İçeriğe atla

Afganistan İslam Emirliği lideri

Afganistan İslam Emirliği Lideri
  • د افغانستان د اسلامي امارت مشر (Peştuca)
  • رهبر امارت اسلامی افغانستان (Darice)
Resmi logo
Görevdeki
Hibetullah Ahundzade

25 Mayıs 2016[not 1] tarihinden beri
İslam Emirliği Liderliği
TürYüce lider[1]
Statü
ÜyelikLiderlik Konseyi (başkan)[6]
Resmî ikametKandehar
AtayanLiderlik Konseyi[7]
Görev süresiÖmür boyu
ÖnceliAfganistan cumhurbaşkanı
Oluşum4 Nisan 1996 (28 yıl önce) (1996-04-04)[8]
İlk sahibiMuhammed Ömer
YardımcıYardımcılar
MaaşAylık 228.750 afgani[9]

Afganistan İslam Emirliği lideri[10] (Peştucaد افغانستان د اسلامي امارت مشر, romanizeDə Afġānistān Islāmī Imārat Damshīr,[11][12] Dariceرهبر امارت اسلامی افغانستان, romanizeRahbar-e Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān)[13][14] veya Afganistan İslam Emirliği yüce lideri (Peştucaد افغانستان د اسلامي امارت عالي مقام, Dariceمقام معظم رهبری امارت اسلامی افغانستان)[15][16][17][18] Taliban'ın emiri[not 2][2][3][4] 1996'dan 2001'e kadar ve 2021'de Kabil'in düşmesinden bu yana Afganistan'ın fiili yöneticisi ve devlet başkanıdır.[5][1] Yüce lider olan emir, Taliban ve Afganistan yönetimiyle ilgili tüm konularda sınırsız yetkiye sahiptir, ancak danışma organı olan Liderlik Konseyi onun karar verme sürecini önemli ölçüde etkiler. Siyasi ve askeri liderliğe ek olarak ulusal bir dini liderdir.[1] Mevcut lider, Liderlik Konseyi tarafından seçilerek 25 Mayıs 2016'da göreve başlayan Hibetullah Ahundzade'dir.

Tarih

Makam ilk olarak 1994'te Taliban'ı ve 1996'da Afganistan'ın ilk İslam Emirliği'ni kuran Molla Muhammed Ömer tarafından kuruldu. 4 Nisan 1996'da Kandehar'da, Ömer'in takipçileri ona "Müminlerin Emiri" anlamına gelen Emîrü'l-mü'minîn (أمير المؤمنين) unvanını verdiler, çünkü Ömer şehirdeki bir türbeden alınan ve İslam Peygamberi Muhammed'e ait olduğu düşünülen bir pelerin giymişti.[8][23] Müminlerin emiri aslında bir devlet makamı değil, dini ve fahri bir unvandı.

2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'ı istila etmesinin ardından, Ömer görevden alındı ve Yüksek Konsey Başkanlığının yerini cumhurbaşkanlığı aldı.[24] Bununla birlikte, Taliban'ın sonraki tüm liderleri, müminlerin emiri unvanını taşıdı.[25]

2021 Taliban saldırısının ardından örgüt, ABD güçlerinin geri çekilmesinden sonra Kabil'i geri aldı. Taliban, 15 Ağustos 2021'de İslam Emirliği'ni restore etti ve Taliban lideri Molla Mevlevî Hibetullah Ahundzade yeni devlet başkanı oldu.[26][27][28]

Seçim

Afganistan İslam Emirliği'nin anayasa taslağı uyarınca, devlet başkanı bir İslam Konseyi tarafından seçilecek ve "Müminlerin Emiri" unvanına sahip olacaktır.[29]

Yetkiler ve görevler

Muhammed Ömer yönetiminde, emir mutlak güce sahipti ve Taliban'ın şeriatı yorumlaması tamamen onun kararıydı.

