İçeriğe atla

Afyon yöresi halk kültürü

Afyonkarahisar yöresi Ege Bölgesi'nden İç Anadolu Bölgesi'ne geçiş noktasında bulunmaktadır. Bu yüzden bu bölge halkında oldukça çeşitlilik mevcuttur. Bu çeşitlilik yörenin kültürüne de yansımış ve oldukça zengin bir kültür oluşturmuştur.

Kente hâkim bir konumda bulunan tarihî Afyonkarahisar Kalesi

Yiyecek ve içecekler

Afyon Türk lokumu Afyonkarahisar
Parmak Sucuk
Mercimekli Bükme Emirdağ yöresi
Pişi
Kaymaklı ekmek kadayıfı Afyonkarahisar

Ege Bölgesinde bulunan yöre mutfak açısından daha çok İç Anadolu Bölgesine benzemektedir. Et yemekleri, sebze yemekleri ve hamur işi Afyon mutfağında önemli yer tutmaktadır. Afyon kaymağı ve sucuğu ile de oldukça meşhur bir yöredir. Afyon kaymağı yöre ekonomisine oldukça önemli katkı sağlamaktadır. Afyon yöresi yemekleri aşağıdaki gibidir;

El sanatları

Afyon ilinde kilimcilik oldukça gelişmiştir. Kilimciliğin yanı sıra ilçe ve köylerde genç kızların çeyizleri için yaptıkları el işleri de bulunmaktadır.

Afyonkarahisar Bayat Türkmen Kilimi
  • Keçecilik
  • Koşumculuk
  • At Arabacılığı
  • Demircilik
  • Yemencilik
  • Kilimcilik
  • Hasır Örücülüğü
  • Mermercilik
  • Halıcılık
  • Örgücülük
  • Dantel ve Oyalar
  • Kaşıkçılık
  • Bastonculuk
  • Süpürgecilik

Türküler

  • A Gız Senin Adın Dudu
  • Afiyon'un Ortasında Galesi Var
  • Ahmet Ahmet Diye
  • Al Fadimem
  • Allı Gelin Taş Başını Yol Eder
  • Arpalıktan Arpa Biçer
  • Attım Tabancamı Ateş Almadı
  • Ayşe'nin Evleri Yayla Yolunda
  • Ben Giderim Oduna
  • Cevizin Yaprağı Dal Arasında
  • Çamlıbel'Den De Baktı Köroğlu
  • Çay Kenarında İnadına Bitiyor Kestane
  • Çayır Değil Çimenlikte Evim Var
  • Çekin Kır Atımı Nalbant Nallasın
  • Çemberim Dalda Kaldı
  • Dam Başına Asa Goymuş Galbırı
  • Dertli Kerem Der Ki Çalın Sazları
  • Emirdağı Birbirine Ulalı
  • Erzurum'dan Çevirdiler Yolumu
  • Evim Kireç Dutmuyor
  • Evlerinin Önü Bir Kötü Yokuş
  • Fadime'mi Doru Tay'a Bindirdim
  • Ferace'm De Dört Duvarda
  • Harmana Sererler Sarı Samanı
  • Hatçam Çıkmış Gül Dalına
  • Haydi Güzelim Kundurana Tek Tek Bas
  • Haydin Arkadaşlar Kına Yakalım
  • Haydin Güzelim At Olur Da Depmez Mi
  • Hezin Hezin Gir Kapıdan
  • Hüseyni Semahı
  • İki De Derviş Gelir Posdu Posdundan
  • İslamoğlu Kale Yapar Taşınan
  • Kaçındasın Gelin Ümmü Kaçında
  • Kapı Ardına Asa Koymuş Eleği
  • Kara Da Goçun Boynuzu
  • Kara Koçun Boynuzu
  • Karahisar Kalesi Yıkılır Gelir
  • Karahisar Oyun Havası
  • Sandıklı Karanfil Dallanır Mı
  • Kınası Karılır Tasta
  • Kırmızı Gülden Dal Kestim
  • Köprünün Altı Pınar
  • Kumalar Dağından Göç Katar Katar
  • Mahpushane Dedikleri Bir Derin Guyu
  • Merduvanın Başındayım
  • Molla Ahmed
  • Nazilli'nin Hanları
  • Oyun Havası
  • Ördek Suya Dal Da Gel
  • Öte Yakanın Buludu
  • Sahan Sahan Höşmerim
  • Uzun Olur Fesligenin Dalları
  • Köyü Üç Guşuduk Uçarıdık Havada
  • Ümmüm Seni Hanaylardan Atarlar
  • Vardım Pınar Başına
  • Yassıya Varmadan Güveyi Koyarlar
  • Yeşil Olur Sandıklının Biberi
  • Zalım Poyraz Gıcım Gıcım Gıcılar
  • Misket Oyun Havası

