İçeriğe atla

Anişininiler

Anişininiler
(ᐊᓂᔑᓂᓂᐘᐠ Anishininiwak)
Anişinini toprakları (kuzeydeki mor alan)
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Din
Hristiyanlık , geleneksel kabile dini

Anişininiler (Anişininice ᐊᓂᔑᓂᓂ Anishinini [tekil] ᐊᓂᔑᓂᓂᐘᐠ Anishininiwak [çoğul] «aslî adam, insan/original man, human» ya da eskiden Noopiming-ininiwag «orman adamları, insanları/woods people»; İngilizce Oji-Cree, Severn Ojibwa, Severn Ojibwe, Northern Ojibwa, Anishinini), Kanada'da Ontario eyaletinin kuzeyi ile Manitoba eyaletindeki Island Lake'de yaşayan Anişinabelerden Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan bir Kızılderili halkı. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Anişinabeler de yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

Tarihi olarak Ojibvalar ile Krilerle yapılan evliliklere dayandıkları için İngilizcede Oji-Cree (< Ojibwa-Cree) adıyla anılırlar. Geleneksel toprakları Ojibva topraklarının kuzeyi ile Kri topraklarının güneyi arasındaki geçiş bölgesinde yer alır. Geçmişte tarihi olarak Britanya ve Kanada hükûmetleri tarafından Kri (Cree) ya da Ojibva (Ojibwa) olarak anılmışlardır.

2006 sayımına göre nüfusları 12.600 kişidir.[1]

Kabileleri

Tarihi kabileleri (band) ve bugünkü yasal idari birlikleri (First Nation) ile yerleşim rezervleri:

  • Osnaburgh House Band of Ojibway (tarihi)
    • Cat Lake First Nation
    • Mishkeegogamang First Nation
    • Ojibway Nation of Saugeen First Nation
  • Caribou Lake Band of Cree (tarihi)
    • Kasabonika Lake First Nation (ᑳᓭᐹᓇᐦᑳ ᓂᐢᑕᒼ ᐊᓂᐦᓯᓂᓂᐙᐟ (Gaa-zebaanikaa Nistam Anisininiwaad); unpointed: ᑲᓭᐸᓂᑲ ᓂᐢᑕᒼ ᐊᓂᓯᓂᓂᐗᐟ) – Kasabonika Lake Reserve
    • North Caribou Lake First Nation (hatta Weagamow Lake First Nation ya da Round Lake First Nation) – Weagamow Lake Indian Reserve 87
    • Wawakapewin First Nation (ᐙᐙᑲᐯᐎᐣ ᓂᐢᑕᒼ ᐊᓂᐦᔑᓂᓂᐙᐟ (Waawaagabewin Nistam Anishininiwaad); noktasız: ᐗᐗᑲᐯᐎᐣ ᓂᐢᑕᒼ ᐊᓂᔑᓂᓂᐗᐟ) – Wawakapewin Indian Reserve
    • Wunnumin Lake First Nation – Wunnumin 1 Reserve, Wunnumin 2 Reserve
  • Big Trout Lake Band of Cree (tarihi)
    • Bearskin Lake First Nation – Bearskin Lake Reserve
    • Kingfisher First Nation – Kingfisher Lake 1 Reserve, Kingfisher 2A Reserve, Kingfisher 3A Reserve
    • Kitchenuhmaykoosib Inninuwug First Nation – Kitchenuhmaykoosib Aaki 84 Reserve
    • Muskrat Dam Lake First Nation – Muskrat Dam Lake Reserve
    • Sachigo Lake First Nation – Sachigo Lake 1 Reserve, Sachigo Lake 2 Reserve, Sachigo Lake 3 Reserve
    • Wapekeka First Nation (önceden Angling Lake First Nation) – Wapekeka Reserve 1, Wapekeka Reserve 2
  • Deer Lake Band of Ojibway or Cree (tarihi)
    • Deer Lake First Nation – Deer Lake Reserve
    • Keewaywin First Nation – Kee-Way-Win Indian Settlement, Keewaywin Reserve
    • McDowell Lake First Nation – MacDowell Lake Indian Settlement
    • North Spirit Lake First Nation – North Spirit Lake Reserve
    • Sandy Lake First Nation – Sandy Lake 88 Reserve
  • Fort Hope Band of Ojibway or Cree (tarihi)
    • Aroland First Nation – Aroland Indian Settlement
    • Constance Lake First Nation
    • Eabametoong First Nation (hatta Fort Hope First Nation) – Fort Hope 64 Reserve
    • Marten Falls First Nation – Marten Falls 65 Reserve
    • Neskantaga First Nation (hatta Lansdowne House First Nation) – Summer Beaver Settlement, Neskantaga Reserve
    • Nibinamik First Nation (hatta Summer Beaver First Nation) – Summer Beaver Settlement
    • Webequie First Nation – Webiqui Indian Settlement, Webequi Indian Reserve
  • Island Lake Band of Cree (tarihi)
    • Garden Hill First Nations – Garden Hill First Nation Reserve, Amik Wachink Sakahikan Indian Reserve, Wesha Kijay Wasagamach Indian Reserve, Seeseep Sakahikan Indian Reserve, Pe-ta-waygamak Indian Reserve
    • Red Sucker Lake First Nation – Red Sucker Lake 1976 Reserve
    • St. Theresa Point First Nation – St. Theresa Point Indian Reserve, Mukwa Narrows Indian Reserve, Cantin Lake Indian Reserve
    • Wasagamack First Nation – Wasagamack Indian Reserve, Feather Rapids Indian Reserve, Naytawunkank Indian Reserve