Emirin şu anki rolünün tam olarak ne olduğu belli değil, ancak ilk İslam Emirliği'nin 1998 taslağı anayasasına göre Yüksek Mahkeme yargıçlarını atayacak.[30]

Mevcut hükûmet altında, emir siyasi atamaların yanı sıra siyasi, dini ve askeri konularda da nihai yetkiye sahip. Emir, çalışmalarının çoğunu Afganistan Kabinesinin çalışmalarını denetleyen Kandehar'da bulunan Liderlik Konseyi ve kabine içindeki kilit görevlere kişilerin atanması aracılığıyla yürütür.[31]

Bununla birlikte, Al Jazeera'den gelen bir raporda, kabinenin hiçbir yetkisi yok ve tüm kararlar Kandehar'daki Ahundzade ve Liderlik Konseyi tarafından gizlilikle alınıyor.[32]

Lider listesi

Statü
  Vekaleten Lider
No.İsim
(doğum–ölüm)
Ek pozisyon(lar) Görev başlangıcı Görev bitişi Görev süresi Kay.
1 Emîrü'l-mü'minîn
Molla
Muhammed Ömer
(1960–2013)
4 Nisan 1996

27 Eylül 1996 tarihinden beri
Afganistan devlet başkanı

23 Nisan 2013 †
13 Kasım 2001 tarihine kadar
Afganistan devlet başkanı
17 yıl, 19 gün
5 yıl, 47 gün boyunca
Afganistan devlet başkanı
[8][33][34]
Emîrü'l-mü'minîn
Molla
Ahtar Mansur
(1968–2016)
Birinci Lider Yardımcısı
(2010-2015)
23 Nisan 2013[not 3]29 Temmuz 2015 2 yıl, 97 gün [35][36][37]
2 29 Temmuz 2015 21 Mayıs 2016 297 gün
3 Emîrü'l-mü'minîn
Molla
Mevlevî
Hibetullah Ahundzade
(1961-)
Birinci Lider Yardımcısı (2015-2016) ve
Baş Yargıç (2001-2016)
21 Mayıs 2016 25 Mayıs 2016 4 gün [4][5][38][39]
25 Mayıs 2016

15 Ağustos 2021 tarihinden beri
Afganistan devlet başkanı

Görevde8 yıl, 140 gün
3 yıl, 58 gündür
Afganistan devlet başkanı

Zaman dilimi

Hibetullah AhundzadeAhtar MansurMuhammed Ömer

Lider yardımcıları

Afganistan İslam Emirliği Lider Yardımcısı
  • د افغانستان د اسلامي امارت مرستیال (Peştuca)
  • معاون امارت اسلامی افغانستان (Darice)
Görevdeki
Siraceddin Hakkani (birinci)
Muhammed Yakub (ikinci)
25 May 2016 tarihinden beri
[not 4]
Abdülgani Birader (üçüncü)
24 Ocak 2019 tarihinden beri
[not 4]
İslam Emirliği Liderliği
Statü
  • Taliban'ın emir yardımcısı[40]
  • Afganistan devlet başkanı yardımcısı (1996-2001; 2021-günümüz)[41][42]
ÜyelikLiderlik Konseyi[41]
Rapor verilenLider[42]
AtayanLider
Görev süresiLiderin isteğine göre
ÖnceliAfganistan cumhurbaşkanı yardımcısı
Oluşum4 Nisan 1996 (28 yıl önce) (1996-04-04)
İlk sahibiMuhammed Rabbani[43]

Afganistan İslam Emirliği lider yardımcısı (Peştucaد افغانستان د اسلامي امارت مرستیال,[44] Dariceمعاون امارت اسلامی افغانستان),[45] görevlerinde lidere yardım etmekle görevli Taliban emrinin yardımcısıdır.[42][40] Taliban'ın üç liderinin de yardımcıları vardı ve yardımcı sayısı bir ile üç arasında değişiyor.[46] Ahundzade'nin üç yardımcısı var: Siraceddin Hakkani, Molla Yakub ve Abdülgani Birader. Hakkani, ilk olarak 2015 yılında Ahtar Mansur tarafından lider yardımcısı olarak atandı ve Ahundzade tarafından görevine devam ettirildi. 2016 yılında göreve başlayan Ahundzade, Molla Ömer'in oğlu Yakub'u ikinci yardımcı olarak atadı. Ahundzade, Birader'ı 2019'da siyasi işlerden özel bir sorumluluğa sahip üçüncü bir yardımcı olarak atadı.[47]