Afyonkarahisar Halk oyunları

  • Afyon zeybeği (Çaykenarı zeybeği, Sandıklı zeybeği)
  • Arpalıktan arpa biçer
  • Bas bas zeybeği
  • Bolvadin havası (Acem kızı, Bak şu kaşa)
  • Buhurcular ağır zeybeği (Oyun havası, Bengi)
  • Cemilem (Meşeli)
  • Çember
  • Çiğil Çiğil
  • Dabandan
  • Dambaşı
  • Denizkızı zeybeği (Tavas kırması)
  • Develi zeybeği
  • Düz oyun (Asbab serdim sicime)
  • Efelerin uşağı (Efeler)
  • Gaydalama, (Çorabını ördüğüm,)
  • Harman yeri
  • Harmandalı
  • Hatçam
  • Haydi güzelim
  • Hazin hazin (Usul yavaş, Gökte yıldız,Fadik)
  • İğde dalları
  • Kadılar zeybeği (Kadılar yolu, Keklik)
  • Karahisar oyun havası
  • Kız saçların
  • Minarenin alemi
  • Osmanlı zeybeği (Ağır zeybek)
  • Penceresi kanat kanat (Penceresi yeşil perde)
  • Sandıklının biberi (Yeşil olur)
  • Tespihimin mercanı (Balık suda yan gider, Aşgına, Bülbül yuva yapmış)
  • Turnalar (Turna)
  • Yayla yolları (Teke zortlatması)

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Kemal Atatürk</span> Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı

Mustafa Kemal Atatürk, Türk mareşal, devlet adamı, yazar, Türk Kurtuluş Savaşı'nın başkomutanı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. Türkiye'yi laik, sanayileşen bir ulusa dönüştüren kapsamlı ilerici reformlar üstlenmiştir. İdeolojik olarak sekülarist ve milliyetçi politikaları ve sosyo-politik teorileri Kemalizm olarak tanınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Afyonkarahisar (il)</span> Türkiyenin Ege Bölgesinde bir il

Afyonkarahisar, Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu Bölümü'nde yer alan bir ildir. İl nüfusu 751.344'tür. (2023). Bu nüfusun %78,07'ü şehirlerde yaşamaktadır. İlin yüzölçümü 14.016 km²'dir. İlde km²'ye 53 kişi düşmektedir. Afyonkarahisar sınırlarında merkez ilçeyle beraber 18 İlçe, 60 belediye, bu belediyelerde 448 mahalle ve ayrıca 420 köy vardır.

<span class="mw-page-title-main">Elazığ (il)</span> Türkiyenin Doğu Anadolu Bölgesinde bir il

Elazığ, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Havzası'nda bulunan, on bir ilçeden oluşan il. Konumu itibarıyla; ili doğudan Bingöl, kuzeyden Keban Baraj Gölü aracılığıyla Tunceli, güneyden Diyarbakır, batı ve güneybatıdan Karakaya Baraj Gölü vasıtasıyla Malatya, kuzey batıdan Erzincan illerinin arazileri çevrelemektedir. İlin sınırları 8.327 km²'si kara, 826 km²'si baraj ve doğal göl olmak üzere toplam 9153 km²'lik alanı kapsamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kütahya (il)</span> Türkiyenin Ege Bölgesinde bir il

Kütahya, Türkiye Cumhuriyeti'nin Ege Bölgesi'nde yer alan bir ilidir.

<span class="mw-page-title-main">Kütahya</span> Kütahya ilinin merkezi olan şehir

Kütahya, Ege Bölgesi'nde yer alan Kütahya ilinin merkezi olan şehirdir. Kütahya bölgesi, kuzey ve batıdaki yüksek dağ sırtlarında doruğa ulaşan tarım arazileri ile geniş bir yamaç alanına sahiptir. Kentin Yunanca adı Kotyaion, Roma dönemindeki adı ise Cotyaeum'dur.

<span class="mw-page-title-main">Uşak (il)</span> Türkiyenin Ege Bölgesinde bir il

Uşak, Ege Bölgesi'nde Batı ve Orta Anadolu'yu birbirine bağlayan İç Ege Bölümü'nde Gördes - Uşak Platosu üzerinde bulunan il. 31 Aralık 2023 yılı verilerine göre nüfusu 377.001'dir.