Kaynakça

  1. ^ Statistics Canada 2006 25 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..

Bibliyografya

  • Favel, Fred. Northern lights and satellites Kenina Kakekayash, Oji-Cree, director of radio, Wawatay Radio Network. [Ottawa]: Indian and Northern Affairs Canada, 2001. ISBN 0-662-65945-7
  • Macfie, John, and Basil Johnston. Hudson Bay Watershed A Photographic Memoir of the Ojibway, Cree, and Oji-Cree. Toronto: Dundurn Press, 1991. ISBN 1-55002-088-9
  • Triggs-Raine BL, et al. 2002. "HNF-1alpha G319S, a Transactivation-Deficient Mutant, Is Associated with Altered Dynamics of Diabetes Onset in an Oji-Cree Community". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 99, no. 7: 4614-9.
  • Valentine, Lisa Philips. Making It Their Own Severn Ojibwe Communicative Practices. Anthropological horizons, 7. Toronto: University of Toronto Press, 1995. ISBN 0-8020-0643-4
  • Valentine, Lisa Philips. "Work to Create the Future You Want" Contemporary Discourse in a Severn Ojibwe Community. 1990.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Saskatchewan</span> Kanadanın Batı Kanada bölgesindeki bir eyâleti

Saskatchewan, Kanada'nın Batı Kanada bölgesindeki bir eyâletidir. Kuzey Amerika'nın merkezinde yer alır. Komşu eyaletleri Manitoba ve Alberta'dır. Güneyinde ABD'nin Montana ve Kuzey Dakota eyâletleri, kuzeyinde ise Kanada eyâletlerinden Kuzeybatı Toprakları ve Nunavut yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Potavatomiler</span>

Potavatomiler, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Michigan, Wisconsin ve Oklahoma eyaletleri ile Kanada'nın Ontario eyaletinde yaşayan Anişinabelerden Kuzeydoğu Kızılderilileri kültür grubundan bir Kızılderili halkı. Diğer ABD Kızılderilileri ve Kanada Kızılderilileri gibi Potavatomiler de yasal olarak Kızılderili rezervasyonu (ABD) ya da Kızılderili rezervi (Kanada) adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