Ayrıca bakınız

Notlar

Kaynakça

  1. ^ a b c Ramachandran, Sudha (10 Eylül 2021). "What Role Will the Taliban's 'Supreme Leader' Play in the New Government?". The Diplomat. 7 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  2. ^ a b Jones, Seth G. (December 2020). "Afghanistan's Future Emirate? The Taliban and the Struggle for Afghanistan". CTC Sentinel. Combating Terrorism Center. 13 (11). 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. The Taliban is led by Mawlawi Haibatullah Akhunzada, who was appointed emir after the United States killed his predecessor, Mullah Akhtar Mansour, in a May 2016 drone strike. 
  3. ^ a b Roggio, Bill (11 Ağustos 2021). "The Taliban now control two-thirds of Afghanistan. How did it happen so quickly?". PBS. 6 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2022. ...the only acceptable outcome of this war would be the reestablishment of the Islamic Emirate with Mawlawi Hibatullah Akhundzada, its emir, as the leader of the Islamic Emirate of Afghanistan. 
  4. ^ a b c "Afghan Taliban announce successor to Mullah Mansour". BBC News. 25 Mayıs 2016. 18 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2016. 
  5. ^ a b c Faulkner, Charlie (3 Eylül 2021). "Spiritual leader is Afghanistan's head of state — with bomb suspect set to be PM". The Times. 18 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2022. 
  6. ^ "Three-day meeting of the Leadership Council of Islamic Emirate headed by esteemed Amir-ul-mumineen held in Kandahar". Islamic Emirate of Afghanistan. 31 Ağustos 2021. 10 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2022. 
  7. ^ Burke, Jason (17 Ağustos 2021). "The Taliban leaders in line to become de facto rulers of Afghanistan". The Guardian. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. 
  8. ^ a b c Weiner, Tim (7 Eylül 2001). "Man in the News; Seizing the Prophet's Mantle: Muhammad Omar". The New York Times. 3 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2022. 
  9. ^ Hakimi, Amina (5 Aralık 2021). "Senior Officials' Salaries Reduced: MoF". TOLOnews. 21 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2022. 
  10. ^ * Akhundzada, Ahundzade (8 Eylül 2021). "Statement of the Leadership Office regarding Policies of Islamic Emirate following announcement of New Islamic Government and Cabinet". Islamic Emirate of Afghanistan – Voice of Jihad. 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  11. ^ "Hibatullah Akhundzada reiterates his commitment to amnesty". The Killid Group (Peştuca). 30 Aralık 2021. 10 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. 
  12. ^ "IEA's supreme leader calls on officials to adhere to amnesty orders". Ariana News (Peştuca). 30 Aralık 2021. 3 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. 
  13. ^ "IEA takes massive anti-drug step, bans poppy cultivation". Ariana News (Peştuca). 3 Nisan 2022. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. 
  14. ^ "Taliban leadership council meets". The Killid Group (Peştuca). 1 Eylül 2021. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. 
  15. ^ "Message of Amir-ul-Mumineen Sheikh-ul-Hadith Hibatullah Akhundzadah, the Supreme Leader of IEA on the Arrival of Eid-ul-Fitr – Islamic Emirate of Afghanistan" (İngilizce). 29 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2022. 
  16. ^ "IEA leader gives order to round up Kabul beggars, provide them with jobs | Ariana News". www.ariananews.af (İngilizce). 8 Ağustos 2022. 12 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2022. 
  17. ^ "Ulema Council established over Takhar provincial government | Ariana News". www.ariananews.af (İngilizce). 13 Haziran 2022. 10 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2022. 
  18. ^ "IEA leader appoints new acting minister of agriculture | Ariana News". www.ariananews.af (İngilizce). 21 Ağustos 2022. 29 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2022. 
  19. ^ Panda, Ankit (2 Eylül 2015). "Here's What the Taliban Wants You to Know About Their New Leader". The Diplomat. 6 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2022. The Taliban have published a biography of their newly appointed Amir al-Muminin (Commander of the Faithful) 
  20. ^ Siddique, Abubakar (7 Eylül 2021). "Who Is Haibatullah Akhundzada, The Taliban's 'Supreme Leader' Of Afghanistan?". Gandhara. Radio Free Europe/Radio Liberty. 7 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2022. On September 7 Ahmadullah Wasiq, a Taliban spokesman, confirmed to the BBC that Akhundzada will be formally called 'commander of the faithful.' 
  21. ^ "Reclusive Taliban supreme leader makes rare public appearance". The Guardian. 31 Ekim 2021. 6 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2022. Akhundzada, known as the leader of the faithful or Amir ul Momineen 
  22. ^ Gibb, H. A. R. (1960). "Amīr al-Muʾminīn". Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B.; Pellat, Ch. (Ed.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B (İngilizce). Leiden: E. J. Brill. s. 445. OCLC 495469456. 
