İçeriğe atla

Anastenarya

Ateşte yürüme ritüeli

Anastenaria (Greek, Bulgarian ), Kuzey Yunanistan ve Güney Bulgaristan'da bulunan bazı köylerde gerçekleştirilen geleneksel bir çıplak ayakla ateşte yürüme ritüeli ve coşkulu danstır . Bu ritüeli kutlayan toplulukların soyları, 1911-12 Balkan Savaşları ve 1923'te Yunanistan ile Türkiye arasındaki Nüfus mübadelesinin ardından Doğu Trakya'dan Yunanistan'a giren mültecilere dayanmaktadır.[1][2]

Ritüel döngüsü

Bulgar ve Rum köyleri, her yıl 21 Mayıs'ta başlayan ve 23 Mayıs'ta sona eren kendilerine özgü bir yıllık ritüel döngüsü gerçekleştirir. Geleneğin merkez figürleri Aziz Konstantin ve Aziz Helen'dir, ancak bu döngüdeki tüm önemli günler , Yunan Ortodoks takvimindeki önemli günlere denk gelir ve çeşitli Hristiyan azizlerle ilişkilidir. Bu döngüdeki biri ocakta diğeri de mayısta olan iki büyük olay, iki azize adanmış büyük bayramlardır. Festivallerin her biri 3 gün sürer ve çeşitli geçit törenleri, müzik ve danslar ve hayvan kurbanı içerir. Festival, aziz Konstantin ve Helen'in ikonalarını taşıyan katılımcıların ateşe girmeden önce saatlerce kendinden geçmiş bir şekilde dans ettikleri ve ateşten zarar görmeden parlayan kırmızı kömürlerin üzerinde çıplak ayakla yürüdükleri bir ateş yürüyüşü ritüeli ile sona erer.[3]

Anastenaria'nın her topluluğunun, kutsal simgelerinin yanı sıra azizlerin "işaretleri" (semadia ), adak teklifleri ve simgelere bağlı kırmızı başörtülerinin yerleştirildiği konaki olarak bilinen özel bir tapınağı vardır. Burada, azizler gününün arifesinde, 20 Mayıs Aziz Konstantin ve Aziz Helen, Trakya liri ve davul müziği eşliğinde dans etmek için toplanırlar. Bir süre sonra Aziz Konstantin tarafından "yakalanabileceklerine" inanırlar ve transa girerler. 21 Mayıs Azizler Günü sabahı konakta toplanır ve kutsal su ile kutsanmak için bir kuyuya gider ve kurban keser . Kurbanda kesilecek hayvanların doğasıyla ilgili kurallar kesindir, ancak köyden köye bu durum değişiklik gösterir. Akşamları açık alanda ateş yakılır ve konakta bir süre dans edildikten sonra "anastenarides" ikonalarını taşıyarak oraya giderler. Etrafında bir daire içinde dans ettikten sonra, anastenaritler, aziz onları hareket ettirdikçe sıcak kömürlerin üzerinde dans eder. Ayin ayrıca Ocak ayında Aziz Athanasius festivali sırasında yapılır ve içeride ateş üzerinde yürüyüş yapılır.

Kökenler

Bazı efsanelere göre gelenek, Orta Çağ'da, şimdi Bulgaristan'da bulunan Kosti'deki orijinal evlerinde bulunan Aziz Konstantin kilisesinin alev alması ve yardım isteyen azizlerin seslerinin içeriden duyulmasıyla ortaya çıktı. Onları kurtarmak için alevlere göğüs geren köylüler, azizler tarafından korundukları için zarar görmediler. Bununla birlikte, diğer etnograflar, Anastenaria'nın eski Dionysos kült uygulamalarının kalıntıları olduğunu iddia ettiler.[4][5]

