İçeriğe atla

Amerikan Atı

Amerikan Atı
(Wašíčuŋ Tȟašúŋke)
Doğum1840
Kara Tepeler, Güney Dakota
Ölüm16 Aralık 1908
Pine Ridge, Güney Dakota

Amerikan Atı (Siu dilindeki adı: Wašíčuŋ Tȟašúŋke 1840-16 Aralık 1908) 1870'lerdeki Siu Savaşları boyunca Oglala Lakotalarının şefiydi. Ayrıca ihtiyar Amerikan Atı'nın yeğeni ve Kızıl Bulut'un damadıdır.

Şu anki Güney Dakota'da Kara Tepeler'de Oturan Ayı'nın oğlu olarak Wasechun-tashunka ismiyle dünyaya gelmiştir ve 1866'daki Bozeman Savaşı'nda dikkat çeken bir kişi olmuştur. Kabilesini temsilen, Siular ve Birleşik Devletler hükûmeti ile 1887'de Dakota Bölgesi'nde yer alan hükûmet tarafından Siulara verilen toprakların yarıya indirildiği antlaşmayı imzalayanlardan birisidir. Ancak Oglaların yarısından fazlasının antlaşmaya karşı çıkması ile Oturan Boğa'nın hemen ölümünün ardından Hayalet Dansı ile ayaklanan halk konseyden geri çekilmiş ve Büyük Ayak'ın liderliğinde Federal hükûmete karşı durmak için hazırlıklara başlamışlardır. Ancak daha sonra Amerikan Atı tarafından antlaşmanın şartlarına uymaları için ikna edilmişler ve daha sonra Pine Ridge Bölgesi'ne yerleştirilmişlerdir.

Daha sonra Amerikan Atı bir delegasyonun 1891'de Washington, DC'e gitmesine liderlik etmiştir ve burada Siular için iyileştirilmiş istihkaklar ve insani muamele konusunda hükûmetten destek almıştır. Diğer Siu liderleri ile birlikte Buffalo Bill'in Vahşi Batı Şovu'nda dolaşmıştır. Daha sonra Pine Ridge, Güney Dakota'da 16 Aralık 1908'de ölmüştür.

Ailesi

Oglala Lakotalarının Oglála Thiyóšpaye kolunun Waglúȟe bandındandır.

  • Babası: Sitting Bear
  • Annesi: Walks With
  • Eşleri: Red Spotted Calf (Spotted Elk Woman), Sleep, Josie (sister of Sleep), Goes Out Looking, Fannie Hard Woman
  • Oğulları: Charles American Horse, Robert American Horse, Samuel American Horse
  • Kızları: Maggie Stands Looking, Lucy, Alice Vina, Julia American Horse[1]

Kaynakça

  1. ^ "American Horse (Wasicu Tasunke) Oglala 1840-1908". 22 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2012. 
  • Grant, Bruce. The Concise Encyclopedia of the American Indian Wing Books: New York, 2000.
  • Markowitz, Harvey. American Indian Biographies Salem Press, Inc.: California, 1999.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Oklahoma</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Oklahoma, ABD'nin merkezi güney bölgesinde yer alan eyaletidir. Oklahoma, 50 ABD eyaleti arasındaki en geniş 20. ve en kalabalık 28. eyalettir. Eyaletin adı Çoktav dilinde "kızıl millet" anlamına gelen okla ve humma kelimelerinden türetilmiştir. Eyaletin en büyük şehri ve başkenti Oklahoma City'dir.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri Kızılderilileri</span>

Kızılderililer ya da Amerika Yerlileri veya kısaca Yerliler, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Kızılderililer için kullanılan ortak birleştirici ad. Dilce birbiriyle akraba olmayan en az iki ayrı grupta toplanırlar: Sibirya kökenli olan Na-Dene dilleri ile Na-Dene dilleri dışındaki bütün Kızılderili dillerini içeren Amerind dilleri.

<span class="mw-page-title-main">Siyular</span> Kızılderili kabilesi

Siyular ya da Siular, Kuzey Amerika'da önceleri Superior Gölü çevresinde yaşayan, Kızılderili kabilesi. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Avrupalı sömürgecilerle yaptıkları savaşlar sonucunda yenildiler ve Minnesota ile Dakota'ya sürüldüler. 19. yüzyıl ortalarında toplama kamplarına yerleştirildiler. 1876 yılında ayaklanarak bağımsızlık ve özgürlük savaşını yeniden başlattılar. Liderleri Oturan Boğa öldürüldü. 1890 yılında da ABD güçlerinin düzenlediği büyük bir katliamla direnişleri kırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya-Macaristan İmparatorluğu</span> 1867 ile 1918 yılları arasında Orta Avrupada var olan bir monarşi

