İçeriğe atla

Adiponitril

[3]
Adiponitril
Adlandırmalar
Hekzandinitril[1]
  • Adipik asit dinitril
  • Adipildinitril
  • 1,4-Disiyanobütan
  • Nitril adipik
  • Tetrametilen siyanür
Tanımlayıcılar
CAS numarası
3D model (JSmol)
1740005
ChemSpider
ECHA InfoCard100.003.543 Bunu Vikiveri'de düzenleyin
EC Numarası
  • 203-896-3
MeSHadiponitrile
RTECS numarası
  • AV2625000
UNII
UN numarası2205
CompTox Bilgi Panosu (EPA)
  • InChI=1S/C6H8N2/c7-5-3-1-2-4-6-8/h1-4H2 
    Key: BTGRAWJCKBQKAO-UHFFFAOYSA-N 
  • N#CCCCCC#N
Özellikler
Kimyasal formülC6H8N2
Molekül kütlesi108,14 g mol−1
Görünüm renksiz sıvı
Yoğunluk951 mg mL−1
Erime noktası1 ila 3 °C; 34 ila 37 °F; 274 ila 276 K
Kaynama noktası5.409 °C; 9.768 °F; 5.682 K
Çözünürlük (su içinde) 50 g/L (20 °C)
Buhar basıncı300 mPa (at 20 °C)
Kırınım dizimi (nD) 1,438
Termokimya
Standart formasyon entalpisi fH298)
84.5–85.3 kJ mol−1
Tehlikeler
GHS etiketleme sistemi:
Piktogramlar GHS06: Zehirli
İşaret sözcüğü DANGER
Tehlike ifadeleri H301, H315, H319, H330, H335
Önlem ifadeleri P260, P284, P301+P310, P305+P351+P338, P310
NFPA 704
(yangın karosu)
Parlama noktası93 °C; 199 °F; 366 K (open cup)[2]
Kendiliğinden tutuşma
sıcaklığı
550 °C (1.022 °F; 823 K)
Patlama sınırları1.7–4.99%
Öldürücü doz veya konsantrasyon (LD, LC):
LD50 (medyan doz)
155 mg kg−1 (oral, rat)
NIOSH ABD maruz kalma limitleri:
PEL (izin verilen) none[2]
REL (tavsiye edilen) TWA 4 ppm (18 mg/m3)[2]
IDLH (anında tehlike) N.D.[2]
Benzeyen bileşikler
Benzeyen alkanenitriles
Glutaronitril
Benzeyen bileşikler
adipik asit
hekzandihidrazid
hekzanedioil diklorür
hekzandiamid
1,4-diizosiyanobütan
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa).

Adiponitril, (CH2)4(CN)2 kimyasal formülüne sahip organik bir bileşiktir. Bu viskoz, renksiz dinitril, polimer naylon 66'nın önemli bir öncüsüdür.

Kullanımları

Naylon üretimi için adiponitril hekzan-1,6-diamine hidrojenlenir:[4]

NC(CH2)4CN + 4 H2 → H2N(CH2)6NH2

Diğer nitriller gibi adiponitril de hidrolize karşı hassastır; ancak hidrolizinden elde edilen adipik asit, diğer yollarla daha ucuz bir şekilde üretilebilir.

Kaynakça

  1. ^ "adiponitrile - Compound Summary". PubChem Compound. Identification: National Center for Biotechnology Information. 26 Mart 2005. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2012. 
  2. ^ a b c d NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0015". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). 
  3. ^ "Archived copy". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2015. 
  4. ^ Robert A. Smiley "Hexamethylenediamine" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005. DOI:10.1002/14356007.a12_629

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Alkol</span> karbon atomuna doğrudan bir -OH grubunun bağlı olduğu organik bileşiklere verilen genel ad

