İçeriğe atla

Apkar Tıbir

Apkar Tebir
Doğum1520?
Tokat, Osmanlı Devleti
Ölüm1572?
MilliyetErmeni[1]
Diğer ad(lar)ıApkar Tıbir, Abgar Tıbir
MeslekPapaz, Kolonici
Tanınma nedeniMatbaa bilgisi
MezhepErmeni Apostolik Kilisesi

Apkar Tıbir ya da Abgar Tıbir, Apkar Tebir (Tokat, Osmanlı Devleti - ?), 16. yüzyıl'da yaşamış ve İstanbul'da ilk Ermeni matbaasını kurmuş kişidir. Kral Senekerim'in soyundan gelmektedir.[2] İstanbul'da beş-altı eser bastıktan sonra Eçmiadzin'e giderek izini kaybettirmiştir.

Matbaacılık

İtalya'da matbaacılık öğrenimi yapmış olan Apkar Tıbir,[3] 1567'de Karagümrük, Kefe Mahallesi'nde, Surp Nigoğayos Kilisesi'nin bodrum katında ilk Ermeni matbaasını kurmuştur.[2] İtalya'da basım konusunda baskıların artması üzerine İstanbul'a gelerek gerekli malzemeyi beraberinde getirmiştir. Şehre ayak basması ile önce tutuklanır, kısa bir süre sonra ise serbest bırakılır.[2] II. Selim döneminde İstanbul'da basım sıkı bir denetim altındadır ve genelde ya gizli ya da padişahın özel izin ve himayeleri ile yapıldığı için Tıbir, matbaasını Surp Nigoğayos Kilisesi'nin bodrum katına kurmuştur.[2] 1567-1569 yıllarında burada dil bilgisi, takvim ve ayin kitaplarından oluşmak üzere beş eser basılmıştır.

Konuyla ilgili yayınlar

  • Teotig, Baskı ve Harf Ermeni Matbaacılık Tarihi, çev. Sirvart Malhasyan ve Arlet İncidüzen, İstanbul, Birzamanlar Yayıncılık, 2012.

Kaynakça

  1. ^ The Journal of Modern History - Page 437
  2. ^ a b c d Atalay, Elif (15 Temmuz 2014). "Apkar Tıbir'le Karagümrük'te başlayan matbaacılık tarihi". Agos. 22 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2017. 
  3. ^ Kemal, Beydilli. "MATBAA" (PDF). İslâm Ansiklopedisi. Cilt Cilt 28. s. 106. 23 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Nisan 2017. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Beyoğlu</span> İstanbul ilçesi (Avrupa Yakası)

Beyoğlu veya eskiden Pera, İstanbul ilinin Avrupa yakasında bulunan ilçelerinden biridir. Kuzeybatıda Şişli ve Kâğıthane, doğuda Beşiktaş ve İstanbul Boğazı, güneyde ve batıda ise Haliç ile sınırlı ilçenin yüzölçümü 8,76 km2'dir ve 45 mahalleden oluşmaktadır. İsmini Pera da denen, Tünel–Taksim arasında uzanan İstiklal Caddesi ve ona açılan sokakların belirlediği alanı kapsayan Beyoğlu semtinden alır.

<span class="mw-page-title-main">Matbaacılık</span>

Matbaacılık ya da basımcılık, metin ve görüntülerin genellikle kâğıt gibi yüzeyler üzerine basılarak çoğaltılma işidir.

Eremya Çelebi Kömürciyan ya da Eremya Çelebi, 17. yüzyıl Ermeni şair, tarihçi, tercüman ve matbaacısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Oyhan Hasan Bıldırki</span> Türk yazar

Oyhan Hasan Bıldırki, Türk yazar, öğretmen, şair, denemeci, araştırmacı.

Agop Arad, Türkiye Ermenisi ressam, grafiker ve gazeteci.

Merkez, İstanbul ilinin Anadolu Yakası'nda bulunan Beykoz ilçesine bağlı bir mahalledir.

<span class="mw-page-title-main">Surp Kevork Kilisesi</span>

Surp Kevork ya da Sulu Manastırı İstanbul'da bulunan bir Ermeni Apostolik kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Getronagan Ermeni Lisesi</span>

Getronagan Ermeni Lisesi, İstanbul'un Karaköy semtinde bulunan ve Ermeni cemaatine ait bir okul. Patrik Boğos Başpiskopos Taktakyan (1794-1872), yazdığı 1864 tarihli bir mektupta Amenapırgiç Mektebi'nin İstanbul dışından gelen öğrenciler için merkezî bir okul haline getirilmesi kararını dile getirmiştir. Artan öğrenci sayısı ile mevcut bina yetersiz kalmış ve 1872'de yeni bir bina planı hazırlanmıştır. 1874'te patrik seçilen Nerses II. Varjabedyan ilkokuldan mezun olan öğrencilerin yükseköğretim sıkıntılarını gidermek amacıyla yeni bir okul kurma fikrini ortaya atmıştır. Bu fikir üzerine toplanan kurul sonucunda alınan bir dizi karardan şöyledir:

<span class="mw-page-title-main">Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi (Canik)</span>

Canik Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi, 1840 veya 1849 yılında Canik Sancağı'na bağlı Samsun'da inşa edilen ve günümüzde varlığını korumayan bir kilise. Ermeni Apostolik Kilisesi'ne bağlıydı.

