İçeriğe atla

Antik Yakın Doğu

Antik Yakın Doğu, modern Orta Doğu, Mezopotamya (modern Irak, Türkiye'nin güneydoğusu ile Suriye'nin kuzeydoğusu), antik Mısır, antik İran (Elam, Medya, Fars Eyaleti, Part İmparatorluğu ve Anadolu) ve Levant (modern Suriye, Lübnan, İsrail, Ürdün, Kıbrıs ve Girit)'i kapsayan ilk çağ medeniyeti için kullanılan terim.

Periyotlama

Bakır ÇağıMaden Taş Çağı
(Kalkolitik Çağ veya Bakır Taş Çağı)
(MÖ 4500 - MÖ 3300)
Erken Kalkolitik Çağ MÖ 4500 - MÖ 4000Ubaid devri
Geç Kalkolitik Çağ MÖ 4000 - MÖ 3300Hanedan öncesi Mısır, Uruk devri, Jirzah (‏جرزه‎) ve Ghassul-Beerşeba (بئر السبع) kültürleri
Bronz Çağı
(MÖ 3300 - MÖ 1200)
Erken Tunç Çağı
(MÖ 3300 - MÖ 2000)
I. Erken Tunç ÇağıMÖ 3300 - MÖ 3000Mısır'ın İlk Hanedan Dönemi'nden Mısır'ın Erken Hanedan Dönemi'ne kadar olan devre
II. Erken Tunç ÇağıMÖ 3000 - MÖ 2700Mısır'ın Erken Hanedan Dönemi başlangıcından Eski Mısır Krallığı'na kadar olan devre, Sümerler
III. Erken Tunç ÇağıMÖ 2700 - MÖ 2200Eski Mısır Krallığı, Akadlar
VI. Erken Tunç ÇağıMÖ 2100 - MÖ 2100Birinci Mısır Geçiş Devri
Orta Tunç Çağı
(MÖ 2000 - MÖ 1550)
Orta Tunç Çağı IMÖ 2100 - MÖ 2000Mısır Orta Krallık Devri
Orta Tunç Çağı II AMÖ 2000 - MÖ 1750Girit Uygarlığı
Orta Tunç Çağı II BMÖ 1750 - MÖ 1650İkinci Mısır Geçiş Devri
Orta Tunç Çağı II CMÖ 1650 - MÖ 1550Eski Hitit Krallığı, Minoan büyük volkan patlaması
Geç Tunç Çağı
(MÖ 1550 - MÖ 1200)
Geç Tunç Çağı IMÖ 1550 - MÖ 1400Orta Hitit Krallığı
Geç Tunç Çağı II AMÖ 1400 - MÖ 1300Yeni Hitit Krallığı, Mitanni, Ougarit (Ras Şamrah, رأس شمرة )
Geç Tunç Çağı II BMÖ 1300 - MÖ 1200Karanlık Çağlar, Deniz Kavimleri
Demir Çağı
(MÖ 1200 - MÖ 539)
Demir Çağı I
(MÖ 1200 - MÖ 1000)
Demir Çağı I AMÖ 1200 - MÖ 1150Troy VII, İzlanda Hekla 3 yanardağı patlaması
Demir Çağı I BMÖ 1150 - MÖ 1000Geç Hititler
Demir Çağı II
(MÖ 1000 - MÖ 539)
Demir Çağı II AMÖ 1000 - MÖ 900Geç Asur İmparatorluğu
Demir Çağı II BMÖ 900 - MÖ 700Frigya, Urartu, Kuzey İsrail Krallığı
Demir Çağı II CMÖ 700 - MÖ 539Yeni Babil İmparatorluğu
Amarna dönemi sırasında dönemin büyük güçlerini gösteren Antik Yakın Doğu haritası: Mısır (yeşil), Hatti (sarı), Kassitler Babil krallığı (mor), Asur (gri) ve Mittani (kırmızı) renkte gösterilmiştir. Açık renkli alanlar doğrudan denetim, koyu renkli alanlar ise nüfuz alanlarını temsil etmektedir. Haritada Achaean / Miken medeniyeti, turuncu renkte gösterilmiştir.
Antik Yakın Doğu Genel haritası.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Suriye</span> Batı Asya ülkesi

Suriye, resmî adıyla Suriye Arap Cumhuriyeti, Doğu Akdeniz ve Levant'ta yer alan bir Batı Asya ülkesidir. Batıda Akdeniz, kuzeyde Türkiye, doğu ve güneydoğuda Irak, güneyde Ürdün ve güneybatıda İsrail ve Lübnan ile sınırlanan ve 14 vilayetten oluşan üniter bir cumhuriyettir. Verimli ovalar, yüksek dağlar ve çöllerden oluşan bir ülke olan Suriye, çoğunluğu Suriyeli Araplar, Kürtler, Türkmenler, Süryaniler, Ermeniler, Çerkesler, Arnavutlar ve Rumlar olmak üzere çeşitli etnik ve dinî gruplara ev sahipliği yapmaktadır. Dinî gruplar arasında Sünniler, Hristiyanlar, Nusayriler, Dürziler ve Yezidiler bulunmaktadır. Suriye'nin başkenti ve en büyük şehri Şam'dır. Araplar en büyük etnik gruptur ve Sünniler en büyük dinî gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Şam</span> Suriyenin başkenti

Şam veya Dimaşk, Suriye'nin başkentidir. Ayrıca, Şam Valiliğinin ve Rif Şam Valiliği'nin de idari başkentidir.