<span class="mw-page-title-main">Çerkesler</span> Kafkas halkı

Çerkesler ya da Adigeler, Kuzey Kafkasya'da, tarihi Çerkesya'nın yerli halkı olan etnik grup. Rus İmparatorluğu tarafından işlenen Çerkes Soykırımı'nın sonucunda Çerkeslerin çoğu öldürülmüş, kalanlar ise Osmanlı topraklarına sürülmüştür. Çerkesler Çerkesçe konuşur ve neredeyse tamamı Sünni Müslümandır. Çerkesya eski zamanlardan beri istilalara maruz kalmıştır; izole edilmiş arazisi, bitmeyen savaşlarla birlikte Çerkes ulusal kimliğini büyük ölçüde etkilemiştir. Çerkes bayrağı Çerkeslerin millî bayrağıdır ve yeşil zemin üzerinde dokuzu yay, üçü yatay şekilde on iki altunî yıldız ve üç çapraz oktan oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Bolvadin</span> Afyonkarahisar ilçesi

Bolvadin, Türkiye'nin Afyonkarahisar iline bağlı ilçe.

<span class="mw-page-title-main">İskilip</span> Çorumun bir ilçesi

İskilip, Çorum ilinin bir ilçesidir.

<span class="mw-page-title-main">27 Mayıs Darbesi</span> Demokrat Parti hükûmetinin artan otoriterleşmesine karşı yapılan askerî darbe

27 Mayıs Darbesi, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde gerçekleşmiş ilk askerî darbe. Ayrıca 27 Mayıs Askerî Müdahalesi, 27 Mayıs İhtilali veya 27 Mayıs Devrimi olarak da anılır. Darbe emir komuta zinciri içinde yapılmamıştır, 37 düşük rütbeli subayın planları ile Tümgeneral Cemal Madanoğlu'nun komutanlığında icra edilmiştir. Kritik mevziler bu subayların ellerindeki asker ve silahlarla önce ordudaki Komuta Kademesinin etkisiz hâle getirilmesi ile ele geçirilmiştir. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes ve bazı hükûmet üyeleri tutuklanmıştır. 235 general ve 3.500 civarında subay emekliye sevk edilmiş, üniversitede bulunan 147 öğretim görevlisi görevden alınmış ve bazı üniversiteler kapatılmıştır. Bununla beraber 520 savcı ve yargıç görevden alınmıştır.

<i>Polygonum cognatum</i>

Madımak ya da madımalak, kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyasından, toprak üstüne yatık sürünücü odunsu gövdeli, ufak pembe çiçekli, çok yıllık yenebilen otsu bitki türü. Cinsin diğer türlerinden oldukça iri yapraklarıyla belirginleşir. Orta Anadolu halk mutfağında besin olarak kullanımı yaygındır ve çiğ «madımak salatası» olarak yenir ya da pişirilerek «madımak aşı, cacığı, mıhlaması, çorbası, yahnisi, böreği, gözlemesi, bükmesi» yapılır. Önceleri yalnızca köylerde rağbet gören ve ilkbaharda yemek için toplanan madımaklar köyden şehre yapılan göçlerle şehirlerde de aranır olduğundan büyük şehirlerde pazarlarda da satılır. Madımak, içerdiği fenolik birleşiklerden dolayı diğer bitkilerin gelişimini engelleyen fitotoksik özelliğe sahip boğucu bitkidir.

<span class="mw-page-title-main">Noel</span> çoğunlukla 25 Aralıkta İsanın doğumunun kutlandığı bayram

Noel, her yıl çoğunlukla 25 Aralık tarihinde İsa'nın doğumunun kutlandığı bir Hristiyan bayramıdır. Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş, Milat Yortusu olarak da bilinmektedir. 20. yüzyılın başlarından itibaren Noel; Hristiyan olmayanlar tarafından da kutlanan, dinî motiflerden arınmış, hediye alışverişi etrafında yoğunlaşan bir bayram olarak da kutlanmaya başlanmıştır. Bu seküler Noel versiyonunda mitolojik bir figür olan Noel Baba temel bir rol oynamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkler</span> Türkî etnik grup

Türkler, çoğunlukla Türkiye ve Osmanlı İmparatorluğu'nun eski topraklarında yaşayan bir Türk halkıdır.

<span class="mw-page-title-main">Balıkesir yöresi halk oyunları</span>

Balıkesir yöresi halkoyunları, Balıkesir ve çevresine özgü halkoyunlarıdır. Balıkesir yöresinde doğmuş veya gelişmiş oyunlar Balıkesir yöresine özgü oyunlardır.

