklıdır. Buz dansında patenciler partnerlerini omuz seviyesinin üzerine tamamen çıkaramaz. Kaldırışlar senkronize kayma'da da yapılmaktadır.

Bu zorunlu elemanlar ISU Puanlama Sisteminda lift (kaldırış) kelimesinin kısaltması Li kodu ile gösterilir.

Buz dansı kaldırışları

Uluslararası Paten Birliği (ISU) yarışmaları için geçerli olan yedi değişik kaldırış tipi vardır. Bu kaldırışlarda her takım değişik pozisyonlar kullanabilir. Bu kaldırışlar kısa (6 saniye) ya da uzun (10 saniye) sürelerde gösterilebilir.

Kısa sürede tamamlanan kaldırışlar (6 saniye)

  • Stationary Lift - Buz üstünde bulunulan noktada yapılan kaldırıştır. Kaldıran partner buz üzerinde hareklet etmez, dönerek kaldırma serbesttir.
  • Straight Line Lift - Kaldıran partner buz üzerinde düz çizgide hareket eder. Bu lift tek ayak üzerinde ya da çift ayak üzerinde gösterilebilir.
  • Curve Lift - Kaldıran partner buz üzerinde kavis (curve) çizerek kayar. Bu kaldırış tek ayak ya da çift ayak üzerinde yapılabilir.
  • Rotational Lift - Kaldıran partner bir yönde dönerken buz üzerinde hareket eder. (Dönerek hareket eder.)

Uzun sürede tamamlanan kaldırışlar (10 saniye)

  • Reverse Rotational Lift - Kaldıran partner buz üzerinde hareket ederek bir yönde dönerken diğer yöne dönmeye başlar. (Kaldırışı iki tarafa da dönerek gösterir)
  • Serpentine Lift - Kaldıran partner buz üzerinde yılansı bir çizgide (serpentine pattern) hareket ederek kaldırışı gösterir. (S şeklinde)
  • Combination Lift - Kısa süreli iki ya da dört çeşit kaldırışın gösterildiği kaldırış çeşididir. Her bölüm tamamen gösterilmelidir.

"Reverse" ismi verilen bir çeşit buz dansı kaldırışı daha vardır. Bu tip kaldırışlarda erkek sporcu kadın sporcuyu değil, kadın sporcu erkek sporcuyu kaldırır. Marina Anissina & Gwendal Peizerat, Federica Faiella & Massimo Scali ve Sinead Kerr & John Kerr gibi patenciler bu kaldırışları yapmıştır.

Buz dansı kaldırışlarında zorluk seviyesinin belirlenmesi için her pozisyon en az 3 saniye gösterilmelidir. Her pozisyon program boyunca yalnızca bir kere kullanılabilir. Bazı pozisyonlar;

Kaldıran partner için;

Shoot the duck pozisyonunda yapılan bir dönüş
  • Tek ayak üzerinde (One foot)
  • Bir ayak üzerinde oturma pozisyonunda diğer ayak ise yere paralel pozisyon (Shoot the duck)
  • Spread eagle - iç kenar
  • Spread eagle - dış kenar
  • Spread eagle - düz çizgi (sadece düz çizgide yapılan kaldırışlar için)
  • Ina Bauer
  • Crouching, with both knees bent, on both feet
  • Crouching, with one knee bent and the other leg extended to the side
  • Lunge, with the free leg in any position
  • One hand lift.

Spread eagle pozisyonlarından sadece ikisi aynı program içinde kullanılabilir.

Spread eagle pozisyonu

Kaldırılan partner için;

  • Tam split (bacaklar arasında 180 derece olacak şekilde açılması)
  • Tam Biellmann pozisyonu bacak kafa seviyesinin üzerindeyken.
  • Full doughnut/ring with one or both legs held close to the head
  • Zor bir tutuşla yapılan başaşağı duruş.
  • Vertical position with a cantilever
  • Tek bir noktadan destekle yapılan horizontal pozisyon.
  • Tek bir noktadan destekle bacakların öne ya da geriye doğru eğilme.
  • Tam layback pozisyonu diğer partnerin kalçasından başka destek olmaksızın.
  • Leaning out with the body and legs in a horizontal line with the shoulders and/or upper back as the points of support.