<span class="mw-page-title-main">Fenikeliler</span> Antik Akdeniz kavmi

Fenikeliler, Antik Çağ'da yaşamış Sami dillerine mensup bir dil konuşan Akdenizli kavimdir. Bereketli Hilal'in Akdeniz'e bakan kıyılarında gelişen bu uygarlık, talassokrasik bir yapıda şekillenmiştir. Fenikeliler, Doğu Akdeniz'den tüm Akdeniz kıyılarına hatta Atlas Okyanusuna yayılarak en bilineni Kartaca olan çeşitli şehir devletleri kurmuştur.

Aramiler, MÖ 11. yüzyıl ve MÖ 8. yüzyıl arasında Kuzey Suriye, Mezopotamya, Doğu Akdeniz kıyıları ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaşamış, bölgede bazı devletler ve şehirler kurmuş halk.

<span class="mw-page-title-main">Sâbiîler</span> etnik-dinsel grup

Sâbiîler güney Mezopotamya ovasına özgü etno-dinsel bir gruptur ve tek tanrılı Gnostik bir din olan Sâbiîliğin takipçileridir. Muhtemelen antik çağlardan kalan son Gnostik gruplardan biri ve vaftizi ilk uygulayanlardandır. Sâbiîler, bugün günlük Irak Arapçası ve Modern Farsça konuşuyor olmalarına rağmen, geçmişte Aramice'den gelişen bir Sami dili Sâbiîce'yi anadili olarak kullanmaktaydı. Sâbiîce esas olarak ayin dili olarak korunmuştur. 2003 Irak Savaşı'ndan sonra 60.000-70.000 kişilik Iraklı Sâbiî topluluk dünyaya dağıldı; topluluğun çoğu komşu İran, Suriye ve Ürdün'e taşındı veya Orta Doğu'nun ötesinde diaspora toplulukları oluşturdu. İran Sâbiîleri ise dinsel zulümlerin bir sonucu olarak sayıca azalmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kenan</span>

Kenan veya Kenan Diyarı, MÖ 2. milenyumun sonlarında, Eski Yakın Doğu'da Sami dili konuşan medeniyetlerin varlıklarını sürdürdüğü tarihî bölgedir. Kenan terimi, Tanah'ın tamamında geçer ve Filistin olarak bilinen coğrafi bölgeye denk gelir. Özellikle de İncil'in anlatımının ana ortamını sağlayan Güney Levant bölgelerine atıfta bulunur: Fenike, Filistiya ve İsrail.

<span class="mw-page-title-main">Filistin</span> Vikimedya anlam ayrımı sayfası

Filistin, sıklıkla şu tanımları ifade eder:

<span class="mw-page-title-main">II. Seleukos</span>

II. Seleukos Kallinikos Pogon Taşıdıgı lakaplar olan Kallinikos ve Pogon sırasıyla "güzel galip" ve "sakallı" anlamlarına gelmektedir. Seleukos İmparatorluğu'nun bir hükümdarıdır ve MÖ 246-226 yılları arasında tahtta kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kilikya (eyalet)</span>

Kilikya, Antik Cilicia Trachea ve Cilicia Pedias toprakları üzerinde, Tarsus başkent olacak şekilde düzenlenen antik Roma eyaleti.

<span class="mw-page-title-main">Batı Asya</span> Orta Doğu ve Kafkasların bir bölümünü kapsayan bölge

Batı Asya, Asya'nın en batıdaki bölgesidir. Anadolu, Arap Yarımadası, İran, Mezopotamya, Levant bölgesi, Kıbrıs adası, Sina Yarımadası ve Transkafkasya'yı (kısmen) kapsamaktadır. Bölgenin Mısır'da bulunan Süveyş Kanalı ile Afrika'dan, Türk Boğazları'nın su yolları ve Büyük Kafkas Dağları ile Avrupa'dan ayrıldığı düşünülmektedir. Doğusunda Güney Asya, kuzeydoğusunda Orta Asya bulunmaktadır. Bölgeyi sekiz deniz çevrelemekte : Ege Denizi, Karadeniz, Hazar Denizi, Basra Körfezi, Umman Denizi, Aden Körfezi, Kızıldeniz ve Akdeniz.

