İçeriğe atla

Arnavutluk'ta kürtaj

Arnavutluk'ta kürtaj 7 Aralık 1995'te tamamen yasallaştırıldı.[1] Kürtaj bakımı gebeliğin on ikinci haftasına kadar yapılabilmektedir.[2] Kadınların işlemden bir hafta önce danışmanlık almaları gerekiyor ve kürtaj yapan hastanelerin hangi kadınları tedavi ettiklerine dair kamuoyuna bilgi vermelerine izin verilmiyor.[2]

Enver Hoca hükûmeti döneminde, Arnavutluk'ta doğum yanlısı bir politikası yürütülüyordu.[2] Bu durum da kadınları yasadışı kürtaj yaptırmaya yöneltiyordu. Hamileliklerini kürtaj ile sona erdirmekten suçlu bulunan kadınlar ya Arnavutluk Emek Partisi tarafından sosyal olarak ayıplanır ya da yeniden eğitim programına gönderilirdi.[2][3]

Diğer birçok gelişmekte olan ülkede olduğu gibi, cinsiyete bağlı kürtaj bölgede yaygın bir uygulamadır ve yazar Marjola Rukaj, "Erkekse, her şey yolundadır. Kadınsa, bir ikilem vardır. Arnavutluk'ta tercihli kürtaj bir yaygın uygulama. Avrupa Konseyi'ne göre Arnavutluk'ta her 100 kız çocuğuna karşılık olarak 112 erkek çocuk doğuyor..." sözleriyle ülkedeki yaygın cinsiyet tercihli kürtaj uygulamasından bahsetmiştir.[4]

1989'da, tecavüz ve ensest durumunda veya hasta 16 yaşın altındaysa kürtaj yasallaştırıldı.[2] 1991'de, bir tıp pratisyenleri kurulunun bunun en iyi karar olduğuna karar vermesi durumunda, kadınların çeşitli nedenlerle gebeliklerini sonlandırmasına izin veren, uygulama yoluyla kürtaj yasallaştırıldı.[2]

Ülkede 15-44 yaş arası 1000 kadın başına ortalama 9,2 kürtaj gerçekleşiyor.[5] (2010 (2010) itibarıyla)

Kaynakça

  1. ^ Aborti – vrasje e fëmijës së palindur (in Albanian) 29 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Nr. 8045, data 07. 12. 1995, që është mbështetje e nenit të ligjit nr. 7491, të vitit 1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese" me propozimin e Këshillit të Ministrive, miratuar në Kuvendin Popullor të Shqipërisë.
  2. ^ a b c d e f "Albania – ABORTION POLICY – United Nations". 8 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 
  3. ^ "How Alabama's new abortion law echoes Communist Albania's extreme abortion ban". The Washington Post (İngilizce). 17 Mayıs 2019. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 
  4. ^ Caucaso, Osservatorio Balcani e. "Selective abortion in Albania". OBC Transeuropa (İtalyanca). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 
  5. ^ "World Abortion Policies 2013". United Nations. 2013. 20 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk</span> Balkanlarda bir ülke

Arnavutluk, resmî adıyla Arnavutluk Cumhuriyeti, Balkanlar'da bir ülkedir. Komşuları kuzeyde Karadağ, kuzeydoğusunda Kosova, doğusunda Kuzey Makedonya ve güneyinde Yunanistan'dır. Ayrıca ülkenin batıda Adriyatik Denizi ve güneybatıda İyonya Denizi'ne kıyısı vardır. İyon Denizi ile Adriyatik Denizi arasındaki Otranto Boğazı'nın karşısındaki İtalya'ya uzaklığı 72 km'den (45 mil) daha azdır.

Kürtaj ya da kazıma, hamilelikte rahim içerisindeki ceninin tıbbi müdahale ile alınması. Bunun yanı sıra rahim iç duvarından kazınarak örnek alınıp incelenmesi de kürtaj olarak adlandırılır. Türkçeye 1930'larda Fransızca curetage sözcüğünden geçmiştir.