Çiftlerde kaldırışlar

Dans kaldırışlarından farklı olarak çiftlerde kaldırışlar tutuşlara göre gruplandırılır. ISU kuralları 5 değişik kaldırış türü içerir ve bu kaldırışlar zorluk düzeylerine göre derecelendirilir.[1] ISU'nun büyükler düzeyindeki yarışmaları için erkek sporcu birden fazla, üç buçuktan az syıda dönüş yapmalıdır. Uzun tutulan kaldırışlar ceza puanına sebebp olabilir. Kaldırışların grubu kadın sporcu erkek sporcunun omzunun üzerine çıktığı andaki tutuş ile belirlenir.[2]

Kaldırışlar çıkış pozisyonu, iniş kenarı, havadaki pozisyon ya da kadın sporcu kaldırılırken tutulan tutuşa göre isimlendirilebilir.[3]

Grup 1: Koltuk altı tutuşu kullanılan kaldırışlar (Armpit hold lifts)

  • Lutz kaldırışı
  • Flip kaldırışı
  • Axel kaldırışı: Erkek ve kadın sporcu yüz yüze kayarken, erkek sporu gerieye doğru kayar. Kadın sporcu dış kenar ile (bu yüzden axel denir) kaldırılır ve tekrar geriye dış kenar ile iner.[3]

Grup 2: Bel düzeyinde tutuş kullanılan kaldırışlar (Waist hold lifts)

  • Waist loop lift
  • Platter lift: Kadın sporcunun havadaki pozisyonu buza paralel şeklindedir. Kaldırışın adı kadın sporcunun havada tutuluşunun tabağa benzemesi nedeniyle verilmiştir. Bazen tabletop lift olarak da kullanılır.[4]
Star pozisyonunda yapılan bir kaldırış

Grup 3: Kalçadan el ile tutularak yapılan kaldırışlar (Hand to hip lifts)

  • Cartwheel lift
  • Star lift: Patenciler yüz yüze durur. Erkek sporcu bir eli ile partnerinin kalçasını tutarken diğer eli ile partnerinin elini tutarak kaldırır. Kadın sporcu horizontal şekilde erkek sporcunun omzuna elini koyana kadar kaldırış devam eder. Havadaki pozisyon kadın sporcunun bacakları havada yıldız benzeri bir görünüm alır ve kaldırışın ismi buradan gelir.[3] Kaldırış kadın sporcu erkeğin omzundaki elini bırakınca ve sadece kalça kısmında desteklenir halde daha da zorlaştırılabilir.[3][4]
  • Toe loop hip lift: Patenciler geriye doğru kayarken erkek patenci kadın patenciyi kalçasından tutarak kaldırır. Patenciler havada birlikte döner. Kaldırışın adı kadın sporcunun toe loop atlayışı benzeri bir çıkış yapmasından gelir.[1]
  • Platter/swan/table top lift
Eller ile yapılan bir kaldırış (hand-to-hand)

Grup 4: Patencilerin sadece elleri ile birbirini desteklediği kaldırışlar (Hand to hand/press lift)

  • Press lift: Erkek patenci geriye doğru kayarken patenciler birbirleri ile yüz yüze konumdadır. İki sporcu birbirilerinin ellerini tutar ve erkek patenci kadın patenciyi havaya kaldırır.[3] Erkek ve kadın sporcunun yüzleri havada farklı yönlere doğru dönmüş pozisyondadır.
  • Hand to hand loop lift: Patenciler aynı yöne doğru kayarken erkek sporcu kadın sporcuyu kaldırır. Kadın sporcu havada elleri arkada bir süre oturur pozisyonda kalır. Kaldırış loop atlayışında olduğu gibi dış kenardan yapılır.[1] like the.[4][5]
  • Loop press/back press lift

Grup 5: Patencilerin sadece elleri ile birbirini desteklediği kaldırışlar (Hand to hand/lasso lift)

5. gruptan bir kaldırış
  • Step up lasso
  • Toe lasso: Kadın sporcu ileriye doğru kayarken, erkek sporcu geriye doğru kayar. Kadın sporcu toe loop atlayışında olduğu gibi geriye doğru toe pozisyonunda kaldırılır.[1]
  • Toe overhead lift: Kadın sporcu erkek sporcunun kafasının çevresinde dönerek kaldırılır. Kadın sporcu split pozisyonunda (bacakları iki tarafa açık) ve patencilerin yüzleri aynı yöne bakar durumda kayarlar. Atlayış kadın sporcu toe çıkışı kullanıldığından bu adı almıştır.[4][4][5]
  • Step overhead lift: toe overhead kaldırışında olduğu gibi yapılır ancak kadın sporcu toe çıkışını kullanmaz.[4]