  23. ^ "Kandahar residents feel betrayed". www.sfgate.com. 2 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  24. ^ "Karzai declared elected president". news.bbc.co.uk. 4 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  25. ^ "Statement by the Leadership Council of Islamic Emirate regarding the martyrdom of Amir ul Mumineen Mullah Akhtar Muhammad Mansour and the election of the new leader". jihadology.net. 8 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  26. ^ Mistlin (15 Ağustos 2021). "Afghanistan: Kabul to shift power to 'transitional administration' after Taliban enter city – live updates". The Guardian. ISSN 0261-3077. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  27. ^ "Afghanistan: Heavy fighting ongoing on the outskirts of Kabul as of early Aug. 15; a total blackout reported in the city". 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  28. ^ "Taliban officials: there will be no transitional government in Afghanistan". Reuters. 15 Ağustos 2021. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  29. ^ "Taliban Constitution Offers Glimpse Into Militant Group's Vision For Afghanistan". www.rferl.org. 26 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  30. ^ "Beyond Republic or Emirate: Afghan Constitutional System at Crossroads". www.iconnectblog.com. 13 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  31. ^ "What Role Will the Taliban's 'Supreme Leader' Play in the New Government?". thediplomat.com (İngilizce). 10 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2021. 
  32. ^ Latifi, Ali M. "Taliban divisions deepen as hardliners seek spoils of war". www.aljazeera.com (İngilizce). 23 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2021. 
  33. ^ "Afghanistan: Who's who in the Taliban leadership". BBC News. 7 Eylül 2021. 17 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2022. 
  34. ^ CNN Umair (29 Temmuz 2015). "Mullah Omar: Life chapter of Taliban's supreme leader comes to end". ireport.cnn.com. Faisalabad, Pakistan: CNN. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  35. ^ Goldstein, Joseph (4 Ekim 2015). "Taliban's New Leader Strengthens His Hold With Intrigue and Battlefield Victory". The New York Times. 23 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2022. 
  36. ^ "Taliban sources - Afghan Taliban appoint Mansour as leader". Reuters. 30 Temmuz 2015. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. 
  37. ^ "Taliban resignation points to extent of internal divisions in leadership crisis". Agence France-Presse. Kabul. The Guardian. 4 Ağustos 2015. 21 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  38. ^ Mellen, Ruby (3 Eylül 2021). "The Taliban has decided on its government. Here's who could lead the organization". The Washington Post. 18 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2021. 
  39. ^ Mellen, Ruby (3 Eylül 2021). "The Taliban has decided on its government. Here's who could lead the organization". The Washington Post. 18 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2021. 
  40. ^ a b Seldin, Jeff (20 Mart 2022). "How Afghanistan's Militant Groups Are Evolving Under Taliban Rule". Voice of America. 20 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. Haqqani has a $10 million bounty on his head from the U.S. government and works as a deputy emir of the Taliban 
  41. ^ a b Jones, Seth G. (December 2020). "Afghanistan's Future Emirate? The Taliban and the Struggle for Afghanistan". CTC Sentinel. Combating Terrorism Center. 13 (11). 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2022. 
  42. ^ a b c Sayed, Abdul (8 Eylül 2021). "Analysis: How Are the Taliban Organized?". Voice of America. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. This leadership structure remains in place, with Shaikh Hibatullah Akhundzada serving as supreme leader, aided by the three deputies 
  43. ^ Elias, Barbara. "The Taliban Biography – Documents on the Structure and Leadership of the Taliban 1996-2002" (PDF). National Security Archive. George Washington University. 19 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Haziran 2022. 
  44. ^ @Zabehulah_M33 (24 Şubat 2019). "The Deputy Leader of the Islamic Emirate and Head of the Political Office, Mullah Abdul Ghani Baradar Pakhir arrived in Doha" (X gönderisi) – X vasıtasıyla. 
  45. ^ @suhailshaheen1 (20 Mayıs 2020). "The Deputy Leader of the Islamic Emirate, Mullah Baradar Akhund, and his accompanying delegation met several times with Dr. Zalmai Khalilzad and his accompanying delegation" (X gönderisi) – X vasıtasıyla. 
  46. ^ Ruttig, Thomas (March 2021). "Have the Taliban Changed?". CTC Sentinel. Combating Terrorism Center. 14 (3). 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2022. 
  47. ^ Sayed, Abdul (8 Eylül 2021). "Analysis: How Are the Taliban Organized?". Voice of America. 2 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2022. 