Kadın sünneti ya da kadın genital mutilasyonu (KGM), tıbbi olmayan nedenlerle kadın üreme organlarının kısmen ya da tamamen çıkarılmasıdır. Ritüel olarak yapılan bu uygulama Afrika, Asya ve Orta Doğu'da bazı ülkelerde ya da ülke içindeki bazı topluluklarda görülür. UNICEF'in 2016 yılı tahminlerine göre 27 Afrika ülkesi, Endonezya, Irak Kürdistan Bölgesi ve Yemen olmak üzere 30 ülkede üreme organlarını sakatlayan bu uygulamanın yapıldığı 200 milyon kadın yaşamaktadır.

Futbol, Arnavutluk'ta hem katılımcılar hem de izleyiciler bakımından en popüler spordur. Ülkedeki tüm futbol faaliyetleri Arnavutluk Futbol Federasyonu tarafından yürütülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk ekonomisi</span> Ulusal ekonomi

Arnavutluk ekonomisi, serbest piyasa ilkelerine dayalı olarak merkezi bir ekonomiden piyasaya dayalı bir ekonomiye geçiş sürecinden geçmiştir. Arnavutluk, üst-orta gelirli bir ülkedir ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk Silahlı Kuvvetleri</span>

Arnavutluk Silahlı Kuvvetleri (ASK), Arnavutluk'u dışarıdan gelebilecek askeri tehditlere karşı korumakla görevli silahlı kuvvetlerdir. 1912 yılında Arnavutluk'un Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etmesinden hemen sonra kuruldu. Silahlı kuvvetler, Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri'nden oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Elhaida Dani</span>

Elhaida Dani, Arnavut şarkıcı. 2009'da Star Academy Albania, 2012'de Top Fest ve The Voice Italy yarışmalarında zaferle ayrıldıktan sonra ünü giderek artmıştır. The Voice Italy yarışmasında %70 oranında halk oyu almayı başarmıştır. Elhaida, 2012 yılında Universal Müzik İtalya şirketinin katkılarıyla ilk single'ı "Baciami e Basta"'yı yayımlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Cinsiyet tercihli kürtaj</span> bebeğin tahmin edilen cinsiyetine dayalı olarak bir gebeliği sonlandırma uygulaması

Cinsiyet tercihli kürtaj, bebeğin tahmin edilen cinsiyetine dayalı olarak bir gebeliği sonlandırma uygulamasıdır. Dişi fetusların tercihli olarak kürtaj yapılarak alınması, kültürel normların erkek çocuklarına kız çocuklarından daha fazla değer verdiği alanlarda en yaygındır. Buna en çok Doğu Asya ile Güney Asya'nın bazı kısımları, Kafkasya ve Batı Balkanlar'da rastlanır.

Tıbbi kürtaj, ameliyatsız kürtaj, medikal kürtaj, medikal düşük veya halk dilinde düşük hapı, kürtaj hapı ya da düşük iğnesi; uygulama istenmeyen hamilelikleri sonlandırmak için güvenilir ve etkili bir yöntemdir. Tıbbi kürtaj; ağızdan, vajinadan, yanaktan, dil altından emdirerek veya kastan verilen bir ilaç veya ilaç kombinasyonunun istenmeyen gebeliği sonlandırması olarak tanımlanmaktadır. Bu ilaç veya ilaçlar hamileliğin sona ermesi ve rahimdeki kalıntıların dışarı atılmasına yardımcı olur. Medikasyon yöntemi farklı süreçlerdeki gebeliklere müdahale amacıyla uygulanabilmektedir.

Arnavutluk, nüfusun büyük çoğunluğunun aynı zamanda ülkenin resmi dili olan Arnavutça ile konuştuğu etnik olarak homojen bir ülkedir. İki ayrı lehçesi vardır: güneyde konuşulan Tosk ve kuzeyde konuşulan Geg. Ancak birçok Arnavut, Balkanlar'daki çok sayıda Arnavut diasporası ve Arnavut topluluklarının etkisiyle İtalyanca, Yunanca, Fransızca, Almanca ve İngilizceyi de yaygın olarak konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk'ta LGBT hakları</span>

Arnavutluk'ta lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan insanların uğramadığı yasal zorluklarla yüz yüzedir; hemcins çiftlerin yasal olarak tanınmaması ve LGBT insanlar hakkında olumsuz toplumsal görüşlerin yaygınlığı, bu durumun bazı nedenlerin arasındadır. Buna rağmen, Arnavutluk'ta LGBT bireyler, kapsamlı ayrımcılık karşıtı mevzuatın altında korunmaktadır. Arnavutluk'ta 1995 yılından beri hem erkekler hem de kadınlar arası hemcins cinsel aktiviteler yasaldır, ancak hemcins birlikteliklerin ülkede hiçbir şekilde tanınmaması nedeniyle, karşı cins çiftlere mevcut olan yasal korumalar, hemcins çiftler için mevcut değildir.