El ele yapılan lasso kaldırışlarda kadın sporcu havada pozisyon değiştirir. Kaldırış iki sporcu biribine bakar dudumda başlar ancak tam havadayken pozisyon değişir ve iki sporcu da aynı yöne bakmaya başlar. lasso terimi kadın patencinin havada pozisyon değiştirirkenki konumu sebebiyle verilmiştir.[3] The woman takes off from a forward outside edge behind the man, and the take-off looks like an axel jump.[4]

Önemli bir lasso kaldırışı çeşidi de helikopter adı verilen pozisyondur. Bu kaldırışta patenciler öne doğru bir lasso kaldırış yaparken tam havada kadın sporcu pozisyon değiştirir ve buza pararlel şekilde bacakları V şeklinde açılır halde kaldırış yapılır. Pozisyona helikopter adı verilmesinin nedeni erkek sporcu dönerken kadın sporcunun patenlerinin helikopterin kollarına benzemesidir.[3]

Kural dışı kaldırışlar ve Programdaki kaldırış zorunlulukları

"detroiter"kaldırışı
Bir headbanger kaldırışı

Bazı kaldırışlar ISU yarışmaları için geçerli sayılmaz ve programlarda bulunamaz. Şovlarda ise bu kaldırışlar yapılır.

  • Detroiter ismi verilen kaldırışta erkek sporcu iki ayak üzerinde dönerken partnerini başının üstünde yere paralel şekilde tutar. Kaldırışın en tehlikeli kısmı kadın sporcunun tek el ile sadece bacakların tutarak desteklenmesidir.
  • headbanger ya da bounce spin adı verilen diğer bir kaldırışta ise erkek sporcu kadın sporcunun sadece ayaklarından tutarak kadın sporcuyu döndürür. Kadın sporcu kaldırış sırasında bazen havaya doğru ya da bazen yere doğru indirilir. Kasın sporcunun buza başını çarpması tehlikesi vardır.

ISU yarışmalarındaki kaldırışlarda kaldırılan partner üç buçuk (3,5) dönüşten daha fazla döndürülmemelidir. Bundan uzun süre yapılan kaldırışlar ceza puanı ile cezalandırılır.

Serbest programda carry lifts adı verilen dönüş yapmadan gösterilen kaldırışlar bir kez yapılabilir.

2006-2007 sezonu için büyüklerde en fazla 3 kaldırış yapılabilir. Biri grup 3 ya da 4, diğeri twist kaldırış olmalıydı. Kısa programda ise grup 42den el destekli yapılan kaldırışlar (hand-to-hand lift) ve bir twist kaldırış yapılması gerekir.

2007-2008 sezonunda ise büyüklerde 5. gruptan lasso-lift yapılması gereklidir.

Kaldırış örnekleri

Buz dansı kaldırışlarına örnekler

Çiftlerde kaldırışlara örnekler

Kaynakça

  1. ^ a b c d ISU: Special Regulations & Technical Rules: Single & Pair Skating and Ice Dancing 2006 25 Ocak 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (1.03 MiB)
  2. ^ International Skating Union Communication No. 1445 7 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (164 KiB)
  3. ^ a b c d e f g Yamaguchi, Kristi (1997). Figure Skating for Dummies. Hungry Minds. ISBN 0764550845. 
  4. ^ a b c d e f g "Skate Canada: Skating for Life: Know Your Skating: Glossary". Skate Canada. 22 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2007. 
  5. ^ a b "U.S. Figure Skating: Glossary of Terms". U.S. Figure Skating. 15 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2007. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Artistik buz pateni</span>

Artistik buz pateni bireysel, çift ya da grup olarak buz üstünde dönüş, atlayış, kaldırış, adım dizisi gibi hareketlerin yapıldığı bir buz pateni sporudur. Yarışmalarda müzik eşliğinde, yapılacak dansın ya da gösterinin konusuna uygun kostümlerle gerçekleştirilir. Sporun uluslararası yönetim organı Uluslararası Paten Birliği kısa adıyla ISU'dur. Artistik buz pateni 1908 Yaz Olimpiyatları ile olimpiyat programına alınmış, 1924 Kış Olimpiyatları ile de ilk kez Kış Olimpiyat Oyunları altında yapılmıştır. ISU, Avrupa Şampiyonası, Dünya Şampiyonası, Dört Kıta Şampiyonası ve İSU Grand Prix Yarışmaları gibi yarışmalarda düzenler.