Kaynak hatası: <ref> "not" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="not"/> etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: )

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Afganistan</span> Batı, Orta ve Güney Asyanın birleştiği yerde bulunan devlet

Afganistan ya da resmî adıyla Afganistan İslam Emirliği, Orta Asya'nın güneyinde denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Doğu ve güneyde Pakistan; batıda İran; kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan; kuzeydoğuda ise Çin ile komşudur. 652.000 km² yüz ölçümlü, kuzey ve güneydoğusunu düzlüklerin oluşturduğu dağlık bir ülkedir. Başkenti ve en büyük şehri Kâbil'dir. Yaklaşık 40 milyonluk nüfusunun çoğunluğunu Peştunlar, Tacikler, Hazaralar ve Özbekler oluşturur. Ülke, uluslararası alanda Afganistan İslam Cumhuriyeti olarak tanınmaktadır. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesine akabinde gerçekleşen Taliban saldırıları ile 15 Ağustos 2021'de Taliban'ın başkent Kâbil'i ele geçirmesi sonucunda kurulmuş olup, yönetimin devri konusundaki tartışmalar ve görüşmeler devam etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Taliban</span> Afganistan merkezli İslamcı hareket

Taliban, Afganistan'da yönetimi elinde bulunduran Diyubendi İslamcı hareket ve askeri organizasyondur. Kendilerine Afganistan İslam Emirliği demekte olup ülke içinde bir savaş sürdürmüştür. İslam şeriatını yayma amacıyla Molla Muhammed Ömer tarafından 1994 yılında kurulan Taliban'ın 2016'dan beri lideri Mevlevi Hibetullah Ahundzade'dir. Grup; eroin gibi narkotiklerin ticaretinin yanı sıra haraç toplama, fidye ve alıkoyma gibi faaliyetlerle finanse edilmektedir. Ayrıca 2010'ların ortalarında, önceki hükûmetin yönetiminde yasadışı olan madencilik faaliyetlerinin kontrolünü ele geçirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan bayrağı</span> Afganistanın ulusal bayrağı

Afganistan bayrağı, Afganistan'ın ulusal bayrağıdır. Ülke, Hotakîler tarafından kurulduğu 1709 yılındaki ilk bayrağından bu yana 25 bayrağa sahip. Sadece 20. yüzyılda Afganistan, o dönemdeki diğer tüm ülkelerden daha fazla 19 ulusal bayrak kullandı ve bunların çoğu siyah, kırmızı ve yeşil renklere sahipti.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Ömer</span> Talibanın kurucusu ve eski lideri

Muhammed Ömer ya da Batı'da bilinen adıyla Molla Ömer, 1994 yılında Taliban'ı kuran Afgan militandır. 1996-2001 Afganistan İç Savaşı sırasında Taliban, Kuzey İttifakı ile savaşarak ülkenin büyük bölümünün kontrolünü ele geçirdi ve 1996 yılında Ömer'in Yüksek Lider olarak görev yapmaya başladığı Birinci İslam Emirliği'ni kurdu. El-Kaide'nin 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirmesinden kısa bir süre sonra Taliban hükûmeti, Amerika'nın Afganistan'ı işgaliyle devrildi ve Ömer saklanmaya başladı. Amerika liderliğindeki koalisyon tarafından yakalanmadan başarıyla kaçtı ve 2013 yılında tüberkülozdan öldüğü bildirildi.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Cumhuriyeti</span> Afganistanda hüküm sürmüş eski bir devlet