Kanada Kızılderilileri, Kanada'da Eskimo İnuitler ile melez Métisler dışında kalan bütün Kanada yerlileri için kullanılan niteleme olup Kanada'da resmi olarak İlk Milletler adı kullanılır. Kanada'da Kızılderili (Indian) adı hâlâ yasal bir terim olsa da resmî olarak kullanımı günümüzde oldukça azalmıştır. Kanada Kızılderililerinin sayısı 2006 sayımına göre 698.025 kişidir. Şu an için Kanada tarafından kabul edilen 630 kabile hükûmeti yasal olarak tanınmaktadır ve bunların kabaca yarısı Ontario ile Britanya Kolumbiyası eyaletlerinde bulunmaktadır. Kanada'da yasal olarak yaşamak zorunda oldukları kısıtlayıcı yerlere Kızılderili rezervi adı verilir. Günümüzde Kanada Kızılderililerine karşı sistemik ırkçılık hâlâ uygulanmaktadır. eğitim ve öğretimleri yirminci yüzyılın ortalarına kadar ırkçı asimilasyon politikaları gereği oluşturulan Kanada Kızılderili yatılı okullarında yapılıyordu. Kızılderili Kütüğüne kayıtlı olanların hakları kayıtsız olanlara göre fazladır. Kızılderili işlerinden Kanada Kızılderili ajanı sorumludur.

<span class="mw-page-title-main">Kriler</span>

Kriler, daha çok Kanada'da Superior Gölünün kuzey ve batısında Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Alberta ve Kuzeybatı Topraklarında, çok az bir kısmı da Amerika Birleşik Devletlerinde Montana eyaletinin kuzey orta sınır bölgesinde yaşayan Algonkin halklarından bir Kızılderili halkı. 200.000 kişilik nüfuslarıyla Kuzey Amerika'nın en büyük yerli halklarından biridir ve 2006 sayımına göre anadilini konuşan 117.400 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Kanada yerlileri</span> Vikimedya liste maddesi

Kanada yerlileri ya da Kanada Aborijinleri, Kanada'daki Amerika yerlileri için kullanılan ve Kızılderili, İnuit ve Métis olmak üzere üç ana yerli grubunu kapsayan yasal terimdir. Kanada'da Kızılderili (Indian) ve Eskimo adları "aşağılayıcı" (pejorative) bulunduğu için resmi olarak kullanılmaz. Günümüzde Kızılderililer için «İlk Milletler», Eskimolar için de «İnuit» adı kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Denesulineler</span>

Denesulineler ya da Çipevyanlar veya Çipevyalar, Kanada'nın Alberta, Saskatchewan, Manitoba, Kuzeybatı Toprakları ve Nunavut bölgelerinde yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik yerlisi Kızılderili halkları. En yakın akrabaları birlikte Kuzey Atabaskları içinde Doğu Atabaskları grubunu oluşturan Denetalar, Sahtular ve Tlınçonlardır. İki kabilesi Tlınçonların bir kabilesiyle birlikte Sarıbıçaklar adıyla birlik oluşturur. Bağımsız boylar olarak örgütlenen Denesulineler, diğer Atabasklar gibi bu bağımsız boyların üstünde geleneksel olarak idari ve siyasi birlik oluşturmasalar da, günümüzde ortak hareket etme adına kabile konseyleri olarak da yapılanma göstermektedirler. 1700'lerin sonunda ve 1800'lerin başında Denesulinelerin onda dokuzu çiçek hastalığı salgını ve kabile savaşları sonucunda yok olmuştur. 2006 nüfus sayımına göre 11.130 kişilik etnik nüfustan 9.750 kadarı anadilini konuşabiliyor ve 7.490 kişi bu dili evde de konuşmaktadır. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Denesulineler de yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

Kanada'daki Kızılderili rezervleri listesi, Kanada'nın Nunavut haricindeki eyalet ve topraklarındaki Kanada Kızılderililerinin yasal olarak yaşamak zorunda oldukları kısıtlayıcı bölgelerin kısmî listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Tsutinalar</span>

