İçeriğe atla

Arrianus'un Karadeniz Seyahati

Arrianus, Periplus
MÖ 8. yüzyıldan MÖ 3. yüzyıla kadar Karadeniz'nde hüküm sürmüş Yunan kolonileri.
Arrianus'un valisi olduğu Karadeniz kıyısındaki Kapadokya eyaleti

Arrianus'un Karadeniz Seyahati (Eski Yunanca: Περίπλους τοῦ Εὐξείνου Πόντου, Períplous toû Euxeínou Póntou, Modern Yunanca: Períplous tou Efxínou Pódou, Latince: Periplus Ponti Euxini), Karadeniz kıyısındaki kentlerin detaylıca anlatıldığı periplus veya rehber kitaptır. MS 130-131 yıllarında Nikomedyalı Arrianus tarafından yazılmıştır.

Özellikleri

Arrianus, bu eseri Roma İmparatoru Hadrianus'a mektup şeklinde yazdı. Eser, Trabzon'dan Bizantion'a kadar Karadeniz kıyılarının topografik incelenmesini içermektedir. Arrianus muhtemelen Kapadokya valiliği görevini yürütürken bu eseri yazdı.[1]

Eserin yazılış amacı, "Roma yerleşimleri" hakkında Hadrianus'un askeri sefere çıkarken kullanabileceği bilgiler sağlamaktı. Eserde şehirler arasındaki mesafeler ve fırtınada gemilerin sığınabileceği güvenli limanlar listelenmiştir.[2]

İngiliz tarihçi Gibbon, eseri şöyle yorumlamaktadır: "Kapadokya valisi Trabzon'dan Sohum'a kadar ne görmüşse, Dioscurias'tan Tuna'ya kadar ne duymuşsa, Tuna'dan Trabzon'a kadar ne biliyorsa onları yazmış."[3] Bu yorumdan Arrianus'un Karadeniz'in güney ve doğu kıyısı hakkında çok fazla bilgi verirken, kuzey kıyısı ile ilgili verdiği bilgilerin sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.[4]

Ayrıca bakınız

Notlar

  1. ^ A New General Biographical Dictionary, Londra: B. Fellowes, 1848, s. 207, OCLC 11837478, 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 23 Haziran 2021 .
  2. ^ Rome, the Greek World, and the East vol. 2: Studies in the history of Greece and Rome, Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2004, s. 183, ISBN 0-8078-5520-0, OCLC 46992203, 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 23 Haziran 2021 .
  3. ^ The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 23 Haziran 2021 
  4. ^ A Dictionary of Greek and Roman Geography, Londra: Walton and Maberly, 1854, s. 887, ISBN 978-1-84511-001-7, OCLC 31406498, 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 23 Haziran 2021 .

Kaynakça

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gümüşhane (il)</span> Türkiyenin Karadeniz Bölgesinde bir il

Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Türkiye'nin bir ilidir. Doğuda Bayburt, batıda Giresun, kuzeyde Trabzon ve güneyde Erzincan ile komşudur.

<span class="mw-page-title-main">Yunanistan</span> Güneydoğu Avrupada bir ülke

Yunanistan, resmî adıyla Helen Cumhuriyeti, Güneydoğu Avrupa'da bulunan bir ülkedir. Nüfusu 2022 itibarıyla yaklaşık 10,3 milyon olan ülkenin en büyük şehri ve başkenti Atina'dır. Kuzeybatısında Arnavutluk, kuzeyinde Kuzey Makedonya ve Bulgaristan, kuzeydoğusunda Türkiye, doğusunda Ege Denizi, batısında İyon Denizi, güneyinde Girit Denizi ve Akdeniz ile sınırlanan Yunanistan, Avrupa, Asya ve Afrika'nın kavşağında stratejik bir konumda yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Yunanlar</span> Güneydoğu Avrupada yaşayan bir halk

Yunanlar ya da Helenler, Yunanistan, Kıbrıs, Arnavutluk, İtalya, Türkiye, Mısır ve Doğu Akdeniz'i çevreleyen diğer ülkelerde yaşamış veya yaşayan, aynı zamanda da dünya çapına yayılmış ve diasporalar oluşturmuş bir etnik grup.