Afganistan İslam Cumhuriyeti, Afganistan Savaşı sırasında 2004-2021 yılları arasında Afganistan'da var olan bir İslam cumhuriyetiydi. 2001'de ABD'nin Afganistan'ı işgal etmesinin ardından Taliban liderliğindeki Afganistan İslam Emirliği'nin ele geçirilmesi sonrası 2004 yılında kuruldu. 15 Ağustos 2021'de ülkenin büyük bölümünün kontrolü Afganistan İslam Emirliği'ne geçti. Afganistan'ın uluslararası olarak tanınan tek meşru devleti olduğu iddia edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Emirliği (1996-2001)</span> Taliban tarafından kurulan "de facto" devlet

Afganistan İslam Emirliği 1996'da kurulup 2001'deki Afganistan Savaşı ile çöken Taliban rejimi tarafından yönetilen Afganistan'ın Taliban rejimi tarafından adlandırılan ismi. Afganistan İslam Emirliği'nin görevde bulunmuş tek emiri Muhammed Ömer, iki başbakanı ise Muhammed Rabbani ile Muhammed Abdülkabir'dir. 2001 yılında çıkan Afganistan Savaşı sırasında 13 Kasım 2001 yılında başkent Kabil'in düşmesiyle yıkılmıştır. 15 Ağustos 2021 tarihinde başkent Kabil'in ele geçirmesiyle beraber Taliban Afganistan'ın yönetimini tekrar ele almıştır ve de facto hükûmetidir.

<span class="mw-page-title-main">Eşref Gani</span> Afgan siyasetçi

Muhammed Eşref Gani Ahmedzay, Eylül 2014-Ağustos 2021 tarihleri arasında Afganistan'ın 5. cumhurbaşkanı ve Afganistan İslam Cumhuriyeti'nin 2. ve son cumhurbaşkanı olarak görev yapmış Afgan politikacı, ekonomist ve antropolog. Hükûmeti Taliban tarafından devrildi.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan cumhurbaşkanı</span> Afganistan İslam Cumhuriyetinin devlet ve hükûmet başkanı (2004-2021)

Afganistan İslam Cumhuriyeti cumhurbaşkanı, anayasal olarak Afganistan İslam Cumhuriyeti'nin (2004-2021) devlet ve hükûmet başkanı ve Afganistan Silahlı Kuvvetleri başkomutanıydı.

Hibetullah Ahundzade, Taliban ve Afganistan İslam Emirliği'nin üçüncü Yüksek Komutanı olan siyasi ve dini bir liderdir. Mevlevî unvanını kullanmaktadır. Taliban tarafından kendisine Emîrü'l-mü'minîn unvanı verilir ve bu unvan aynı zamanda iki selefinin de taşıdığı unvandır.

<span class="mw-page-title-main">Abdülgani Birader</span>

Molla Abdülgani Birader veya Molla Birader Afganistan'daki Taliban hareketinin kurucularındandır. Molla Muhammed Ömer'in yardımcısıydı ve Muhammed Ömer'den sonraki en yetkili isimdi. 2010'da Servislerarası İstihbarat ve ABD'nin ortak operasyonu ile Karaçi'de yakalandı. 2018'de serbest bırakıldı. Günümüzde Taliban siyasi ofisi liderliğini yürütmektedir. Kâğıt üstünde emir sıfatına sahip olan Hibetullah Ahundzade'nin altında yer alsa da, medya tarafından Taliban'ın fiilî lideri olarak addedilmektedir.

Bu madde, 1709'da ilk Afgan devleti olan Hotak İmparatorluğu'nun kuruluşundan bu yana Afganistan devlet başkanlarını listeler.