Kazakistan'da kürtaj, seçmeli bir prosedür olarak 12 haftaya kadar yasaldır ve sonrasında sadece özel durumlarda uygulanabilmektedir. İlgili mevzuat, gebelik önleyici olarak kürtaja yasal olarak izin verildiği ülkenin Sovyet geçmişinden miras kalan kanunlara dayanmaktadır.

Azerbaycan'da kürtaj, 1955'ten bu yana, hamileliğin ilk 28 haftalık döneminde istenildiğinde özgürce gerçekleştirilebilen, yasal bir tıbbi operasyondur.

Teksas Kalp Atışı Yasası, 2021 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas eyaletinde kürtaja büyük sınırlamalar getiren yasa. 11 Mart 2021'de Senato Yasası 8 ve Meclis Yasası 1515 olarak tanıtıldı ve 19 Mayıs 2021'de Vali Greg Abbott tarafından imzalanan ve 1 Eylül 2021'de yürürlüğe giren yasa, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk altı haftalık kürtaj yasağıdır ve hükûmet tarafından cezai veya hukuki yaptırım yoluyla değil, özel kişilerin hukuk davaları yoluyla uygulanmasına dayanan türünün ilk örneğidir. Yasa, yasa dışı kürtajı gerçekleştiren veya kolaylaştıran herhangi bir kişinin yasal olarak en az 10.000 ABD Doları tutarında tazminat davası açabileceği bir sistem kurar. Kürtaj: ABD Adalet Bakanlığı, Teksas'ta kürtaj kliniklerinin hedef alınmasına müsamaha gösterilmeyeceğini kaydetti Fakat bu paragrafın hukuken uygulanabilir olup olmadığı açık değil ve Yargıç Pitman karar gerekçesinde bu maddenin yasallığının "kuşkulu" olduğunu kaydediyor. Doğurganlıkla İlgili Haklar Merkezi adlı oluşumdan Nancy Northup, yasa tamamen yürürlükten kaldırılmadıkça geriye dönük olarak dava edilme riskinin ortadan kalkmadığını söyledi.

Ergen hamileliği olarak da bilinen genç gebelik, WHO'ya göre 20 yaşın altındaki bir kadında gebeliktir, ancak kimilerince 18 veya 17 yaşın altı da genç gebelik olarak sayılabilir. Hamilelik, ilk adet döneminden (menarş) önce olabilen ancak genellikle adetlerin başlamasından sonra ortaya çıkan yumurtlamanın başlamasından sonra cinsel ilişki ile ortaya çıkabilir. İyi beslenmiş kadınlarda ilk regl genellikle 12-13 yaş civarında gerçekleşir.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk-Kuzey Makedonya ilişkileri</span>

Arnavutluk ve Kuzey Makedonya, Avrupa Konseyi ve NATO'nun tam üyeleridir. Her ikisi de Mart 2020'de Avrupa Birliği katılım müzakerelerine başladı.

Almanya'da kürtaj, zorunlu danışmanlık şartıyla 12 haftaya kadar yasaldır ve hamileliğin hamile kadının fiziksel veya zihinsel sağlığı için önemli bir tehlike oluşturması durumunda hamileliğin ilerleyen dönemlerinde izin verilir. Kürtajın tecavüz nedeniyle olmaması ve dolayısıyla 12 hafta sonra yasa dışı olması durumunda, kadının Almanca: Schwangerschaftskonfliktberatung adlı danışmanlık alması gerekir., kürtajdan en az üç gün önce ve daha sonra başvuru sahibine bir Almanca: Beratungsschein veren devlet tarafından onaylanmış bir merkezde yapılmalıdır.. Bu koşullara uymayan kürtajlar cezalandırılabilir.