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Orta Avrupa'da hüküm sürmüş ve I. Dünya Savaşı'ndan sonra yıkılmış bir imparatorluktur. Bu imparatorluğu oluşturan Avusturya İmparatorluğu ve Macaristan Krallığı aslında içişlerinde bağımsız iki ayrı ülkeydi fakat dışişleri açısından, Avrupa'nın birçok ülkesinde hüküm süren Habsburg Hanedanı'na mensup tek bir Habsburg imparatoru tarafından yönetilmekteydi. Resmî para birimi Kron'du.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan Bağımsızlık Savaşı</span>

Amerikan Bağımsızlık Savaşı, 1775–1783 yılları arasında Büyük Britanya ve Kuzey Amerika'daki On Üç Koloni arasında geçen ve Amerika Birleşik Devletleri'nin kurulmasıyla sonuçlanan savaştır. Amerikan Devrimi olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Wounded Knee Katliamı</span> Lakota Siyuları ile Birleşik Devletler arasındaki son büyük çatışma

Wounded Knee Katliamı , Lakota Siyuları ile Birleşik Devletler arasındaki son büyük çatışma. Güney Dakota'da Pine Ridge Kızılderili Rezervasyonunda Wounded Knee Deresi yakınlarında 29 Aralık 1890'daki olaylarda 62'si kadın ve çocuk en az 153 Kızılderili öldürülmüştür. General Nelson A. Miles tarafından Yerli İşleri Komisyonu'na yazılan bir mektupta çatışma sonrasındaki olaylar katliam olarak nitelendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Lakotalar</span>

Lakotalar ya da Lakota Siyuları veya Tetonlar, Titanlar, Batı Dakotaları, ABD'de daha çok Kuzey ve Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan ve dilleri Batı Siyu dillerinin Dakota dilleri bölümüne giren Siyu Kızılderili halkı. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Dakota</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Kuzey Dakota, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kanada sınırı boyunca uzanan, ülkenin Ortabatı eyaletlerilerinden birisidir. Eyaletin komşuları kuzeyde Kanada, doğuda Minnesota, güneyde Güney Dakota ve batıda Montana eyaletleridir. Kuzey Dakota Birleşik Devletler'in büyüklük açısından 19. Eyaleti olmasına rağmen en az nüfusa sahip 3. eyaletidir. Kuzey Dakota, Dakota bölgesinin Kuzey bölgesinden oluşturulmuş bir eyalettir ve 2 Kasım 1889 tarihinde ABD'ye kabul edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Russell Means</span>

Russell Means ; Oglala Siyularından, 68'li yılların önemli politik hareketlerinden American Indian Movement'in liderliğini yürütmüş bir Kızılderili lideridir. Oturan Boğa ve Crazy Horse'tan sonra en tanınanlarındandı. Kızılderili hareketini birleştirmek için çok uğraşmış, ABD ve Güney Amerika'daki Kızılderilerle bağlar kurmak için çabalamış, liberter bir politikacıydı. Ayrıca, oyunculuk ve müzisyenlik de yapan Means, uzun süredir savaştığı gırtlak kanserine bağlı olarak 22 Ekim 2012 tarihinde ölmüştür.

Amerikan Atı :

<span class="mw-page-title-main">Charles Eastman</span> Amerikalı hekim (1858 – 1939)

Charles Alexander Eastman,, Amerika yerlisi hekim, fizikçi ve sosyal reformcu.

Crazy Horse Dağ Anıtı, Amerika Birleşik Devletlerinin Güney Dakota eyaletinde Black Hills'de yer alan 1948 yılından beri devam eden ve henüz tamamlanamış bir anıttır. Lakotaların ünlü lideri Crazy Horse anısına inşa edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Çılgın At</span> Kızılderili siyasî aktivist

Çılgın At, Oglala Lakotalarının Oglála Thiyóšpaye kolunun Húŋkpathila bandından Siu lideri. Beyazlara karşı elde ettiği zaferlerle dikkat çeken Crazy Horse yine beyazlar tarafından 1877 yılında pusuya düşürülerek öldürülmüştür.

İki ruh, Kanada Kızılderilileri ile ABD Kızılderililerinde kabul edilen ama birçok Batı Kültüründe olmayan Kuzey Amerika topluluklarında görülen üçüncü cinsiyet modeline verilen addır. Two Spirit, iki ruhun bir bedende birleşmiş olması durumudur. 1990'lı yıllarda antropolojik literatürde kullanılan Berdache kelimesi ayrımcı algılandığı için daha sonra bu terim kullanılmaya başlandı.