Bulgaristan'da, ritüel yapma hakkı babadan evladına geçmekteydi ve baş nestinarın yerini yalnızca çocuğu ve yalnızca kişi ritüeli gerçekleştirmeye devam edemeyecek kadar yaşlı veya hasta olduğunda alıyordu. Baş Nestinar'ın evi kutsaldı, çünkü stolnina'yı (столнина) bulunduruyordu. - birkaç azizin ikonlarının düzenlendiği küçük bir şapel ve özellikle ritüel için kullanılan ve davulcunun hasta olması durumunda onu iyileştirdiğine inanılan kutsal bir davul.[6][7]

Turizm

20. yüzyılda ritüel ticarileşti ve orijinal gelenekle pek ilgisi olmayan insanlar tarafından Bulgaristan'ın Karadeniz kıyısındaki sahil beldelerinde turistler için yapıldı. Ayinler, Yunanistan'ın kuzeyinde bulunan beş köyde daha otantik bir biçimde varlığını sürdürüyor: Ayia Eleni, Langadas, Meliki, Mavrolefke ve Kerkini ; ve Istranca Dağları'ndaki altı Bulgar köyünde: Balgari, Gramatikovo, Slivarovo, Kondolovo, Kosti ve Brodilovo.[1][8][9]

Miras

2009 yılında ritüel, Burgaz Bölgesel Tarih Müzesi'nin başvurusu üzerine UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Ulusal Temsili Listesi "Yaşayan İnsan Hazineleri - Bulgaristan"a girmiştir.[10]

Antarktika, Güney Shetland Adaları'ndaki Livingston Adası'ndaki Nestinari Nunataks, adını Bulgar folklorik Nestinari ritüelinden almıştır.[11]

Kaynakça

  1. ^ a b Xygalatas (2011). "Ethnography, Historiography, and the Making of History in the Tradition of the Anastenaria" (PDF). History and Anthropology. 22: 57-74. doi:10.1080/02757206.2011.546855. 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Mayıs 2023. 
  2. ^ Thèse de doctorat d'ethnologie "Essai d’anthropologie visuelle & sonore d’un "rite élémentaire" - Film de recherche "La joie du feu" - Ethnographie de la permanence d’une praxie ontologique pyrobate & de la croyance afférente en Europe orientale" Université Paris VII Denis Diderot, U.F. Anthropologie, Ethnologie et Science des Religions (AESR), n° 3604325, 12 décembre 2003, par Christine Djankoff
  3. ^ Danforth, Loring M., Firewalking and Religious Healing: The Anastenaria of Greece and the American Firewalking Movement, Princeton University Press, (Princeton, 1989)
  4. ^ Kakouri, Katerina, Dionysiaka, (Athens, 1965)
  5. ^ Megas, George A., Greek Calendar Customs, 3rd ed. (Athens, 1982)
  6. ^ "Нестинарството в Странджа". Културно-историческо наследство на Странджа–Сакар (Bulgarca). София: Народна младеж. 1987. OCLC 20353251.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  7. ^ "Nestinari" (Bulgarca). The Bulgarian Traditions. 30 Nisan 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2006. 
  8. ^ "Facets of the Complex - Popularity Regions". 3 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2006. 
  9. ^ "The fiery souls of the Anastenari". CNN. 22 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010. 
  10. ^ "Nestinarstvo". UNESCO. 9 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2019. 
  11. ^ "Nestinari Nunataks". Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). 30 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2019. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bulgaristan</span> Güneydoğu Avrupada bir ülke

Bulgaristan, resmî adıyla Bulgaristan Cumhuriyeti, Balkanlar'da yer alan ülkedir. Batıda Sırbistan ve Kuzey Makedonya, doğuda Karadeniz, kuzeyde Romanya, güneyde Yunanistan güneydoğuda Türkiye ile çevrilidir. 110.994 kilometrekarelik yüz ölçümüyle Avrupa'nın en büyük 16. ülkesidir. Balkan, Rodop ve Rila gibi dağlar yüzey şekillerini belirler. Rila Dağı üzerindeki Musala Zirvesi, Doğu Avrupa ve Balkanlar'ın en yüksek doruk noktasıdır. Kuzeydeki Tuna Ovası ve güneydeki Yukarı Trakya Ovası da Bulgaristan'ın alçak ve verimli bölgeleridir.