Alkol, karbon atomuna doğrudan bir -OH (hidroksil) grubunun bağlı olduğu organik bileşiklere verilen genel ad. Genel formülü CnH2n+1OH olan mono alkoller, alkollerin önemli bir sınıfıdır. Bunlardan etanol (C2H5OH), alkollü içeceklerde bulunan türüdür. Genellikle alkol kelimesi ile etanol kastedilir ki yeni fermente olmuş birada etanol oranı %3-5 arasında iken şarapta %12-15 arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Amil asetat</span>

Amil asetat (pentil asetat) organik bileşik olup, CH3COO(CH2) 4CH3 kimyasal formülüne ve 130.19 g/mol molekül ağırlığına sahip bir esterdir. Renksizdir. Muz ve elma benzeri bir kokuya sahiptir. Bileşik, asetik asit ve 1-pentanolün yoğunlaşma ürünüdür. Bununla birlikte, diğer pentanol izomerlerinden (amil alkoller) veya amil alkol karışımlarından oluşturulan esterler genellikle amil asetat olarak adlandırılır. İnsanlarda amil asetata maruz kalma belirtileri dermatit, merkezî sinir sistemi depresyonu, narkoz ve gözlerde ve burunda tahriştir.

<span class="mw-page-title-main">Birleşik Krallık'taki şehirler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Bu liste, 2015 yılı itibarıyla Birleşik Krallık'ta belirlenen şehirleri listelemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Formik asit</span>

Formik asit, HCOOH, tek karbonlu karboksilik asittir. Metanoik asit olarak da bilinir. Formik asit, karbonil karbonuna bağlı alkil grubu içermemesiyle en basit karboksilli asit özelliği taşır. Hem aldehit hem de karboksilik asit özelliğine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Sodyum hidroksit</span> inorganik bileşik

Kostik ve kostik soda () olarak da bilinen sodyum hidroksit (kostik soda veya sud kostik de denir), NaOH formülüne sahip bir inorganik bileşiktir. Sodyum katyonları Na+ ve hidroksit anyonları OH- içeren beyaz renkli katı bir iyonik bileşiktir.

<span class="mw-page-title-main">Heptan</span> alkanlar sınıfından olan doymuş bir hidrokarbon

n-Heptan (C7H16), alkanlar sınıfından doymuş bir hidrokarbondur. Oda sıcaklığında sıvı hâldedir. Çözücü olarak sanayi ve laboratuvarlarda kullanılır. Yanıcıdır.

<span class="mw-page-title-main">Nonan</span>

Nonan(C9H20) alkanlar sınıfından doymuş bir hidrokarbondur. Erime sıcaklığı −90,61 °C'dir, kaynama sıcaklığı ise 151 °C'dir. 35 tane yapı izomeri vardır. Yoğunluğu 0,718 g/cm³'tür.

<span class="mw-page-title-main">Sodyum azotür</span> kimyasal bileşik

Sodyum azotür, NaN3 formüllü inorganik bileşiktir. Bu renksiz tuz çoğu araba hava yastığı sisteminde kullanılan gaz oluşturucusudur. Diğer azotür bileşiklerinin hazırlanabilmesi için de kullanılır. İyonik bir maddede olan sodyum azotür, suda oldukça iyi çözünür ve güçlü bir toksiktir.

3-metilpentan, moleküler formülü C6H14 olan dallanmış zincirli bir alkandır. Pentan zincirinde üçüncü karbon atomuna bağlı bir metil grubundan oluşan bir hekzan yapısal izomeridir. Pentan zincirinin ikinci karbonu üzerinde yer alan metil grubuna sahip olan izomerik 2-metilpentan ile benzer yapıya sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">2-Metilpentan</span> kimyasal bileşik

2-metilpentan ya da izoheksan, C6H14 moleküler formülüne sahip dallanmış zincirli bir alkandır. Pentan zincirinde ikinci karbon atomuna bağlı bir metil grubundan oluşan bir hekzan yapısal izomeridir.

<span class="mw-page-title-main">2-Metilheptan</span> kimyasal bileşik

2-Metilheptan, yapısal formülü (CH3)2CH(CH2)4CH3 olan oktan için izomerik bir dallı alkandır.