Tsutinalar ya da eski adlarıyla Sarsiler, Kanada'nın Alberta eyaletinde Calgary yöresinde yaşayan, avcı ve toplayıcı, 18. ve 19 yüzyıllarda ata bağımlı tam göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Ova Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. Kuzey Atabaskları içinde tek başına alt grup oluştururlar. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Tsutinalar da yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar. Bugün Kanada'da yalnızca Tsuu T'ina Nation adını taşıyan ve 283.14 km² alan kaplayan tek rezervleri bulunur. Bu rezerv 1910-1996 yılları arasında Kanada Ordusu'nun eğitim kampı iken sonradan Tsutinalara devredilmiştir. 2001 sayımında 1.982 kişi olan nüfuslaerı 2012 sayımında 1.916 olarak kaydedilmiştir

<span class="mw-page-title-main">Danezalar</span>

Danezalar ya da eski adlarıyla Biverler, Kanada'nın Alberta ile Britanya Kolumbiyası eyaletlerinde Peace Nehri yöresinde yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. Kuzey Atabaskları içindeki Yukon Atabaskları alt grubunda yer alırlar. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Danezalar da yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Sarıbıçaklar</span>

Sarıbıçaklar ya da Sarıbıçak Kızılderilileri, Kanada'nın Kuzeybatı Toprakları'nda yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik yerlisi Kızılderili halkı. Etnik olarak ana çekirdek kabilesi Tlınçon (Dogrib) ve iki küçük kabilesi de Denesuline (Chipewyan) olan kabile birliğidir ve en yakın akrabaları birlikte Kuzey Atabaskları içinde Doğu Atabaskları grubunu oluşturan Denetalar ile Sahtulardır. Ana kabilesi Tlınçoncanın Sarıbıçak Tlınçoncası denen lehçesini konuşurken, daha ufak olan diğer iki kabile Denesulinece konuşurlar. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Sarıbıçaklar da yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar. İngilizce adları Yellowknife yerleşimine ve Yellowknife Nehri'ne verilmiştir.

Sekaniler, Kanada'nın Britanya Kolumbiyası eyaletinde Rocky Mountain Trench'in Finlay ile Parsnip nehirlerinin drenaj sahasında yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. Kuzey Atabaskları içindeki Yukon Atabaskları alt grubunda yer alırlar. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Sekaniler de yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

<i>Federation of Saskatchewan Indian Nations</i>

Federation of Saskatchewan Indian Nations, Kanada'nın Saskatchewan eyaletindeki Saskatchewan Kızılderilileri denen bütün Kanada Kızılderililerinin toplandığı en üst birlikte hareket etme yapılanması olan federasyondur. Federasyon önceki farklı örgütlenmelerinin ulaştığı en sonki safhadır. Kızılderililer ve onların numaralı antlaşmalarla ortaya çıkan haklarını korumak amacıyla kurulan Protective Association ile resmî olarak 1945 yılında Joe Dreaver'in başkanlığında kurulan Association of Saskatchewan Indians birleşerek 14 Şubat 1946 günü Union of Saskatchewan Indians oluşturulmuş, sonra da bu birlik 1959 yılında John Tootoosis başkanlığında Federation of Saskatchewan Indians (FSI) olarak yeniden yapılandırılmıştır. 16 Nisan 1982 günü FSI gerçek bir federasyon olarak yapılanıp bugünkü adını almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Anişinabeler</span>

Anişinabeler ya da Anişinabe halkları, Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Algonkin halklarının Merkezi Algonkinler ile Kuzey Algonkinleri gruplarından Kuzeydoğu Kızılderilileri ile Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan bir Kızılderili halk grubu. Algonkin dilleri ailesinin Merkezî Algonkin dilleri grubunun Anişinabe dilleri (Ojibwe–Potawatomi) alt grubundan dilleri konuşurlar ve en yakın akrabaları kendileri gibi Merkezî grupta yer alan Kriler, Menominiler, Şavniler gibi Kızılderililerdir. Diğer Kanada Kızılderilileri ve ABD Kızılderilileri gibi Anişinabeler de yasal olarak Kızılderili rezervi (Kanada) ya da Kızılderili rezervasyonu (ABD) adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