<span class="mw-page-title-main">Laodikya</span> Türkiyede bir antik kent

Laodikeia, veya Lykos'un kıyısındaki Laodikeia, Lycus nehri kenarında (Çürüksu) kurulmuş bir antik kenttir.

<span class="mw-page-title-main">Busra</span> Dera, Suriyede bir kasaba

Busra ya da resmî olarak Busra el-Şam Suriye'nin Dera İli'nin, Dera İlçesi'ne bağlı, kuruluşu çok eskilere dayanan bir şehir. Başkent Şam'ın 120 kilometre (75 mi) güneyinde Ürdün sınırına yakın antik şehir.

<span class="mw-page-title-main">Suriye pasaportu</span>

Suriye pasaportu Suriye vatandaşlarına verilen bir seyahat belgesidir. Türkiye ile Suriye'nin karşılıklı anlaşması gereğince iki ülke arasındaki vize uygulaması 21 Eylül 2009 tarihi itibarıyla kaldırılmıştı fakat Suriye'de başlayan iç savaş nedeniyle vize muafiyeti 8 Ocak 2016 tarihinde Türkiye tarafından fesih edilerek tekrar vize uygulaması başlatıldı.

<span class="mw-page-title-main">Meşrik</span>

Meşrik, Akdeniz ile İran arasındaki Arap devletlerini kapsayan Orta Doğu'daki bir bölgedir. Arap Yarımadası'nın kuzeyinde, Kuzey Afrika'nın batısındaki Berberi devletlerini içine alan Mağrip (مغرب) bölgesinin doğusunda bulunur. Mısır toprakları ise Meşrik ve Mağrip toprakları arasında olup tam olarak hangi bölgeye dahil olduğu belirsizdir. Fakat yine de Meşrik'in bir parçası olarak düşünülür. Çünkü Mısır ve Levant bölgeleri tarih boyunca birlikte yönetilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mimarlık tarihi</span>

Mimarlık tarihi farklı uygarlıklar, ülkeler ve zamanlardaki mimarlık tarihininin gelişimini inceler.

<span class="mw-page-title-main">Humus (il)</span> Suriyenin ili

Humus, Suriye'nin on dört ilinden birisidir. Başkenti ve en büyük şehri Humus Şehri'dir. 2009 sayımlarına göre nüfusu 1.724.000 kişi civarındayken, 2010'daki global verilere göre 1.762.500 kişi civarındadır. Yüzölçümü ise bazı kaynaklarda 40.940 km² ve bazı kaynaklarda 42.223 km² olarak verilmektedir. Suriye'nin yüzölçümü bakımından en büyük ilidir. Nüfus ve yüzölçümü bilgilerine göre, nüfus yoğunluğu, kilometrekareye 41,74, milkareye 108,1 kişi yapar.

<span class="mw-page-title-main">Asur milliyetçiliği</span> Sosyal hareket

Asur milliyetçiliği veya Asurculuk, 19. yüzyılın sonlarında Ortadoğu Asurlarının karşılaştığı etnik ve inançsal zulümler sonucu olarak cereyan etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Geç Antik Çağ</span> Klasik Antikten Orta Çağa geçişi tanımlayan dönem

Geç Antik Çağ, Antik dönemden Erken Orta Çağ'a geçişi tanımlayan modern bir terimdir. Geç Antik Çağ tabiri kendisini literatürde ilk kez Max Weber ile bulmuş olsa da, tabir ilk kez 1853 yılında kültür tarihçisi Jacob Burckhardt tarafından kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Suriyeliler</span> etnik grup

Suriyeliler, Suriye'de yaşayan, Levant bölgesinin yerlisi olan ve ana dilleri Arapça, özellikle de Levanten lehçesi olan çoğunluk nüfustur. Suriye halkının kültürel ve dilsel mirası, hem yerli unsurların hem de binlerce yıl boyunca bu topraklara ve halkına hükmetmeye gelen yabancı kültürlerin bir karışımıdır. Yedinci yüzyıla gelindiğinde Levant'ta yaşayanların çoğu Aramice konuşuyordu. Müslümanların 634 yılında Levant'ı fethetmesinin ardından Arapça baskın dil haline gelmiş, ancak Suriyelilerin bir azınlığı hala Süryanice ve Batı lehçelerinde konuşulan Aramiceyi korumuştur.

<span class="mw-page-title-main">Suriye (bölge)</span> Akdenizin doğusundaki bölge

Suriye Arapçada eş-Şam olarak bilinir Batı Asya'da, Akdeniz'in doğusunda yer alan ve geniş anlamda Levant ile eşanlamlı olan tarihi bir bölgenin adıdır. Diğer eşanlamlılar Büyük Suriye veya Suriye-Filistin'dir. Bölge sınırları tarih boyunca değişmiştir. Modern zamanlarda, Suriye terimi en yaygın olarak daha küçük Suriye Arap Cumhuriyeti'ni ifade etmek için kullanılır.