<span class="mw-page-title-main">Hayvan kurbanı</span>

Hayvan kurbanı, dini anlamda bir tanrıyı yatıştırmak veya iyiliğini sürdürmek için bir veya daha fazla hayvanın ritüel olarak öldürülmesi ve sunulmasıdır. Geç Antik Çağ'da Hristiyanlığın yayılmasına kadar Avrupa ve Eski Yakın Doğu'da hayvan kurban etme yaygındı ve bugün bazı kültürlerde veya dinlerde devam ediyor. Kurban ritüeli bazı kültürlerde insanların kurban edilmesini kapsıyordu ve muhtemelen tarih içerisinde hayvan kurbanı ile yer değiştirmişti.

<span class="mw-page-title-main">Hamursuz Bayramı</span> Mısır’da kölelikten kurtarılan Antik İsraillilerin göçünü anan Yahudi bayramı

Pesah, Fısıh veya Hamursuz Bayramı, bir Yahudi bayramı ve festivalidir. Mısır'da kölelikten kurtarılan Antik İsraillilerin göç hikâyesini anar. Pesah, Yahudi takvimindeki Nisan ayının 15. günü başlar, bu tarih Kuzey Yarım Küre’de bahara denk gelir ve bayram 7 veya 8 gün kutlanır. Yahudi bayramları arasında en çok kutlanan bayramlardan biridir.

<span class="mw-page-title-main">Tırnovo</span> Kuzey-Merkez Bulgaristanda şehir

Tırnovo, Bulgaristan'ın bir şehridir. 1187-1393 yılları arasında İkinci Bulgar İmparatorluğu'na başkentlik yaptığı için Bulgar tarihi açısından önemli bir şehir olan Tırnova'ya, 1965 yılında büyük, yüce anlamlarına gelen veliko unvanı verildi.

<span class="mw-page-title-main">Aztek dini</span>

Aztek mitolojisi veya Aztek dini, Tolteklerin çöküşünün ardından 13-16. yüzyıllar arasında Meksika Vadisi'nde önemli bir uygarlık olarak ortaya çıkan Aztekler tarafından geliştirilmiş bir inanç, efsane ve gelenekler bütünüdür. 100'den fazla tanrısıyla çok tanrılı pantheona sahip sahip Aztek dini, gerek kendisinden eski gerekse kendisiyle eş zamanlı olarak aynı coğrafi bölgede ortaya çıkmış inançlar, mitler, kültürel ve kozmik imgelerden yoğun oranda etkilenmiştir. Ayrıca Aztek dini çok önemli ve sıkı bir mistik karaktere sahiptir ve liturjik açıdan çok gelişmiştir. Seremoniler ve ritüeller büyük bir titizlikle, belirli takvimleri çok sıkı bir şekilde takip ederek gerçekleştirilir ve dinî olduğu kadar siyasi ve toplumsal açıdan da önem arz ederdi. Ayrıca uzun yıllar boyunca kurgu eserlerinde yer almış antik ritüellerde insan kurban edilmesi anlayışı da Aztek inancında yer etmiş, ritüellerde gerçekten insan kurban edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Aynoroz</span> Kuzeydoğu Yunanistanda bir dağ ve yarımada

