İçeriğe atla

6502 (mikroişlemci)

6502 Pin dizilimi (40-Pin DIP)
MOS 6502 yazmaçları
15141312111009080706050403020100(bit position)
Ana yazmaçlar
A Akümülator
Indis yamaçları
X X indisi
Y Y indisi
0  0  0  0  0  0  0  1 SP Yığın İşaretçisi
Program sayacı
PC Program Sayacı
Durum yazmacı
N V - B DI Z C P İşlemci Bayrakları

MOS Technology 6502[1] Chuck Peddle ve ekibi tarafından MOS Technology için geliştirilen 8-bit bir mikroişlemcidir. 1975 senesinde piyasaya çıktığında 6502 pazardaki en ucuz mikroişlemciydi. Çıkış fiyatı Motorola ve Intel gibi büyük firmaların ürettiği mikroişlemcilerin altıda biri seviyesindeydi ve işlemci piyasasında fiyatların düşmesine sebep oldu. Zilog Z80'le beraber 80'lerin başında kişisel bilgisayarın yaygınlaşmasının sağlayan iki mikro işlemciden biri olmuştur.

Dönemin popüler video oyun konsolları ve ev bilgisayarları, örneğin Atari, Apple II, Nintendo Entertainment System, Commodore 64 ve diğerleri, 6502 ve türevlerini kullanmışlardır. 6502'nin piyasaya çıkışının kısa bir süre ardından Commodore International MOS Technology'i satın alsa da diğer üreticilere mikro işlemci ve lisans satmaya devam etmiştir. Önceleri Rockwell ve Synertek, daha sonra diğer firmalar yan sanayi 6502 üretip satmışlardır. Western Design Center tarafından üretilen CMOS versiyonu, gömülü uygulamalarda kullanılmaya devam etmektedir.

Kaynakça

  1. ^ William Mensch, Rob Walker (9 Ekim 1995). Interview with William Mensch (Web video). Atherton, California: Silicon Genesis, Stanford University Libraries. 14 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Commodore 64</span> 1982de tanıtılan 8 bit ev bilgisayarı

Commodore 64, tüm zamanların en çok satan kişisel bilgisayar modeli. Ocak 1982'de Commodore Business Machines tarafından ilk olarak tanıtıldı. İsmindeki 64, 64 kilobyte'lık RAM'inden gelmektedir. Genellikle C64 olarak ifade edilir ve bazen Commodore şirket logosuna benzetmek için C=64 olarak yazılır. CBM 64 ya da VIC-64 olarak da bilinir. Ağustos 1982'de 595$ fiyat ile piyasaya sunuldu. Fiyatı 1983'ün sonlarında 200$'a kadar indirildi. 64 KB RAM belleğiyle, ses ve görüntü performansıyla o zamanların IBM uyumlu bilgisayarlarına göre daha üstün bir sistem sunuyordu. Commodore 64'ün yaşam süresi boyunca toplamda yaklaşık olarak 17 milyon cihaz satıldı.

<span class="mw-page-title-main">Platform oyunu</span> video oyunu türü

Platform oyunu, kullanıcının ekrandaki hareketli karakteri (kahramanı) çeşitli düzlemler (platformlar) arasında koşarak, zıplayarak veya tırmanarak ilerlettiği iki boyutlu bir video oyunu türü. Bilgisayar Oyunları tarihinde önemli bir yer tutan platform oyunları genelde oyuna konu olan kahramanın çeşitli engeller üzerinden geçirilerek bölümün tamamlanması ve bir sonraki bölüme geçilmesi üzerine kurulmuş bir algoritmaya dayanır. Bu tip oyunlarda kahramanın karşısına çıkan düşmanlar çeşitli silahlar yardımıyla veya düşmanın üzerinde zıplanarak alt edilir.