<span class="mw-page-title-main">Buz dansı</span>

Buz dansı, müzik eşliğinde buz zeminde yapılan figüratif buz pateni türü. 1952 yılında Dünya Artistik Patinaj Şampiyonaları kapsamına alınmış; fakat Kış Olimpiyat Oyunları içinde 1976 yılından beri yer almaktadır. Çiftlerde olduğu gibi bir kadın ve bir erkek sporcu ile yapılır. Kaldırışlarda ve dönüşlerde olan kural farklılıkları ve atlayışların olmaması gibi konularda çiftlerden ayrılır. Bu şampiyonalarda sporcular 3 değişik program sunmaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Hao Zhang</span>

Zhang Hao Çinli buz patenci. Partneri Dan Zhang ile birlikte çiftlerde yarışmaktadır. Çift 2006 Olimpiyat ikincisi, 2009 Dünya ikincisi ve 2005 Dört Kıta şampiyonudur.

Dünya Artistik Patinaj Şampiyonaları 1896 yılından beri düzenlenen şampiyona. Yarışmalara Uluslararası Buz Pateni Birliği'ne üye ülkelerden patenciler katılmakta; erkekler, kadınlar, çiftler ve buz dansı dallarında yarışmalar düzenlenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Yuko Kavaguti</span>

Yuko Kawaguchi Japon-Rus buz patencisi. Uluslararası düzeyde Japonya ve Rusya adına yarışmıştır. 2006-2007 sezonundan bu yana Alexander Smirnov ile birlikte kaymakta ve Rusya'yı temsil etmektedir. Çift 2008 ve 2009 yılında Rusya şampiyonu olmuş, 2009 Avrupa şampiyonasında gümüş, 2009 Dünya şampiyonasında bronz madalya almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandr Smirnov</span>

Aleksandr Viktoroviç Smirnov Rus buz patenci. Yuko Kawaguchi ile birlikte kaymaktadır. Çift 2008 ve 2009 yılında Rusya şampiyonu olmuş, 2009 Avrupa şampiyonasında gümüş,2009 Dünya şampiyonasında bronz madalya almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kevin van der Perren</span>

Kevin van der Perren, Belçikalı buz patencisidir. 6 kez Belçika Ulusal şampiyonu olmuştur. Van der Perren, 2006 Kış Olimpiyatları açılışında Belçika bayrağını taşımıştır. İngiliz buz patencisi Jenna McCorkell ile evlidir.

<span class="mw-page-title-main">Yukari Nakano</span> Japon artistik patinajcı

Yukari Nakano Japon buz patenci. 2008 Dünya dördüncüsü ve 2007 & 2008 Japonya üçüncüsüdür. Tarihte uluslararası yarışmalarda üçlü axel atlayışı yapabilen 5 kadın sporcudan biridir.

ISU Puanlama Sistemi (ayrıca Code of Points (CoP) veya New Judging System (NJS) olarak da bilinir), 2004'ten bu yana artistik buz pateni yarışmalarında (kadınlar, erkekler, çiftler, buz dansı ve senkronize buz pateni) kullanılan puanlama sistemidir. Uluslararası Paten Birliği (ISU) tarafından tasarlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ölüm spirali</span>

Ölüm spirali, artistik buz pateninde çiftler kategorisinde kullanılan bir teknik elemandır. Erkek patenci pivot pozisyonunda bir ayağı buza sabit şekilde iken yapılır. Erkek sporcu kadın patenciyi tek elinden tutarak neredeyse buza paralel pozisyonda daireler çizdirerek döndürür.

<span class="mw-page-title-main">Twist kaldırışı</span>

Twist kaldırışı artistik buz pateninde çiftler kategorisinde kullanılan bir teknik elemandır. Bel düzeyinden tutuşla yapılan bir kaldırış çeşididir. Erkek sporcu kadın sporcuyu havaya kaldırır ve kadın sporcu havada bir ya da birden fazla dönüş yapar. Erkek sporcu daha sonra kadın sporcuyu havada yakalar ve tek ayak üzerinde inmesini sağlar. Bu teknik eleman hız, kadın sporcunun havadaki pozisyonu, kaç tur attığı, iniş ve çıkıştaki yumuşaklık ve düzgünlüğe gibi birçok duruma göre değerlendirilir.