Amerikan Atı Oglala Lakotalarının Oglála Thiyóšpaye kolunun Waglúȟe bandından Siu lideri. 19. yüzyılın son yarısında Ovalar Bölgesi Yerlileri ile yapılan savaşlarda liderlik yapmıştır. Küçük Büyükboynuz Savaşında daha çok Demir Tüy adıyla bilinirdi. Slim Buttes Savaşında bağırsağına isabet eden ölümcül kurşun yarası sonucu ölmüştür. Old Chif Smoke'nin (1774-1864) beşinci oğludur. Yeğeni de kendisiyle aynı adı taşır.

<span class="mw-page-title-main">Oglala Lakotaları</span> Kızılderili kabilesi

Oglala Lakotaları ya da Oglala Siyuları, Oglalalar, Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Brulé Lakotaları (Sičháŋǧu) ile birlikte Güney Lakotaları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri Kızılderililerinin yatılı okulları</span>

ABD yerli yatılı okulları /Alaska'daki Eskimolar dahil/ ya da ABD Kızılderili yatılı okulları /Eskimo hariç Kıta ABD'si/, Amerika Birleşik Devletleri'nde ABD Kızılderilileri ile Alaska yerlilerine 19. yy sonu ile 20. yy başlarında eğitim-öğretim verilen okullardır. Değişik Hristiyan misyonerleri tarafından özellikle Batı ABD'deki nüfusu az olan bölgelerdeki Kızılderili rezervasyonlarında başlatılmışlardır. Bunun karşılığı olarak ABD hükûmeti tarafından bu dinî kurumlara ödeme yapılmıştır. Carlisle Indian Industrial School meslek lisesinin asimilasyon modeli esas alınarak Kızılderili İşleri Bürosu (BIA) tarafından ek yatılı okullar kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kızılderili savaşları</span> Kuzey Amerika yerlilerinin beyaz yerleşimciler tarafından boyunduruk altına alınması

Kızılderili savaşları ya da ABD Kızılderili savaşları, Yeni Dünya'da Kuzey Amerika'nın yerlisi ABD Kızılderilileri ile Eski Dünya'dan gelen Avrupalı göçmen yerleşimciler arasında patlak veren ve 1622-1924 yıllarında aralıklı olarak asırlara yayılan Amerikan Bağımsızlık Savaşı öncesi ve sonrası bir dizi çatışmalar silsilesidir. Savaşın ana sebebi, keşfedildiği andan itibaren Amerika kıtasını doğudan işgal etmeye başlayan Avrupalı sömürgecilerin sürekli artması ve bu artış sonunda yerlileri batıya sürmeleridir. Bu savaşlar Amerika kıtasının doğu kıyısından batı kıyısına kadar genişlemenin mukadder olduğunu ifade eden Kader Manifestosu gibi ideolojiler tarafından teşvik edildiği gibi, politik kaygıyla zorla ya da antlaşmalarla Kızılderili Tehciri gibi etnik temizlik hareketleri de savaşların tetikleyici unsurlarıdır. Bu savaşlar sırasında ABD Kızılderili katliamları da görülür.

Wounded Knee olayı, 27 Şubat 1973'te 200'e yakın Oglala Lakota Kızılderilileri ve Amerikan Kızılderili Hareketi (AIM) üyeleri Güney Dakota eyaletindeki Pine Ridge Kızılderili Muhafazası içindeki Wounded Knee kasabasına el koymasıyla ve işgal etmesiyle başlamıştır. Oglala Siyuları Sivil Haklar Kurumu (OSCRO), yolsuzluk ve muhalifleri taciz ile suçladıkları kabile başkanı Richard Wilson'u itham etmekte başarısız kaldığında protestolar oluşmuştur. İlaveten, protestocular ABD hükûmetinin Kızılderililer ile yapılan anlaşmalara sadık kalmamalarına saldırıda bulundular ve antlaşma görüşmelerin yeniden açılmasını talep ettiler.

<span class="mw-page-title-main">Adams-Onís Antlaşması</span>

1819'da imzalanan ve Florida Antlaşması olarak da bilinen Adams-Onís Antlaşması, Amerika Birleşik Devletleri ve İspanya arasında imzalanan, Florida'nın ABD'ye devredildiği ve ABD ile Yeni İspanya sınırını belirleyen antlaşmadır. İki devlet arasında devam eden sınır anlaşmazlığını çözmüş ve Amerikan diplomasisinin bir zaferi olarak kabul edilmiştir. Antlaşma, Amerikan Devrimi sonrası İspanya'nın Amerika Birleşik Devletleri ve Büyük Britanya ile artan sınır gerginlikleri sırasında imzalanmıştır.