<span class="mw-page-title-main">Merkezî işlem birimi</span> bir bilgisayar programının talimatlarını, talimatlar tarafından belirtilen temel aritmetik, mantıksal, kontrol ve giriş/çıkış (G/Ç) işlemlerini gerçekleştirerek yürüten ve diğer bileşenleri koordine eden bir bilgisayar içindeki elektro

Merkezî işlem birimi, dijital bilgisayarların veri işleyen ve yazılım komutlarını gerçekleştiren bölümüdür. Çalıştırılmakta olan yazılımın içinde bulunan komutları işler. Mikroişlemciler ise tek bir yonga içine yerleştirilmiş bir merkezî işlem birimidir. 1970'lerin ortasından itibaren gelişen mikroişlemciler ve bunların kullanımı, günümüzde MİB teriminin genel olarak mikroişlemciler yerine de kullanılması sonucunu doğurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Commodore</span>

Commodore International 1953-1995, New York, Bronx'ta bir daktilo tamir atölyesi açarak işe başlayan Jack Tramiel tarafından 2 yıl sonra Toronto'da kurulan bir bilişim şirketidir. 1970'li yıllara kadar mekanik daktilolarla uğraşan Commodore, bu dönemde elektronik hesap makineleri işine girdi.

<span class="mw-page-title-main">Amiga 500</span>

Amiga 500, 1987 yılında Commodore International firması tarafından piyasaya sürülen bir kişisel bilgisayardır. Çoğunlukla oyun ve yazılım amaçlı kullanılmıştır. Birden çok programın aynı anda çalıştırılabilmesine izin veren bir yapıya sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Intel 4004</span> tek tümdevreli ilk mikroişlemci olup Intel firması tarafından üretilmiştir

Intel 4004, tek tümdevreli ilk mikroişlemci olup Intel firması tarafından üretilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Intel 8086</span> Intel tarafından geliştirilmiş bir mikroişlemci yongasıdır

8086 Intel tarafından geliştirilmiş, x86 mimarisi 'nin gelişmesine yol açan 16-bit mimarisinde bir mikroişlemci yongasıdır. Intel tarafından 8086 tasarımının geliştirmesine 1976 yılı baharında başlanmış ve 1978 yılı yaz aylarında ilk çip piyasaya sürülmüştür. 1979 yılında piyasaya sürülen Intel 8088, daha ucuz ve az sayıda çevre birimi kullanımına olanak veren, ayrıca IBM PC tasarımında kullanılan 8254 CTC, 8255 PIO ve 8259 PIC gibi 8080-ailesi çevre birimleri ile uyumlu olacak şekilde 8-bitlik bir data bus eklenerek hafifçe modifiye edilmiş bir versiyondur. İlave olarak daha basit ve ucuz PCB tasarımı gerektirmekte ve daha az sayıda DRAM çipine gereksinim duymaktadır. Intel 8088 orijinal IBM PC tasarımında kullanılan işlemci olması özelliğiyle de kayda değerdir.

<span class="mw-page-title-main">PowerPC</span>

PowerPC, AIM olarak bilinen Apple-IBM-Motorola ittifakının 1991'de geliştirdiği bir RISC mikroişlemcisidir. Genel olarak kişisel bilgisayarlar içindir. PowerPC merkezi işlem birimleri (CPU) gömülü (embedded) ve yüksek performans işlemcileri olduğu için popüler olmuştur. PowerPC 1990'da AIM' in ve PReP'in temel taşı oldu, fakat mimari Apple'ın Macintosh'unun 1994–2006 modellerinde daha başarılı bulundu.

<span class="mw-page-title-main">Mikroişlemci</span> ana işlem biriminin fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tümdevrede birleştiren programlanabilir sayısal elektronik bileşen

Mikroişlemci, işlemci olarak da bilinen, merkezî işlem biriminin (CPU) fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tüm devrede (IC) birleştiren programlanabilir bir sayısal elektronik bileşendir.