<span class="mw-page-title-main">Layback dönüşü</span>

Layback dönüşü ayaktayken yapılan artistik patinaj dönüşlerinden biridir. Bu pozisyonda baş ve omuzlar geriye doğru yatırılır ve bel kısmı geriye doğru eğilir. En fazla kullanılan çeşitlerinden biri serbest bacağın geriye doğru kaldırıldığı attitude pozisyonudur. Bu pozisyonda kollar baş seviyesinin üzerine kaldırılır. Diğer bir zor çeşidi ise Biellmann dönüşüdür.

Cantilever pozisyonu bir artistik buz pateni elemanıdır. Spread eagle pozisyonuna benzer ve patencinin derin kenarlar kullanmasıyla yapılır. Bacaklar oturma durumda olduğu gibi kırılır ve patenci buza paralel olacak şekilde geriye yatar.

<span class="mw-page-title-main">Biellmann dönüşü</span>

Biellmann dönüşü ayaktayken yapılan artistik patinaj dönüşlerinden biridir. Patenci tek ayak üzerinde dönüş yaparken serbest olan ayağını başının üzerine kaldırır. Bu dönüş karın bölgesinin ve bacakların konumu sebebiyle "tulip on a turn-table" şeklinde de ifade edilmiştir. Bu pozisyon önemli düzeyde esneklik ve dönüş yeteneği gerektirir, genelde kadın sporcular tarafından yapılır.

<span class="mw-page-title-main">Loop atlayışı</span>

Loop atlayışı artistik patinaj atlayışlarından biridir. İlk kez Alman Werner Rittberger tarafından 1910'da yapıldığı için onun adıyla da (Rittberger) bilinir. Atlayışa loop ismi, loop zorunlu figürüne benzediği için verilmiştir. ISU Puanlama Sistemi'nde Lo simgesi ile gösterilir.

<span class="mw-page-title-main">Artistik buz pateni dönüşleri</span>

Artistik patinaj dönüşleri artistik buz pateninde patencinin buzdaki bir nokta üzerinde kendi etrafında dönüş yaptığı teknik elemandır. Dönüşler sırasında bir ya da birden fazla pozisyon gösterilir. ISU Puanlama Sistemi'nde 'spin' kelimesinden ortaya çıkan Sp kısaltması ile gösterilir.

<span class="mw-page-title-main">Camel dönüşü</span>

Camel dönüşün, Avrupa'da paralel dönüş olarak da bilinen artistik patinaj dönüşlerinden biridir. Oturarak dönüş ve ayakta dönüş ile birlikte artistik patinajdaki üç temel dönüşten biridir. Camel pozisyonu serbest bacağın geriye doğru kalça seviyesinde buza paralel tutulduğu dönüş pozisyonudur. Birçok değişik çeşidi vardır.

<span class="mw-page-title-main">Charlotte spirali</span>

Charlotte spirali bir Artistik buz pateni spiralidir. Patenci bir ayağı buzda diğer ayağı ise havada iken vücudunu ileriye doğru iyice eğer. Patencinin gövdesi bacaklarına mümkün oldukça yakın olmalıdır. Havadaki bacağı ise buzdaki bacak arasında 180 derecelik bir açıklığa gelene kaldırılmalıdır. İyi uygulandığında patencinin bacakları düz bir çizgi halinde açılmış olur. Bu spirali yapmak önemli derecede esneklik ve denge gerektirir.

<span class="mw-page-title-main">Anna Şerbakova</span> Rus artistik patinajcı

Anna Stanislavovna Şerbakova, Rus buz patencidir. Kadınlar kategorisinde 2022 Kış Olimpiyatları şampiyonu ve 2021 Dünya şampiyonudur. 2020 Avrupa şampiyonasında gümüş madalya almış ve üç kez Rusya ulusal şampiyonu (2019-21) olmuştur. 2020-21 artistik patinaj sezonunun ardından Uluslararası Paten Birliği sıralamasında dünyada ilk sırada yer alan kadın patencidir.

Flip atlayışı bir artistik buz pateni atlayışıdır.