Ermenistan'da kürtaj talep üzerine 12 haftaya kadar ve özel durumlarda 12 hafta ile 22 hafta arasında yasaldır. Kürtaj, Ermenistan'ın Sovyetler Birliği'nin bir cumhuriyeti olduğu 23 Kasım 1955'ten beri yasaldır. Gebelikler, gebenin talebi üzerine on ikinci haftaya kadar, tıbbi ve sosyal nedenlerle yirmi ikinci haftaya kadar doktor onayı ile sonlandırılabilir. Cinsiyet tercihli kürtajı yasaklayan bir yasanın çıkarıldığı 2016 yılından bu yana, kürtajdan önce üç günlük bir bekleme süresiyle birlikte zorunlu danışmanlık alınması gerekmektedir. Yasa, cinsiyet tercihli kürtaj yasğını kürtaja erişimi kısıtlamak için bir bahane olarak kullanmakla eleştirilse de hükûmet bunu yalanladı ve kadınların güvenli kürtaja erişim hakkını sorgulama niyetinde olmadığını iddia etti.

<span class="mw-page-title-main">Katolik Kilisesi ve kürtaj</span> Katolik Kilisesinin kürtaja tutumu

Papa II. Ioannes Paulus tarafından 1992'de yayımlanan Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri'nin resmi öğretileri, doğrudan amacı bir zigot, blastokist, embriyo veya fetüsü yok etmek olan her türlü kürtaj prosedürüne "İnsan hayatına, döllenme anından itibaren mutlaka saygı duyulmalı ve korunmalıdır. İnsan, var olduğu ilk andan itibaren insan haklarına sahip olarak tanınmalıdır; bu haklar arasında her masum varlığın dokunulmaz yaşam hakkı da vardır." diyerek karşı çıkıyor. Bununla birlikte Kilise, amacın kanserli bir rahmin alınması olması gibi, dolaylı olarak fetüsün ölümüyle sonuçlanan bazı eylemleri ahlaki açıdan meşru olarak kabul etmektedir. 1983 tarihli Canon Kanunu'nun Canon 1397 §2 maddesi, fiilen kürtaj yaptıran Latin Katoliklere, böyle bir yaptırıma tabi olma koşullarını yerine getirmeleri halinde otomatik olarak aforoz etme zorunluluğu getirmektedir. Doğu Katolikleri otomatik olarak aforoz edilmeye tabi değildir, ancak Doğu Kiliseleri Kanunları Kanunu'nun 1450 sayılı kanununa göre, aynı eylemden suçlu bulunmaları halinde kararname ile aforoz edileceklerdir ve günahtan ancak Diosezan episkoposu tarafından bağışlanabilirler. Katolik Kilisesi, kürtajın ahlaka aykırı olduğunu öğretmesinin yanı sıra, genel olarak kamuoyuna açıklamalarda bulunuyor ve kürtajın yasallığına aykırı eylemlerde bulunuyor.

<span class="mw-page-title-main">Kürtaj hukuku</span>

Kürtaj hukuku, kürtajın talep üzerine serbestçe yapılabilmesinden, çeşitli türlerde düzenleme veya kısıtlamalara ve her koşulda tamamen yasaklanmasına kadar uzanan; zaman içinde değişerek ülkeler ve bölgeler arasında büyük farklılıklar gösteren yasaları içerir. Kürtaja izin veren birçok ülke ve bölgede, nedene bağlı olarak prosedür için gebelik sınırları vardır; Çoğu ülke istek üzerine kürtaj için 12 haftaya kadar, tecavüzden kaynaklanan gebelik, ensest veya sosyoekonomik kaynaklı nedenler için 24 haftaya kadar izin verir. Fetal bozukluk kaynaklı durumlarda ve kadının sağlığını veya yaşamını riske atan durumlarda bu süre daha fazladır. 2022 itibarıyla, talep üzerine veya sosyoekonomik nedenlerle kürtaja yasal olarak izin veren ülkeler dünya nüfusunun yaklaşık %60'ını oluşturmaktadır. 2024 yılında Fransa, Anayasa'da kürtaj haklarını açıkça koruyan ilk ülke olmuştur.