<span class="mw-page-title-main">Nintendo Entertainment System</span> 1985te Nintendonun geliştirilip piyasaya sürdüğü 8-bit üçüncü-jenerasyon video oyun konsolu

Nintendo Entertainment System, Nintendo tarafından yapılmış, 8-bit ev konsoludur. Aslen Japonya'da Family Computer (Famicom) ismiyle 1983 yılında satılmaya başlanmıştır. Kuzey Amerika'da 1985, Avrupa'da ve Kanada'da 1986, Avustralya'da 1987'de satışa sunulmuştur. Güney Kore'de Hyundai Comboy olarak bilinir. Halefi Super Nintendo Entertainment System konsoludur. Zamanının en çok satan konsollarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Amiga CD32</span>

Amiga CD32, Commodore firmasının çıkardığı güçlü ve yenilikçi olmasına karşın piyasada tutunamayan, 32-bit gücünde, oyunları CD-ROM formatında olan oyun konsoludur. Özellikle Commodore kültürünün yaygın olduğu Batı Avrupa ve ABD'de tutunamamıştır. İlk CD-ROM kullanan 32 bit oyun konsolu olmasına rağmen oyuncular tarafından beklenen ilgiyi görmemiş ve Commodore'un sıkıntılı durumu sebebiyle piyasada kendine kalıcı yer edinememiştir.

<span class="mw-page-title-main">Alfa işlemcisi</span>

Alfa işlemcisi, 64 bitlik RISC tasarım mimarisi kullanan mikroişlemciler grubundandır. DEC Alfa veya Alfa AXP olarak da bilinir. Digital Equipment Corporation tarafından üretilmiştir. İşlemcilerindeki "DEC" kısaltması da şirketin baş harflerinden gelmektedir."AXP"nin ise nereden geldiği bilinmemekle beraber, sadece şirket yöneticileri tarafından bulunduğu düşünülmektedir. Bilgisayar sektöründe ise bu kısaltma şakayla karışık "Almost Exactly PRISM" olarak yer almaktadır.
DEC firmasının diğer bir işlemcisi olan 32 bitlik VAX işlemcilerinin yerine tasarlanmıştır. İlk olarak DEC iş istasyonlarında ve sunucularda kullanılmıştır. Daha sonra anakartlara ve masaüstü bilgisayarlara uyarlı hale getirilmiştir. Alfa işlemcileri UNIX ve Linux işletim sistemlerini desteklemekle birlikte Microsoft'un Windows NT ve Windows NT 4.0 da Alfa işlemcileri ile kullanılabilmektedir. Windows'un daha sonra çıkan işletim sistemleri Alfa tarafından desteklenmemektedir.
Alfa işlemcileri 1998 yılında Compaq'a satılmıştır. Daha sonra da Compaq'ın Intel tarafından satın alınması ile Alfa işlemcileri geri plana atılarak yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Intel firması Alfa işlemcilerini satın almasıyla Alfa işlemcilerinde bulunan iyi özellikleri o tarihlerde üretmiş olduğu IA-64 Itanium mimarisine katmıştır. Aynı dönemde Hewlett-Packard'ın Compaq'ı satın alarak, Alfa'nın var olan ürünlerini 2004 yılına kadar geliştirmiştir. Hewlett-Packard Ekim 2006 ya kadar Alfa tabanlı sistemleri satmaya devam etmek için bir anlaşma imzalamıştır. Kasım 2006 da ise bu anlaşmayı uzatarak 27 Nisan 2007 ye kadar ürünleri satacağını duyurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Mikrobilgisayar</span> daha çok işlemci işlevi ya da görevi gören, analitik algoritmaya dayanan bilgisayar türü

Mikrobilgisayar terimi merkezî işlem birimi olarak mikroişlemcisi olan bilgisayardır. Ana bilgisayarlara göre daha küçüktür. Bu tür bilgisayarlar bir baskılı devre kartı üzerine monte edilmiş bir mikroişlemci, bellek ve giriş/çıkış devreleri barındırır. Bu tür bilgisayarlardan önce gelen anabilgisayarlar ve minibilgisayarlar, mikrobilgisayarlara nazaran daha pahalı ve büyüktü. Birçok mikrobilgisayar kişisel bilgisayarlara çok benzer.