<span class="mw-page-title-main">Pontus Krallığı</span> Devlet

Pontus Krallığı ya da Pontus İmparatorluğu, Karadeniz'in güney kıyısında kurulan Helenistik Dönem devletlerinden biridir. Krallık önceleri Pontus Kapadokyası, sonra yalnız Pontus olarak adlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Suetonius</span> Romanın en dikkat çeken tarihçisi ve biyografi yazarı

Gaius Suetonius Tranquillus, yaygın adıyla Suetonius, erken Roma İmparatorluk döneminde yaşamış Romalı tarihçiydi. Suetonius'un günümüze ulaşan en önemli eseri, Julius Caesar'dan Domitianus'a kadar 12 Roma hükümdarının biyografilerinden oluşan De vita Caesarum eseridir. Suetonius'un diğer eserleri Roma'da günlük yaşam, siyaset, hitabet ve şairler, tarihçiler ve gramerciler gibi ünlü yazarların yaşamlarını konu almaktadır. Bu kitaplardan bazıları kısmen günümüze ulaşabilmiş olsa da, büyük kısmı kaybolmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Appianus</span> Tarihçi

Appianus veya İskenderiyeli Appian, Yunan tarihçi.

<span class="mw-page-title-main">Pontus Cumhuriyeti</span>

Pontus Cumhuriyeti, Karadeniz'in güney sahilinde kurulması önerilmiş bir Pontus Rum devletiydi. Ülke topraklarının Kuzey-doğu Anadolu'da yer alan tarihi Pontus Bölgesi ve günümüz Türkiye'sinin Karadeniz Bölgesi'nin bir kısmını da kapsaması düşünülmüştür. Bu önerilen ülke, 1919 Paris Barış Konferansı'nda tartışılmış fakat Eleftherios Venizelos yönetimindeki Yunan hükûmeti, böyle bir devletin güvence altında olamayacağından çekinmiştir. Böylece, daha geniş çapta önerilmiş bir ülke olan Wilson Ermenistanı'na dahil edilmiştir. En nihayetinde, iki ülke de var olamamıştır. Pontus Rum nüfusu katliama uğrayarak 1922'den sonra Türkiye'den sürgün edilmiş ve Sovyetler Birliği ya da Yunanistan'ın Makedonya bölgesine yerleştirilmiştir. Bu olaylar zinciri daha sonra 1923 yılında Yunanistan ile Türkiye arasında gerçekleşmiş olan nüfus mübadelesinin bir parçası olarak tanınacaktır. Günümüzde Yunan politik çevreleri, mübadeleyi Rum Kırımı'ndan ayrıştırılamaz olarak görmektedir.

Lucius Flavius Arrianus ve Nicomedia'lı Arrianus olarak bilinen Bitinya kökenli antik Romalı tarihçi,), yönetici, asker ve Roma ve Bizans dönemi filozofu. Büyük İskender ve onun doğu seferi hakkında en önemli kaynak Arrianus tarafından yazılan "Aleksandrou Anabasis" İskenderin Seferi adlı eseridir. Arrianos, İskender döneminde yaşamamış olmasına rağmen Büyük İskender'i takdir ettiğini sık sık yinelemektedir. "Aleksandrou Anabasis" adlı eseri, onun isminin ve yaptıklarının gelecek nesiller tarafından doğru bilinmesi için yazmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Yunan ve Roma Coğrafya Sözlüğü</span>

İngiliz bilim insanı William Smith (1813–1893) tarafından düzenlenen son klasik sözlük serisi olan ve kardeş bir çalışması olan "Yunan ve Roma Eski Eserler Sözlüğü" ve "Yunan ve Roma Biyografi ve Mitoloji Sözlüğü"nü içinde barındıran "Yunan ve Roma Coğrafya Sözlüğü" ilk kez 1854'te basıldı.

Tripolis, eskiden Ischopolis, Pontus'ta, aynı adı taşıyan bir nehir üzerinde ve hoş bir limana sahip antik bir kale kentiydi; Türkiye'nin Giresun İli, Tirebolu ilçesindedir. Mosinikler'e aitti ve Zefirium Burnu'ndan 18 km doğuda yer alıyordu. Burası kayalık bir tepe üzerindedir.

<span class="mw-page-title-main">Khalybler</span>

Khalybler veya Chaldoi klasik dönem yazarlarına göre Klasik antik dönemde Pontus ve kuzey Anadoludaki Kapadokya'da yaşamış halktır. Yaşadıkları bölge Haldia olarak bilinirdi. Haldia, Kızılırmak'tan Giresun ve Trabzon'a kadar uzanırdı.