<span class="mw-page-title-main">Kabil'in Düşüşü (2021)</span> Ağustos 2021de Talibanın Kabili ele geçirmesi

Kabil'in Düşüşü, Afganistan'ın başkenti Kabil'in 15 Ağustos 2021 tarihinde Taliban güçleri tarafından ele geçirilmesidir. Mayıs 2021'de Afgan hükûmetine karşı başlatılan askeri saldırının sonucudur. Şehrin ele geçirilmesinin ardından saatler sonra Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ülkeden kaçtı. ABD birliklerinin ülkeden çekilmesinin ardından Afganistan'ın vilayet başkentlerinin çoğu, 29 Şubat 2020'den itibaren art arda düştü.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Hasan Ahund</span> Afgan molla ve siyasetçi

Muhammed Hasan Ahund, Afgan molla ve politikacı. 7 Eylül 2021'den bu yana Afganistan başbakan vekili olarak görev yapan Taliban lideridir.

Burası Cesurların Yurdu, Peştuca bir nâşid ve Afganistan İslam Emirliği'nin de facto ulusal marşıdır. Ayrıca akapella şarkısıdır, yani müzik aletleri içermez, çünkü enstrümanlar Afganistan'daki birçok İslâm âlimi tarafından haram olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan başbakanı</span> Afganistan İslam Emirliğinin hükûmet başkanı

Afganistan başbakanı, resmi adıyla Afganistan İslam Emirliği başbakanı, Afganistan'ın hükûmet başkanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Abdüsselam Hanefi</span>

Abdülselam Hanefi Afgan Özbek siyasi ve dini lideri, Taliban'ın üst düzey bir lideri, 2021'den beri Afganistan İslam Emirliği'nden Abdülgani Birader ve Abdul Kabir'in yanında ikinci bir başbakan yardımcısı ve Katar ofisindeki müzakere ekibinin merkezi bir üyesidir. Hanefi ayrıca Taliban hükûmetinde eğitim bakanı yardımcısı olarak görev yaptı.

Afganistan İslam Emirliği Dışişleri Bakanlığı Afganistan'ın dış ilişkilerini yönetmekten sorumlu kabine bakanlığıdır.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan Silahlı Kuvvetleri</span>

Afganistan Silahlı Kuvvetleri, resmi adıyla Afganistan İslam Emirliği Silahlı Kuvvetleri, Taliban hükümeti tarafından kontrol edilen askeri güçlerdir. Bu kuvvetler ilk kez, Taliban'ın 1992-1996 yılları arasında süren Afgan İç Savaşı'nın ardından Afganistan'ı ele geçirmesiyle 1997 yılında kurulmuştur. Ancak 2001 yılında ABD'nin Afganistan'ı işgal etmesi ve Taliban hükümetinin düşmesiyle dağıtılmıştır.

Afganistan Ulusal Direniş Cephesi aynı zamanda İkinci Direniş olarak da bilinen, eski Kuzey İttifakı üyelerinin ve Afganistan İslam Cumhuriyeti'ne sadık diğer Taliban karşıtı savaşçıların askeri bir ittifakıdır. Kurucusu ve başkanı Ahmed Mesud'dur. 15 Ağustos 2021'de Taliban Afganistan'ı ele geçirdiğinde, eski birinci başkan yardımcısı Emrullah Salih 2004 Anayasası'nın hükümlerine atıfta bulunarak kendisini Afganistan'ın geçici cumhurbaşkanı ilan etti ve Taliban'a karşı cumhuriyetçi direnişi ilan etti. Salih'in cumhurbaşkanlığı iddiası, Ahmed Mesud'un, yanı sıra eski Afgan Savunma Bakanı Bismillah Mohammadi ve büyükelçisi Mohammad Zahir Aghbar da dahil olmak üzere Tacikistan'daki Afgan büyükelçiliği tarafından kabul gördü.

Muhammed Abdul Kabir Taliban liderliğinin kıdemli bir üyesidir ve 17 Mayıs 2023'ten bu yana Afganistan Başbakanı vekilidir. Daha önce 16 Nisan 2001'den 13 Kasım 2001'e kadar Afganistan'ın Başbakan vekili ve 4 Ekim 2021'den 17 Mayıs 2023'e kadar Afganistan'ın Siyasi İşlerden Sorumlu Üçüncü Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı.