İçeriğe atla

Artin Hindoğlu

Artin Hindoğlu
Doğum1 Ocak 1780(1780-01-01)
Kütahya, Osmanlı imparatorluğu
ÖlümÖT bilinmiyor
Osmanlı imparatorluğu
MeslekKöktenbilimci, tercüman, profesör, dilbilimci
MilliyetOsmanlı Ermenisi

Artin Hindoğlu (1780, Kütahya[1] -  ??), 19. yüzyılda Osmanlı köktenbilimci, tercüman, profesör, dilbilimci ve ilk modern Fransızca-Türkçe sözlük yazarıydı.[2][3]

Yaşamı

Ermeni asıllı olan Artin Hindoğlu İstanbul'da doğdu ve 10 yaşına kadar orada yaşadı.[2] Ailesi Kütahya'nın yerlilerindendi.[4] 1812 yılında Avusturya'ya taşındı ve 1824-1831 yılları arasında profesörlük yaptı. Daha sonra ise Avusturya İmparatorluğu imparatoru için tercüman olarak atandı.[2]

Eserleri

O bilinen ilk eseri olarak 1829 yılında Viyana'da Osmanlı Türkçesi'ni anlama ve sıradan konuşma grammer kitabı adlı dil kitabı yayınladı. Çalışmaları daha sonra 1834 yılında Fransızca'ya çevrilmiş ve başlığı "Grammaire théorique et pratique de la langue ö telle qu'elle est à Constantinople Parlee" (Türkçe İstanbul'da konuşulan Türk dilinin Teorik ve uygulamalı dilbilgisi) altında yayınladı.[2][5] 1838 yılında Artin Hindoğlu Dictionnaire Abrégé Français-Turc (Türkçe Küçük Fransızca-Türkçe Sözlüğü) adlı sözlüğünü çıkardı. Bu dünyadaki ilk Fransızca Türkçe sözlüğü oldu.

Kaynakça

  1. ^ Kevork, Pamukciyan (1985). "Dilci Artin Hndoğlu Hakkında". Tarih ve Toplum. 3 (16). s. 224. 
  2. ^ a b c d "Artin Hindoglu" (Fransızca). Turk Kulturu. 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2013. 
  3. ^ Nisanyan, Sevan (22 Mayıs 2009). "İstemeden vermek". Taraf. 17 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2013. 
  4. ^ Hindoglu, Artin (1838). Dictionnaire abrégé français-turc (turc-français). Viyana. 29 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2013. 
  5. ^ Hindoglu, Artin (1834). Grammaire théorique et pratique de la langue turke. Paris: Librarie Orientale de Prosper Donde-Dupre. 16 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2014. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Türkçe</span> Türk halkının Oğuz Türkçesi dili

Türkçe ya da Türk dili, Güneydoğu Avrupa ve Batı Asya'da konuşulan, Türk dilleri dil ailesine ait sondan eklemeli bir dildir. Türk dilleri ailesinin Oğuz dilleri grubundan bir Batı Oğuz dili olan Osmanlı Türkçesinin devamını oluşturur. Dil, başta Türkiye olmak üzere Balkanlar, Ege Adaları, Kıbrıs ve Orta Doğu'yu kapsayan eski Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında konuşulur. Ethnologue'a göre Türkçe, yaklaşık 90 milyon konuşanı ile dünyada en çok konuşulan 18. dildir. Türkçe, Türkiye, Kuzey Kıbrıs ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nde ulusal resmî dil statüsüne sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya</span> Orta Avrupada bir ülke

Avusturya veya resmî adıyla Avusturya Cumhuriyeti, Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan, dokuz eyaletten oluşan ülke. Batıda Lihtenştayn ve İsviçre, güneyde İtalya ve Slovenya, doğuda Macaristan ve Slovakya, kuzeyde ise Almanya ve Çekya ile komşudur. Avusturya'nın yüzölçümü 83.879 km2dir ve yaklaşık 9 milyonluk bir nüfusa sahiptir. Avusturya Almancası ülkenin resmi dili olsa da, birçok Avusturyalı gayri resmi olarak çeşitli Bavyera lehçelerinde konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Fransızca</span> Romen dili

Fransızca, Hint-Avrupa dil ailesinin bir Romen dilidir. Tüm Romen dillerinde olduğu gibi, Roma İmparatorluğu'nun Halk Latincesinden türemiştir. Fransızca, Gallo-Romen dillerinden, Galya'da konuşulan Latinceden ve özellikle Kuzey Galya'da gelişmiştir. En yakın akrabası Oïl dilleridir. Fransızca, Gallia Belgica gibi Kuzey Roma Galyası'nın yerli Kelt dillerinden ve Roma sonrası Frank işgalcilerin (Cermen) Frank dilinden de etkilenmiştir. Bugün, Fransız sömürge imparatorluğu sayesinde, en önemlisi Haiti Kreolü olmak üzere, Fransız kökenli çok sayıda kreol dili vardır. Fransızca konuşan bir kişi veya ulus, Frankofon olarak anılır.

<span class="mw-page-title-main">Viyana</span> Avusturyanın başkenti ve eyaleti

Viyana, Avusturya'nın başkenti ve en büyük şehri, aynı zamanda ülkenin dokuz eyaletinden yüzölçümü bakımından en küçüğü, yaklaşık 1.900.000 kişilik nüfusuyla ülkenin en kalabalık şehridir. Çevre ilçeleriyle birlikte Viyana'da yaklaşık iki milyon insan yaşar ki bu da Avusturya nüfusunun yaklaşık dörtte biridir. Nüfus bakımından Viyana Avrupa Birliği'nin en büyük onuncu kentidir. Birleşmiş Milletler bürosuyla Viyana Birleşmiş Milletlerin dört resmî merkez temsilciliğinden birine sahiptir. Kentte bulunan diğer önemli uluslararası kuruluşlar OPEC, AGİT ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'dur (IAEA).

<span class="mw-page-title-main">Sözlük</span> dilin veya dillerin kelime haznesini (sözvarlığını), söyleyiş ve yazılış şekilleriyle veren, sözcüğün kökünü esas alarak, bunların başka unsurlarla kurdukları sözleri ve anlamlarını, değişik kullanışlarını gösteren yazılı

Sözlük, bir dilin veya dillerin kelime haznesini (sözvarlığını), söyleyiş ve yazılış şekilleriyle veren, sözcüğün kökünü esas alarak, bunların başka unsurlarla kurdukları sözleri ve anlamlarını, değişik kullanışlarını gösteren yazılı eserdir. Eski dilde lügat, kamus denir. Leksikografi sözlükbilimidir. Sözlükçüye leksikografır denir. Lügatça, sadece bir kitapta geçen terimleri anlatır (glossary).

Parseğ Tuğlacıyan ya da bilinen adıyla Pars Tuğlacı, Türkiye Ermenisi yazar, dil ve tarih araştırmacısı.

Sir James William Redhouse, İngiliz dil bilgini, mütercim ve sözlük yazarı.

<span class="mw-page-title-main">Joseph von Hammer-Purgstall</span> Avusturyalı tarihçi, diplomat ve Doğu bilimleri uzmanı

Joseph von Hammer-Purgstall, Avusturyalı tarihçi, diplomat ve Doğu bilimleri uzmanı. Tarihçi, Geschichte des osmanischen Dichtkunst adlı eserinin iç kapağına ismini Yûsuf Hammer Purgstall olarak işlemiştir.

Tıphane, Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane veya Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, kökü Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un 14 Mart 1827'de açtığı Tıphaneye uzanan Türkiye tarihindeki ilk tıp fakültesidir. Bugünkü İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve İstanbul Tıp Fakültesinin Osmanlı'nın son dönemlerindeki adıdır.