Günümüz Türkiye topraklarında bulunan Ermeni Apostolik, Katolik ve Evanjelik kiliseleri listesi;

<span class="mw-page-title-main">Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi (Fatih)</span> İstanbul, Topkapıda kilise

Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Fatih ilçesi Topkapı semtinde bulunan Ermeni kilisesi. 1630 tarihli bir elyazmasında bu bölgede bir kilisenin varlığı geçse de kilisenin ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir. Kayıtlara göre kilise inşasına 1813'te başlanmış, 1823’te kilise ikinci kez inşa edilmiştir. 1832’de ise üçüncü kez inşa edilen kilise nedeni bilinmemekle birlikte harap olur ve 1831'de İstanbul Ermeni Patriği Isdepanos II. Ağavni yeni bir kilise inşası için Sultan II. Mahmut'a başvurur. Vartan Kalfa Tıngıryan'ın mimarlığında yeniden inşa edile kilise 1894 depreminde zarar görerek yenilenir. I. Dünya Savaşı'nda askeri amaçlarla kullanılan kilise 1927'de yenilenerek Patrik Mesrob I. Naroyan tarafından açılır. 1987 yılında onarımdan geçen kilise 2000 yılında tekrar onarım görerek Aram Ateşyan tarafından ibadete açılır.

<span class="mw-page-title-main">Surp Hıreşdagabed Kilisesi</span> Türkiyedeki Ermeni Kilisesi

Surp Hıreşdagabed Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Fatih ilçesi Ayvansaray mahallesinde bulunan Ermeni kilisesi.

Surp Nigoğayos Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Beykoz ilçesinde bulunan Ermeni Apostolik kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Surp Garabet Kilisesi (Üsküdar)</span> Ermeni Apostolik Kilisesine bağlı bir kurum

Surp Garabet Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Üsküdar ilçesinde bulunan Ermeni kilisesi. 1593'ten önce inşa edilen kilise 1617 ve 1727 tarihlerinde yenilenmiştir. 1844 yılında tekrar onarılan kilise 1887'de bir yangında kül olur ve 1888'de kâgir olarak yeniden inşa edilir. 2006 yılında onarılan kilise İstanbul Ermeni Patriği II. Mesrob tarafından ibadete açılmıştır. Yapı 4 Ağustos 1983 tarihinde 1. derece kentsel sit alanı olarak tescil edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Galata Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi</span> İstanbulda bir kilise

Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesi Karaköy semtinde bulunan Ermeni kilisesi. İstanbul'un fethinden önce İstanbul'a yerleşmiş olan Ermeniler ve Cenevizliler arasındaki iyi ilişkilerin bir sonucu olarak Cenevizliler kendilerine ait bir kutsal alanı Ermenilere satar. Kırım-Kefe kentinden İstanbul'a gelen Goms veya Gozma adlı bir hayırsever Ermeni tüccar, Cenevizlilerden alınmış olan bu arsa üzerine bir kilise inşa ettirir. Aved adlı bir demirci ustasının da kilisenin mihrabını tamamlayıp yanına Surp Haç Mabedi'ni inşa ettiği bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Surp Tateos - Surp Partoğomeos Kilisesi</span>

Surp Tateos – Surp Partoğomeos Ermeni Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Fatih ilçesi Yenikapı semtinde bulunan Ermeni kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Surp Levon Kilisesi</span> Kadıköyde kilise

Surp Levon Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Kadıköy ilçesinde bulunan bir Ermeni Katolik kilisesi.

Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Beşiktaş ilçesi Ortaköy semtinde bulunan bir Ermeni Katolik kilisesi. 5 Kasım 1837 tarihli fermanla yapımına izin verilen kilise Krikor Hekimyan tarafından bağışlanan arazide, İstanbul'daki ikinci Ermeni Katolik kilisesi olarak inşa edilmiş ve 6 Ocak 1839 tarihinde ibadete açılmıştır. Kilise Ortaköy Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Katolik Kilisesi Vakfı tarafından idare edilmektedir.

Nikodemus Metaksas, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşamış Rum protestanlığe geçen yayıncı.

<span class="mw-page-title-main">Teotig</span>

Teotoros Lapçinciyan veya Teotig adıyla bilinir,, Osmanlı Ermenisi yazar ve salnameci.