Aynoroz, Balkanlar'da Yunanistan'ın Halkidiki yarımadasından Ege Denizi'ne doğru uzanan 3 dar ve uzun yarımadanın en doğuda olanı. Doğu Ortodoks manastırının önemli bir merkezidir. Yunanistan Cumhuriyeti içinde özerk bir hükûmet olarak yönetilmektedir. Aynoroz yarımadasının toprağı kalkerli olup, oldukça dağlıktır. En yüksek noktası adanın en güneyindeki Athos Dağı'dır (2.033m). Nüfusun çoğunluğu rahiplerden meydana gelir ve 2.250 kişi kadardır. Athos Dağı'nda, Konstantinopolis Ekümenik Patriğinin doğrudan yetkisi altında 20 kadar manastır vardır. Devletin yönetim biçimi 20 manastırı temsil eden 20 kişi ve küçük bir meclis tarafından yönetilir ve Yunanistan'a bağlıdır. Halkın başlıca gelir kaynağı zeytin ve üzümcülük gibi Akdeniz ürünleri ve hayvancılıktır.

<span class="mw-page-title-main">Bulgaristan-Türkiye ilişkileri</span>

Bulgaristan-Türkiye ilişkileri, Türkiye ile Bulgaristan'ın sürdürdüğü uluslararası politikaları içerir.

<span class="mw-page-title-main">Bulgaristan Krallığı</span> Güneydoğu Avrupada 1908-1946 arasında hüküm sürmüş krallık

Bulgaristan Krallığı veya Bulgaristan Çarlığı, 1908-1946 yılları arasında var olmuş bir devlet. 1885'te Doğu Rumeli'yi Osmanlılardan alan Bulgaristan Prensliği'nin 5 Ekim 1908 tarihinde krallık olmasıyla kurulmuştur. Bulgaristan de jure olarak Osmanlı'ya karşı bağımsızlığını bildirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">I. Simeon</span>

I. Simeon, lakabı Büyük Simeon,, Birinci Bulgaristan İmparatorluğu'nun 893-927 yılları arasında hüküm süren çarı. I. Boris'in oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">Helena (imparatoriçe)</span> Roma imparatoru 1. Konstantinin annesi

Azize Helena Azize Helen, Helena Augusta ya da Konstantinopolisli Helena Roma İmparatoru Konstantius Chlorus'un eşi ve I. Konstantin'in annesi. Gerçek Haç'ın kutsal emanetlerini bulduğuna inanılır.

<span class="mw-page-title-main">Đurđevdan</span>

Đurđevdan, Гергьовден veya Jurjevo Gregoryen takvime göre 6 Mayıs, Jülyen takvimine göre 23 Nisan'da kutlanan, Yorgi'ye ithaf edilmiş, Hristiyanlara özgü bir Balkanlar bayramıdır. Hıdrellez bayramının Hristiyan karşılığıdır. Yorgi, Ortodoks kiliselerindeki en önemli Hristiyan azizlerinden biridir. Bu bayram da baharın gelişini kutlama geleneğiyle özdeşleşmiştir. İnanışa göre Aziz George inancı uğruna ölmüştür. İkonalarda genelde bir atın üzerinde ejderha öldüren bir adam olarak betimlenir.

Slav mitolojisi, Slavların Hristiyanlığı kabul etmelerinden önce inandıkları çok tanrılı dinin mitolojisidir. Din, Ön Hint-Avrupa dinleriyle bağlantısı olan pek çok dinle ortak özelliklere sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Sveti Paisii Hilendarski</span>

Aziz Sveti Pasii Hilendarski ya da Paìsiy Hilendàrski (1722–1773) Bulgar papaz ve Bulgar Milliyetçilik Ayaklanmalarının simgesi. Istoriya Slavyanobolgarskaya eseriyle tanınmıştır. Peter Bogdan Bakshev'den sonra Bulgar tarihi'nin en önemli kişisidir. Bulgar halkının çoğu Bulgar Milliyetçilik Ayaklanmaları'nın atası olduğunu kabul eder.

<span class="mw-page-title-main">Bizans-Bulgar Antlaşması (815)</span>

815 Antlaşması Konstantinopolis'te Bulgar Hanı Omurtag ile Bizans İmparatoru V. Leon arasında imzalanan 30 yıllık barış antlaşmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Bizans Riti</span>

Bizans Riti, Yunan Riti ya da Konstantinopolis Riti günümüzde Doğu Ortodoks Kilisesi ve Bizans Katolik Kiliseleri'nde uygulanmakta olan bir liturjik rit. Kısıtlı ölçüde de olsa Anglikan Komünyonu ve Lüteran kiliselerde de uygulanan rit bu mezheplerde özellikle Doğu Riti Anglikanizmi Toplumu ve Ukrayna Lüteran Kilisesi'nde benimsenmiştir. 3. yüzyılda Konstantinopolis'te uygulanmaya başlayan rit bugün dünyada Roma Riti'nden sonra en çok uygulanan ikinci rittir.

<span class="mw-page-title-main">Lomisa Kilisesi</span>

Lomisa Kilisesi Doğu Gürcistan'da bulunan, Yorgi'ye adanmış bir Orta Çağ Hristiyan tapınağıdır. Yapı, 9 veya 10. yüzyılda inşa edilmiş basit bir taş salon kilisesidir. Deniz seviyesinden yaklaşık 2200 metre yükseklikteki bir dağ sırtında bulunan Lomisa, Mtiuleti yayla eyaletinin ve civardaki yerlerin başlıca tapınağıdır. Tapınakta her yıl paskalyadan sonraki 7. haftada bir festival düzenlenmektedir. Festivalde hayvanlar toplu olarak kesilerek kurban edilir. Tarihi ve kültürel önemi nedeniyle, kilise Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Makedon milliyetçiliği</span>

Makedon milliyetçiliği, ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında Makedonya bölgesinin özerkliğini Osmanlı İmparatorluğu'ndan almaya çalışan ayrılıkçılar arasında oluşan etnik Makedonlar arasındaki milliyetçi fikir ve kavramların genel bir adıdır. Fikir, 20. yüzyılın başlarında, Makedonya Slavları arasında etnik milliyetçiliğin ilk ifadeleriyle birlikte gelişti. Ayrı Makedon milleti, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Yugoslavya'nın bir parçası olarak "Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti"nin kurulmasıyla tanındı. Daha sonra Makedon tarih yazımı, Orta Çağ'dan 20. yy'a kadar süregelen olayları anlatırken etnik Makedonlar ile Bulgar figürleri arasında tarihi bağlar kurdu.

Miladinov kardeşler, Dimitar Miladinov (1810–1862) ve Konstantin Miladinov (1830–1862), Osmanlı Makedonya'sındaki Bulgar ulusal hareketinin şairleri, folklorcuları ve aktivistleriydi. En çok, Bulgar edebiyatına ve Bulgar Ulusal Dirilişi sırasında folklor çalışmalarının doğuşuna yaptıkları katkıların en büyüğü olarak kabul edilen Bulgar Halk Şarkıları adlı halk şarkıları koleksiyonlarıyla tanınırlar. Konstantin Miladinov, Rusya'da kaldığı süre boyunca yazdığı Taga za Yug şiiriyle de ünlüdür.

<span class="mw-page-title-main">Magura Mağarası</span>

Magura Mağarası, Bulgaristan'ın Vidin ilinde yer alan bir mağaradır. Magura'nın tarih öncesi duvar resimleri, olağanüstü ifade ve sanatsal derinliğe sahip olan ve Avrupa Post-Paleolitik dönemin en önemli sanat eserleri olarak kabul edilen İtalya'daki Grotta dei Cervi resimleriyle büyük benzerlik göstermektedir.

Yaz Gündönümü Ateş Festivalleri üç sınır ülkesi olan İspanya, Fransa ve Andorra'nın Pirene Dağları'nın çeşitli köylerinde kutlanan bir etkinliktir. Çoğu köyde 23 Haziran arifesinde kutlanmasına karşın diğer köylerde yerel festivallerle denk gelecek şekilde haziran veya temmuzda kutlanmaktadır. İki köyde ise Kış Gündönümü'ne denk gelen 24 Aralık'ta kutlanmaktadır.