Driller antik bir Kolhis halkıdır. Karadeniz'in güneydoğu kıyılarında dağlık bölgelerde yaşarlardı. Driller, Trabzon'un iç kesimlerinde Trabzonlularla kronik olarak savaş halindeydi. Antik Yunan asker ve tarihçi Ksenofon'un Anabasis adlı eserinde belirttiğine göre, MÖ 401'de Drillerin toprakları paralı Yunan askerleri tarafından işgal edilmiştir. Ksenofon, bu halkın dağlık ve erişilmez topraklarda yaşadığını ve en çok Pontik halklara karşı savaştığını belirtir. Ayrıca, kalelerinin çok iyi güçlendirildiğini ve deneyimli Yunan askerlerinin bile ele geçiremediğini ifade etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Heniohiler</span>

Heniohiler Kolhis'in kuzeybatı kıyılarında ve bazı görüşlere göre Fasis bölgesinde yaşamış antik bir halktır. Bu halkın ülkesinin adı Henioheia idi.

<span class="mw-page-title-main">Nikopsis</span>

Nikopsis veya Nikopsia Kuzeydoğu Karadeniz sahilinde yer alan bir Orta Çağ kalesi ve şehridir. Şehir, Rusya'nın Tuapse şehri ile Abhazya/Gürcistan'ın Yeni Afon şehirleri arasında bir yerde konumlanmıştır. Orta Çağ Gürcü ve Yunan kaynaklarında şehir, Bizans karakolu olarak geçmektedir. Sonraki dönemlerde ise Gürcistan Krallığı'nın en kuzeybatı köşesi olduğu yazmaktadır. Bölgedeki Hristiyanlık merkezi Zichia olarak bilinmekteydi, Nikopsis ise Bizans piskoposluğuydu ve Kenanlı havari Simon'un burada gömüldüğüne inanılmaktadır.

Baltacı Deresi, Baltacı Çayı veya Yeniköy Deresi, Trabzon'un Hayrat ilçesinde doğan, Trabzon'un Of ilçesinden geçerek Karadenize akan bir nehirdir. Nehirde bulunan 3 hidroelektrik santral toplamda 44 MW'lik enerji üretmektedir. Nehir, I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ve Rusların kaşılaştığı yerlerden biriydi. 7 Mart ve 28 Mart 1916 tarihleri arasında, nehrin batısına çekilmiş Osmanlı birlikleri, Rus birliklerine karşı savaşmış, ancak 28 Mart 1916 tarihinde Rus İmparatorluğu Of'u ele geçirmiştir. Nehrin adı, buraya yerleştirilen Baltacı bölüklerinden gelmektedir. Nehrin havza alanı 200 km²'dir. Derenin yıllık ortalama debisi 352 hm³'tür.

Carussa ya da Karussa, ayrıca Carusa ya da Karusa (Καροῦσα) olarak da söylenir, Polichnion olarak da bilinir, Paflagonya'nın Karadeniz sahilinde ve Sinop'un 150 Stadyum güneyinde Yunan ticaret yeridir (Emporion). Pseudo-Scylax'ın periplusunda ve Gaius Plinius Secundus tarafından da Yunan şehri olarak zikredilmiştir. Antik Atina haraç listesinde yer almasından Attika-Delos Deniz Birliği'nın bir üyesi olduğu anlaşılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kapadokya Krallığı</span> Kapadokya

Kapadokya, Anadolu'da tarihi Kapadokya bölgesinde yer alan bir Helenistik dönem İran krallığıydı. Eski Ahameniş Kapadokya satraplığından gelişerek satraplığın son satrapı Ariyaratis tarafından kuruldu. Tarihi boyunca arka arkaya üç aile tarafından yönetildi; Ariyarati Hanedanı, Ariyobarzan Hanedanı ve son olarak Arkelas. Arkelas'ın MS 17'de ölmesinden sonra Roma İmparatoru Tiberyus döneminde krallık, bir Roma eyaletine çevrildi.

Potami veya Potamoi antik Paflagonya'nın kuzeydoğu kesiminin kıyısında müstahkem bir limandı. Arrianus'a göre, Stefane'nin 150 stadyum kuzeydoğusunda idi, ancak diğerlerine göre sadece 120 stadyum uzaklıktaydı.

Thynias birçok antik yazarın eserinde bahsettiği, Pontus Euxinus kıyısındaki bir burunda yer alan bir Antik Trak kentiydi. Muhtemelen bir zamanlar Thyni toprağı olan Salmydessos'un kuzeyinde yer almaktaydı ancak Strabon bu bölgenin Apollonia halkına ait olduğundan bahsetmektedir. Yaşlı Plinius'a göre kent burnun biraz güneyinde konumlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Timostenes</span>

Rodoslu Timostenes (Timosthenes) (Yunanca: Τιμοσθένης) (M.Ö. 270) bir Yunan denizci, coğrafyacı ve II. Ptolemaios donanmasının amiraliydi. "Yunan 12 rüzgar gülü" olarak bilinen on iki rüzgar sistemini icat etmekle tanınır.