<span class="mw-page-title-main">N-Bütanol</span> Kimyasal bileşik

n-Bütanol ya da 1-Bütanol C
4
H
9
OH
formülüne sahip, 4 karbonlu bir birincil alkoldür. Alkol izomerleri arasında 2-bütanol, izobütanol ve tert-Bütanol bulunur. Dietil eterin izomeridir. N-bütanol doğal olarak şeker ve karbonhidratların içinde az miktarda bulunur.

Akrilonitril, vinil grubunun bir nitril grubuna bağlanması ile oluşan, C2H3CN formüllü organik bileşiktir. Bu renksiz sıvı, akrilonitril bütadien stiren ve poliakrilonitrilin üretiminde kullanılır ve çok tepkindir. Keskin, sarımsak veya soğan benzeri bir kokusu vardır. Düşük dozlarda bile zehirlidir. Akrilonitril ilk olarak Fransız kimyager Charles Moureu tarafından 1893'te sentezlenmiştir. Akrilonitril üretiminin yan ürünleri asetonitril ve hidrojen siyanür olmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tetrahidrofuran</span> Kimyasal Bileşik

Tetrahidrofuran, kısaca THF olarak bilinen, (CH2)4O formüllü bir halkalı eterdir. Suda çözünen, dietil eter benzeri bir kokusu olan renksiz, organik bir sıvıdır. Polar olduğundan iyi bir çözücüdür. Zehirli değildir. Başka bir çözücü olan bütanonun izomeridir.

2-metilpropan, i-bütan veya metilpropan olarak da bilinen izobütan, moleküler formülü HC(CH3)3 olan bir kimyasal bileşiktir. Bütan izomeridir. Üçüncül karbonlu en basit alkandır. İzobütan, petrokimya endüstrisinde, örneğin izooktan sentezinde öncü bir molekül olarak kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">2-Metilhekzan</span> kimyasal bileşik

2-metilhekzan (C7,H16, aynı zamanda izoheptan, etilizobütilmetan olarak da bilinir) bir heptan izomeridir. Yapısal olarak ikinci karbon atomuna bağlı bir metil grubu olan bir hekzan molekülüdür. Ticari olarak temin edilebilen heptan ürünlerinde safsızlık olarak bulunur, ancak n-heptan (düz zincirli heptan) ile karşılaştırıldığında çok benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip olduğu için genellikle reaksiyonlar açısından safsızlık olarak kabul edilmez.

<span class="mw-page-title-main">Klor triflorür</span>

Klor triflorür, formülü ClF3 olan interhalojen bir bileşiktir. Zehirli, aşındırıcı ve aşırı reaktiftir. Gaz hâlindeyken renksizken sıvı hâlindeyken solgun yeşilimsi sarı renktedir. Yarı iletken sanayiinde, nükleer yakıtların yeniden işlenmesinde, roket itici yakıtlarında ve diğer endüstriyel alanlarda kullanılır. Benzen, toluen, eter, alkol, asetik asit, hekzan gibi çözücüler ile reaksiyona girer. Karbon tetraklorürde çözünür ancak yüksek konsantrasyonlarda patlayıcı olabilir.

Bromoetan olarak da bilinen etil bromür, haloalkanlar grubuna ait bir kimyasal bileşiktir. Kimyacılar tarafından EtBr olarak kısaltılır. Bu uçucu bileşik, eter benzeri bir kokuya sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Karbon tetrabromür</span>

Tetrabromometan olarak da bilinen karbon tetrabromür, CBr
4
, bir karbon bromürüdür. Her iki isim de IUPAC terminolojisi kapsamında kabul edilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Antimon pentaklorür</span>

Antimon pentaklorür, SbCl5 formülüne sahip kimyasal bir bileşiktir. Renksiz bir yağdır ancak tipik numuneler çözünmüş klor nedeniyle sarımsı renktedir. Hidroklorik asite hidrolize olma eğilimi nedeniyle SbCl5 oldukça aşındırıcı bir maddedir ve cam veya PTFE kaplarda saklanmalıdır.