İçeriğe atla

Akria Kilisesi

Koordinatlar: 41°28′55″K 41°58′49″D / 41.48194°K 41.98028°D / 41.48194; 41.98028
Akria Kilisesi
Harita
Temel bilgiler
KonumUğurköy, Borçka
Koordinatlar41°28′55″K 41°58′49″D / 41.48194°K 41.98028°D / 41.48194; 41.98028
İnançDoğu Ortodoks Kilisesi
MezhepGürcü Ortodoks Kilisesi
DurumYıkılmış
Mimari
Mimari türKilise
Mimari biçimGürcü mimarisi
Tamamlanma? Orta Çağ
Özellikler
MalzemelerKaba yontma taş, kireç harcı

Akria Kilisesi (Gürcüce: აკრიას ეკლესია), tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Akria olan Uğurköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.[1]

Tarihçe

Akria köyü ile kilisesinin bulunduğu Maçaheli vadisi tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu yöreyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Akria Kilisesi, Osmanlı döneminden önce köy halkının Hristiyanlık inancına mensup olduğu dönemde inşa edilmiştir. Akria köyü bir Gürcü yerleşimidir ve 1886 ile 1922 nüfus sayımlarında da köyün nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir.[2][3] 1921 yılında Sovyetler Birliği-Türkiye sınırı belirlenirken Maçaheli vadisinin Akria köyünü de kapsayan küçük bölümü Türkiye sınırları içinde kalmıştır.

Mimari

Küçük bir köy kilisesi olan Akria Kilisesi (5,2 x 3,8 m), Cami mahallesinin ormanlık alanında, eğimli çatı örtülü tek gözlü küçük bir yapıdır. Kireç harcı ve farklı büyüklükte kabaca işlenmiş taşlar kullanılarak inşa edilmiştir. Bu dikdörtgen planlı yapı, batı-doğu yönünde alçalmaktadır. Güney cephesinden girişi olmasına rağmen bu giriş bugün tahrip olmuş haldedir. Yapının diğer üç yönünde birer penceresi bulunmaktadır. Kuzey ve güney yönündeki duvarlarında oyulmuş birer niş vardır. Köylüler bu yapının bulunduğu yeri “Kilise” olarak adlandırmaktadır.[4]

Ayrıca Akria Kilisesi'nin 30 metre güneydoğusunda, kireç harcıyla inşa edilmiş tonozlu küçük bir yapı kalıntısı bulunmaktadır. Bu yapının eski bir manastıra ait olduğu tahmin etmektedir. Söz konusu yapının bir duvarına oyulmuş küçük bir niş bulunmaktadır. Yapının batı tarafında ayrıca 6-7 metre uzunluğunda duvar da söz konusu yapının kuzey yönündeki uzantısıdır. Yapının girişinin de bulunduğu güney duvarı, son dönemde yol yapım çalışması sırasında yıkılmıştır.[4]

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Parhali Manastırı</span> Gürcü Ortodoks Manastırı

Parhali Manastırı, tarihsel Tao bölgesinde, Türkiye'nin Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı Altıparmak köyünde bulunan Gürcü Ortodoks manastırıdır. 9-10. yüzyıllarda inşa edilen manastır yapı topluluğundan ana kilise ile iki şapel günümüze ulaşmıştır. Parhali kelimesi Türkçede Barhal biçimini almıştır.

Şatberdi Kalesi, tarihsel Klarceti bölgesinde 9. yüzyılda inşa edilmiş Gürcü kalesidir. Bugün Türkiye sınırları içinde yer alan kale, Artvin ilinin merkez ilçesindeki Boselta köyünde yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Cmerki Manastırı</span>

Cmerki Manastırı, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Cmerki olan Çimenli köyünde Orta Çağ'da inşa edilmiş Gürcü manastırıdır.

<span class="mw-page-title-main">Goguba Kilisesi</span>

Goguba Kilisesi, Guguba Kilisesi ve Ugubo Kilisesi olarak da bilinir, tarihsel Eruşeti bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Hanak ilçesinde, eski adı Goguba olan Binbaşak köyünde inşa edilmiş Gürcü kilisesidir. Zaman için hasar görmüş, 1960'larda da insan eliyle tamamen yıkılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ali Manastırı</span>

Ali Manastırı, tam adı Ali Aziz Giorgi Manastırı,, tarihsel Samtshe bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı Alköy'de bulunan Gürcü Ortodoks manastırıdır. Manastırın 10-11. yüzyılda Aziz Giorgi adına inşa edilmiş olduğu yazılı kaynaklardan anlaşılmaktadır.

Cuğo Kalesi, Artvin ilinin Ardanuç ilçesinde, bugün Soğanlı köyünün bir mahallesi olan Cuğo'da Orta Çağ'dan kalma bir kaledir.

Gunatle Manastırı veya Gunatle Vani Manastırı, tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Şavşat ilçesine bağlı Susuz köyünde eski Gürcü manastırıdır. Gurnateli köyünde bulunduğu için Gurnateli Manastırı olarak da bilinir.

Cuğo Kilisesi, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Soğanlı köyünün bir mahallesi olan Cuğo'da Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir.

Suagara Kilisesi, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Suagara olan Soğanlı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Mekereti (მექერეთი) mahallesinde bulunduğu için Mekereti Kilisesi olarak da bilinir.

Sabauri Kilisesi, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Karşıköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Eski Sabauri köyünün kilisesidir.

Kintshureti Kilisesi veya Kintzureti Kilisesi, Artvin ilinin Borçka ilçesinde, eski Kintshureti köyünü de kapsayan Zedoban köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Yukarı Samtzkaro Kilisesi, tarihsel Klarceti bölgesindeki Gürcü kiliselerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı (Yukarı) Samtzkaro olan Yukarı Irmaklar köyündedir.

Gelaşeni Kilisesi, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Gelaşeni olan Güleş köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Gelaşeni Kilisesi, köyün eski adının farklı yazılışlarından dolayı Goreşen Kilisesi, Goleşen Kilisesi ve Güleşen Kilisesi olarak da bilinir.

Heva Kilisesi, tarihsel Kola bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı ve eski adı Heva olan Sürügüden köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kilisesidir.

Kisha Kilisesi veya Kiska Kilisesi, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Kisha / Kiska olan Şenyurt köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kilisedir.

Eprati Kilisesi, Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Eprati olan Efeler köyünde eski bir Gürcü kilisesidir.

Gurcani Kilisesi, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Gurcani olan Derinköy'de Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir.

Arseniseuli Kilisesi, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Othta Eklesia olan Tekkale köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. "Tekkale Dağ Manastırı" veya "Othta Yukarı Manastırı" olarak adlandırılan manastırın ana kilisesidir ve banisi Arsen Ninotzmindeli'den dolayı bu şekilde adlandırılmıştır.

Mindieti Kalesi, tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Mindieti olan Maral köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kaledir.

Sanaki Köprüsü, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Eprati olan Efeler köyünde, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma köprüdür.