<span class="mw-page-title-main">Pentium Dual-Core</span>

Pentium Dual-Core markası, Pentium'un yeni adı olarak, 2006 dan beri Intel'in ana x86 mimarisi mikroişlemciler için kullanılmaktadır. İşlemciler mobil veya masaüstü bilgisayarlara yönelik 32-bit Yonah veya 64-bit Merom-2M, Allendale ve Wolfdale-3M çekirdek mikromimarilerine dayanmaktadır. Belirli bir saat frekansı özellikleri, fiyat ve performans açısından, Pentium Dual-Core işlemciler Celeron’dan yukarıda ama Intel'in ürün gamında Core ve Core 2 işlemcilerin altına yerleştirilmiştir. Bu düşük bir fiyata en iyi performans sunabilen Pentium Dual-Core, ayrıca overclock için çok popüler bir seçimdi.

iMac (İntel-tabanlı)

iMac (İntel-tabanlı), Apple tarafından sunulan bir dizi Macintosh masaüstü bilgisayardır. Şu anki Apple iMac, Intel Core i5 veya Core i7 işlemci, Intel Iris, Nvidia GeForce 700 Serisi veya AMD Radeon R9 M200 Serisi ekran kartları ve aşağıdakilerden herhangi birini seçebileceğiniz bir özellik sunmaktadır: 21.5 "veya 27" LED-LCD ekran.

8-bit, bilgisayar mimarisinde 8 bit genişiğindeki tamsayılar, bellek adresleri veya diğer veri birimlerini ifade etmektedir. Ayrıca, 8-bit CPU ve ALU mimarileri, bu boyuttaki yazmaçlara, adres yollarına veya veri yollarına dayalı olanlardır. 8-bit ayrıca, 8-bit mikroişlemcilerin norm olduğu bir mikrobilgisayar neslini de tanımlamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Motorola 6809</span>

Motorola 6809, Motorola'nın bazı 16 bit özelliklerine sahip 8 bitlik bir mikroişlemcisidir. Terry Ritter ve Joel Boney tarafından tasarlandı ve 1978'de tanıtıldı. Hem selefi Motorola 6800 hem de ilgili MOS Technology 6502'ye göre büyük bir ilerleme, TRS-80 Renkli Bilgisayar ve Dragon 32/64 ev bilgisayarlarında, Vectrex oyun sisteminde ve Star Wars dahil 1980'lerin başındaki atari makinelerinde kullanım buldu. Savunmacı, Robotron: 2084, Joust ve Gyruss. Fairlight CMI dijital ses iş istasyonunun Seri II'si ve Konami'nin Time Pilot '84 arcade oyununun her biri çift 6809 işlemci kullanır.

<span class="mw-page-title-main">Motorola 68000</span>

Motorola 68000, 16/32 bitlik CISC mikroişlemcisidir ve 1979'da Motorola Semiconductor Ürünleri Bölümü tarafından üretilmiştir

<span class="mw-page-title-main">Commodore PET</span>

Commodore PET 1977'den itibaren Commodore International tarafından üretilen bir Kişisel Bilgisayardı. Sistem MOS Technology 6502 Mikroişlemcisi, Salt-Okunur bellekte Commodore BASIC, klavye ve eski modellerde bir kaset okuyucu içeriyordu.

<span class="mw-page-title-main">WDC 65C816</span>

W65C816S, Western Design Center tarafından geliştirilen bir 8/16-bit mikroişlemcidir. 1985'te tanıtılmış olup MOS Technology 6502 NMOS'in bir CMOS geliştirmesi olan WDC 65C02 8-bit mikroişlemcinin geliştirilmiş bir versiyonudur. 65C816, Apple IIGS ve değiştirilmiş biçimde Super Nintendo Entertainment System'in merkezî işlem birimiydi.