<span class="mw-page-title-main">Antalya</span> Antalya ilinin merkezi olan şehir

Antalya, Antalya ilinin merkezi olan şehirdir. Türkiye'de "turizmin başkenti" olarak görülür. Özellikle yaz aylarında turist sayısı artar.

Show TV'de daha önce yayınlanmış ve günümüzde yayınlanmakta olan televizyon programlarının bir listesidir.

<span class="mw-page-title-main">İnyupikler</span> Alaskanın kuzey ve kuzeybatısında yaşayan, İnuit kolundan olan bir Eskimo halkı

İnyupikler, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kuzey ve kuzeybatısında yaşayan İnuit kolundan bir Eskimo halkıdır. Alaska'daki tek İnuit halkı olduğu için Alaska İnuitleri adı da verilmektedir. Kendilerini iñuk («insan») kelimesi ile -piaq («gerçek») ekinden türettikleri Iñupiaq adıyla ifade ederler. Dillerini ise Iñupiatun olarak adlandırırlar. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska yerlileri içinde 25.000 nüfuslu Yupiklerden sonra 15.700 kişilik nüfuslarıyla ikinci en büyük halktır ve ancak 2.144 kadarı dilini konuşabilmektedir. İngilizce bilmeyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı %42'lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da %20'lik oranla İnyupikler çeker. Şamanist inançlı avcı ve toplayıcıdırlar. Kültürel açıdan deniz sahiline yakın yaşayıp balina, fok, mors gibi deniz memelilerini avlayan Taġiuġmiut ile denizden uzak içbölgede rengeyiği avlayan Nunamiut olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve Seward Yarımadasındakiler Qawiaraq adıyla, North Slope ile Northwest Arctic ilçelerindekiler ise Inupiaq adı altında toplanır. İnyupiklerin Kanada'da yaşayan ırkdaşları (Uummarmiut) siyasi ve idari kaygılarla Batı Kanada İnuitleri ile birlikte Inuvialuit adı altında toplanırlar. Eskimolar içinde en uzun boylular Kuzey Alaska'daki İnyupiklerdir ve Kanada İnuitlerinden 10 cm daha uzundurlar. Kobuk İnyupikleri doğu komşuları ve ticari ortakları olan Atabasklardan Koyukon Kızılderilileriyle sınır bölgelerinde evlilik de yapmışlardır. Beyaz Avrupalıların kültürleriyle en geç tanışan Eskimolar 1890 yılından sonra Hristiyanlıkla tanışan Kuzey Alaska İnyupikleridir.

Erdal Tuğcular, Türk bestecisi ve müzik eğitimcisi.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Türkmenleri</span> Anadoluda yaşamını sürdüren çoğunlukla Oğuz kökenli Türk halkları

Türkiye Türkmenleri ya da Anadolu Türkmenleri, Anadolu Oğuzları veya kısa söylenişiyle Türkmenler, Selçuklular döneminde Anadolu ve çevresinde Türkmeneli denen bölgelerde yerleşmeye başlayan, dilleri Türkiye Türkçesine bağlı Anadolu ağızları içinde ele alınan ve Türkiye Türklerini oluşturan Oğuz oymakları Müslüman olup, Hanefi Sünni ve Anadolu Aleviliği olarak görülür. Anadolu’nun Türkleşmesi sürecinde etkili olmuşlardır. Türkmen (تركمنلر) ve Yörük (يوروك) kelimeleri tarihî belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır. Osmanlı arşiv belgelerinde, yerleşim durumuna ve şekline bağlı olarak köylü «Türk» olarak adlandırılırken, göçer veya yarı-göçer topluluklar «Türkmen» ya da «Yörük» tabiriyle anılmışlardır. Aşiretler, yerleşik veya konar-göçer olma durumlarına ve bulundukları bölgelere göre «Türkmen» ya da «Yörük» adını almışlardır. Kimilerine göre Kızılırmak'ın doğusundakilere Türkmen batısındakilere ise Yörük denir. Maraş ve çevresinde yaşayan Dulkadirli Türkmenleri için Osmanlı kaynaklarında hem Türkmen hem de Yörük tabiri birlikte kullanılmıştır. Etnik olarak akraba oldukları Türkmenistan Türkmenleri ile aynı adı taşıdıkları gibi kimi uruğ/oymak adları da ortaktır.

<span class="mw-page-title-main">Kayseri (il)</span> Türkiyenin İç Anadolu Bölgesinde bir il

Kayseri, Türkiye'nin bir ilidir. Kayseri merkezli il, Türkiye'nin toplam nüfus bakımından en kalabalık 15., yüzölçümü olarak Türkiye'nin en büyük 8. ilidir.