Kara Mehmet Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">İtalya Krallığı</span> 1861-1946 yılları arasında Güney Avrupada hüküm sürmüş bir krallık

İtalya Krallığı, 1861 yılında İtalya’nın birleşmesinden 1946 yılında İtalyan Cumhuriyeti’nin ilanına kadar devam etmiş bir krallıktır. İtalya Krallığı, Roma İmparatorluğu’nun dağılmasından sonra kurulmuş, bütün İtalya yarımadasını kapsayan ilk devlettir. Aradaki 12 yüzyıl boyunca İtalya yarımadasında çok sayıda devletçik kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlıca</span> Osmanlı İmparatorluğunda kullanılan dil

Osmanlıca veya Osmanlı Türkçesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasası olan 1876 tarihli Kânûn-ı Esâsî'de geçtiği hâliyle Türkçe, 13 ile 20. yüzyıllar arasında Anadolu'da ve Osmanlı Devleti'nin yayıldığı bütün ülkelerde kullanılmış olan, Arapça ve Farsçanın etkisi altında kalan Türk dili. Alfabe olarak çoğunlukla Arap alfabesinin Farsça ve Türkçe için uyarlanmış bir biçimi kullanılmıştır. Halk arasında bazen bu dil dönemi için "Eski Türkçe" de kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Astrahan</span> Rusyanın Astrahan Oblastının başkenti.

Astrahan ya da Hacıtarkan, ya da Haşterhan, Osmanlı Türkçesinde Hacıtarhan veya Ajderhan (آژدرهان) Rusya'ya bağlı bir oblast olan Astrahan Oblastı'nın başkentidir. Oblastın yönetim merkezi Astrahan şehridir. 2008 yılında Rusya Merkez Bankası, Astrahan Oblastı anısına hatıra parası bastırmıştır. Rus istilasından önce Astrahan Hanlığı'nın başkenti.

<span class="mw-page-title-main">Antoine Meillet</span> Fransız dilbilimci (1866 – 1936)

Antoine Meillet, , Fransız dil bilimci.

<span class="mw-page-title-main">André Martinet</span> Fransız dilbilimci (1908 – 1999)

André Martinet, Fransız dil bilimci.

Louis Bazin, Fransız şarkiyatçı ve Türkologdur. Eski Türkçe ve Eski Türk tarihi dönemi ile ilgili çalışmalarıyla tanınır.

Nasif ibn İlyas Mun'im el-Ma'lūf, Batı dillerinde Nassif Mallouf olarak da bilinen Lübnanlı bir sözlükbilimci.

<span class="mw-page-title-main">François de Mesgnien Meninski</span>

François de Mesgnien Meninski, Fransız dilbilimci ve oryantalist. Meniniski özellikle, dönemin Osmanlı Türkçesi söz varlığı ile dilbilgisini kapsayan Meninski Sözlüğü adlı eseri ile tanınmaktadır. Eserleri, Osmanlı İmparatorluğu odaklı Avrupa şarkiyatçılığı için en önemli kaynaklardan biri sayılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Çamca</span>

Çamca, Avustronezyan ailesine ait bir Malaya-Polinezya dilidir ve Güneydoğu Asya'da yaşayan Çamlar tarafından konuşulur. İlk olarak modern Doğu Kamboçya ve Güney Vietnam'ı kapsayan eski Çampa Krallığı topraklarında konuşulmaya başlanmıştır. Batı türünü Kamboçya'da 220.000 kişi, Vietnam'da 25.000 kişi, doğu türünü Vietnam'da yaklaşık 73.000 kişi konuşmakta olup dil, toplamda yaklaşık 320.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">1830'lar</span> onyıl

1830'lar Gregoryen takvimine göre 1 Ocak 1830'da başlayıp 31 Aralık 1839'da sona eren onyıldır.