İçeriğe atla

4WS

Yönlendirme mekanizması

Dört tekerden yönlendirme (İngilizce: Four wheel steering), virajlarda yol tutuşu artıran, yüksek hızlarda araçların emniyetli ve kolay sollanmasını sağlayan, şehir içindeki manevraları ve park etmeyi kolaylaştıran bir sistemdir.

İlk 4ws sistemi 1905 yılında Lotil marka traktörde uygulanmıştır. Honda 1987 yılında mekanik kumandalısını, Mazda ise 1988 yılında elektronik kumandalısını piyasaya çıkarmıştır.

Arka tekerlerin dönüş açıları ve hangi yöne döneceği uygulamaya göre farklılıklar göstermektedir, traktör gibi araçlarda sadece ön tekerlerin ters yönüne dönme işlevi bulunabilirken, yol araçlarında düşük hızda ön tekerlerin ters yönüne, yüksek hız ve virajlarda ön tekerlerle aynı yöne dönme işlevi, hatta viraj girişinde ön tekerlerle ters, viraj içinde aynı yöne yönelme gibi işlevler bulunabilir. Ön tekerlerin ters yönünde dönme işlevi dönüş çapını küçültüp yüksek hızda aracın önünü viraj içine yönlendirmeye yardımcı olurken yüksek hızda çok daha yaygın olan aynı yöne dönme işlevi genel olarak aracın stabilitesini artırmaya yardımcı olur.

Sistem birkaç farklı türde bulunabilmekle birlikte yol araçlarında genel olarak ikiye ayrılmaktadır; aktif veya pasif. Nissan GTR34 gibi bazı araçlar ise bunun bir "melezini" kullanır. Aradaki farkı görmenin en kolay yolu araç dururken arka tekerleklerin dönüp dönmediğini incelemektir. Aktif sistemlerde araç dururken de (örneğin lifte alındığında) arka tekerlekler dönebilirken pasif sistemlerde bu durum gözlemlenmez.

Aktif dört tekerden yönlendirme

Aktif dört tekerden yönlendirme sisteminde dört teker de sürücünün direksiyonu çevirmesine bağlı olarak döner. Bu sistemde arka tekerlerin dönmesi için aracın hareket etmesine gerek yoktur; arka aksa eklenmiş düzenekler yardımıyla döndürülür. Arka tekerler genel olarak ön tekerler kadar dönmezler, kullanılan sisteme göre ön tekerlerin açısının belli bir oranında veya tamamen bilgisayar kontrollü olarak, kontrol bilgisayarının karar verdiği oranda ve yönde dönerler.

Uygulanan araçlar

Sistemin opsiyonel veya standart olarak çeşitli model yıllarında uygulandığı bazı araçlar şunlardır:

  • Honda Prelude
  • Honda Accord
  • Mazda 626 GT
  • Mitsubishi Galant VR-4
  • Renault Talisman
  • Renault Austral
  • Audi Q7

Pasif dört tekerden yönlendirme (Arka aks yönlendirmesi)

Aktif dört tekerden yönlendirmeye göre çok daha yaygın olan bu sistemde arka aksın geometrisi ve burçların yapısı arka tekerlerin belli koşullarda belli miktarda açı almasını sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu sistemde düşük hızda manevra kolaylığı sağlamak gibi bir işlev bulunmaz. Direksiyona değil, aracın gövde hareketlerine göre arka akstaki burçlar sıkışıp gevşeyerek arka aks geometrisinin belli oranda değişmesini ve böylece tekerlerin yönlenmesini sağlar. Nissan GTR34 gibi bazı araçlarda ise hidrolik pistonlar ile bu sıkışıp gevşeme miktarları ayarlanır. Arka aks yönlendirmesinde teker açıları genel olarak aktif sistemler kadar yüksek olmaz.

Bu sistem yukarıda sayılan araçların opsiyonel aktif yönlendirme bulunmayan modellerinde de gözlemlenebilir.

Uygulanan araçlar

  • Alfa Romeo 156, 147, GT
  • Alfa Romeo GTV
  • Nissan GTR34
  • Citroen Xantia
  • Citroen XM
  • Citroen ZX
  • Citroen Xsara
  • Citroen C5 (2008 öncesi)
  • Citroen BX
  • Citroen CX
  • Renault Laguna

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Otomobil</span> yolcu veya yük taşımak üzere tasarlanmış, motorlu ve tekerlekli kara ulaşım aracı

Otomobil, yolcu veya yük taşımak üzere tasarlanmış, motorlu ve tekerlekli kara ulaşım aracı. Otomobil, yakıtla çalışan bir motor sayesinde hayvan gücü kullanılmadan, itmeden veya çekmeden hareket edebilen ve üzerindekileri de taşıyabilen bir taşıttır. Halk arasında -ve bundan sonra bu maddede de- "araba" olarak isimlendirilir ve bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Bisiklet</span> pedal çevirerek kas gücü ile çalışan kara aracı