Anişininice, Kanada'da Ontario eyaletinin kuzeyi ile Manitoba eyaletindeki Island Lake'de yaşayan Anişininiler tarafından konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Anişinabe dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir. 2016 sayımına göre konuşanı 13.630 kişidir. Yaklaşık 8.480 kişi evlerinde de konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Anişinabe dilleri</span>

Anişinabe dilleri ya da Ojibva-Potavatomi dilleri, Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan yaşayan Anişinabeler tarafından konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Merkezî Algonkin dilleri grubundan Kızılderili dil grubudur.

Merkezî Algonkin dilleri, Amerika Birleşik Devletleri'nde ve Kanada'da konuşulan Algonkin dilleri ailesinden Amerika yerli dilleri alt grubu.

<span class="mw-page-title-main">Amerika yerlisi yazarlar listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Amerika yerlisi yazarlar listesi, Alaska'dan Arjantin'e Amerika yerlilerinden tanınmış yazarların listesidir. Yasal olarak Kızılderili/Eskimo/Métis statüsü olanlar ile bağlı olduğu yerli toplumunca tanınanlar dahil edilmiştir

ABD Kızılderilileri federal kabileleri ya da federal olarak tanınan ABD Kızılderili kabileleri, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaleti dışında Kıta ABD'sinde yaşayan ABD Kızılderililerinin oluşturduğu ve Kızılderili İşleri Bürosu tarafından federal olarak tanınan kabile birlikleridir ya da "kabile" (tribe) statüsü alan Kızılderili rezervasyonu sakinlerinin topluca resmi adlarıdır. İlgili yasalar gereği oluşturulan kabile birlikleri bu sayede ABD hükûmetince kolayca izlenebilir duruma gelmiştir ve güncel liste Federal Register adlı resmi gazetenin 2012 yılındaki sayısında yayımlanmıştır. Buna göre ABD Kızılderilileri 566 kabile birliğinden oluşur ve her biri bağımsız federal yapı olarak tanınır. Alaska eyaletindeki benzerleri ise Alaska yerlileri kabile birlikleridir. Federal olarak tanınmayıp eyalet bazında tanınan kabileler ise ABD Kızılderilileri eyalet kabileleri adı altında listelenir.

<span class="mw-page-title-main">Algonkin mitolojisi</span>

Anişinabe geleneksel inançları, özellikle Kuzey Amerika'nın Büyük Göller bölgesinde bulunan Algonquin / Nipissing, Ojibwa / Chippewa / Saulteaux / Mississaugas, Odawa, Potawatomi ve Oji-Cree'den oluşan Anişinabe halklarının geleneksel inanç sistemini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">North Star Air</span>

North Star Air, merkezi Thunder Bay, Ontario'da bulunan, Sioux Lookout, Ontario'da ikincil yolcu merkezi ve Pickle Lake, Red Lake, Kapuskasing ve Thompson, Manitoba'da kargo merkezleri bulunan Kanadalı bir charter, yolcu ve kargo havayolu şirketidir. Hizmet verilen varış noktalarının çoğunluğu İlk Milletler toplulukları olup, “Flex Flight Yolcu Hizmeti” kapsamında 18 havalimanına ve isteğe bağlı olarak diğer bölgesel varış noktalarına düzenli hizmet verilmektedir. 1997 yılında Pickle Lake merkezli iki DHC-2 Beaver uçağı ile bir yüzer uçak operatörü olarak kurulan havayolu, yıllar içinde büyüdü ve 2012 yılında yeni bir mülkiyet altına girdi. 2015 yılında Cargo North ve North Star Air, North Star bayrağı altında birleşti. North Star Air, 2022 yılında Winnipeg merkezli yepyeni kargo deposunu açtı.