Bisiklet ya da popüler olmayan eski adıyla velespit, motorsuz veya elektrik motorlu, iki veya üç tekerlekli, pedallı, insan gücü ile ilerleyen bir ulaşım aracıdır. 19. yüzyıl sonlarında bisiklet anlamında Arapça derrâce sözcüğünün kullanıldığı da belirtilmektedir. Halk dilinde bisiklet anlamında demirat, teker, yelatı gibi sözcüklerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bisikletin eş anlamlısı olarak ise çiftteker ve çalınga sözcükleri bulunmaktadır. Ulaşım ve eğlencenin yanı sıra bisiklet sporunda da kullanılır. BMX, Dağ bisikleti, şehir (hibrit) bisikleti, tandem, tur bisikleti, yol bisikleti gibi türleri vardır. Vitesli ve vitessiz türleri bulunmaktadır.

Bayerische Motoren Werke AG genellikle anılan kısaltmasıyla BMW, 1916 yılında kurulan Alman otomobil, motosiklet, motor ve bisiklet üreticisidir. BMW ayrıca, Mini ve Rolls-Royce, otomobil şirketlerinin sahibidir. Çalışan sayısı 120.726'dır. 2020 cirosu 98 milyar 998 milyon euro'dur, aynı yıl 2.494.451 araç üretmiştir. Bu üretimin 2.028.841 adedi BMW markası altındadır. Ayrıca aynı yıl motosiklet üretimi 169.272 adettir. Sadece motor sporlarına özel BMW M'i de bünyesinde bulundurur.

Kumanda edilen ön tekerleklerin konumu büyük ölçüde taşıtın hareketine etki etmektedir. Tekerlere olabildiğince düzgün bir hareket verebilmek için birbirlerine göre paralel olarak değil farklı tekerlek düzlemlerinde eğik durumda yapılmışlardır. Tekerlek konumu direksiyon emniyeti ve lastik aşınmasının azaltılması bakımından önemlidir. Nedir ön düzen açıları:

Dinamik denge sistemi (DSA), Volvo'nun S40 ve S80 modellerinde uyguladığı, her hızda tekerleğin dönüşünü kontrol ederek güvenlik ve dengenin artmasında etkili olan bir sistemdir.

Fren sistemi, motorlu taşıtın yavaşlamasını ve durmasını sağlayan düzenek. Yokuş aşağı inen taşıtın hız kazanmasını önlemek, duran taşıtın bu durumunu sürdürmek üzere de kullanılır. Fren sistemi taşıttaki kinetik enerjiyi sürtünme yoluyla ısı enerjisine çevirerek taşıtın durmasını veya yavaşlamasını sağlar.

<span class="mw-page-title-main">Dört tekerlekten çekiş</span>

4 tekerlekten çekiş veya 4x4, klasik sistemlerde otomobiller ya ön aks mili üzerinde bulunan 2 tekerlek veya arka aks mili üzerinde bulunan 2 tekerlek beraber tahrik olurken bu sistemde yolun koşullarına ve ihtiyaca bağlı olarak ön ve arka aks üzerinde bulunan 4 tekerlekte birlikte aynı anda ve çoğu kez aynı güç oranlarında harekete geçirilirler. Başka bir ifadeyle aracın motor gücü 4 tekere birden iletilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Common rail</span>

Common Rail, “tutuculu püskürtme” veya “ortak boru” anlamına gelen, dizel motorlarda kullanılan bir yakıt enjeksiyon sistemidir. Bugüne kadar kullanılan aynı türdeki sistemlere göre yakıt sarfiyatı, egzoz gazı emisyonu, çalışma sistemi ve gürültü oluşumunda daha üstün bir sistemdir. Direkt tahrik edilen blok veya tek pompalı sistemlerden farklı olarak Common-Rail'de basınç oluşumu ve püskürtme ayrılmaktadır. Geleneksel dizel direkt püskürtücüleri yaklaşık 900 bar'lık basınç ile çalışırken, Common-Rail Sistemi, yakıtı 1500 bar'a kadar yükselen bir basınç ile ortak bir boru üzerinden enjektörlere dağıtır. Elektronik motor kumandası, bu yüksek basıncı, motorun devir sayısına ve yüküne bağlı olarak ayarlar.

<span class="mw-page-title-main">Traktör</span>

Traktör, tarla, bahçe, bağlarda ve şehirlerin parklarında kullanılan tarım aletlerine çekicilik yapan kendinden itimli motoru olan kara taşıtıdır. Lokomobiller traktörlerin ilk öncüleri sayılsa da, İçten yanmalı motoru olan ilk traktörü 1892 yılında ABD’de Iowa’lı John Froehlich yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Elektronik denge programı</span>

ESP, Bosch tarafından geliştirilmiş, otomobilerde kullanılan bir sürüş destek birimidir. Açılımı Electronic Stability Program olan sistemi ilk defa Mercedes firması 1995 yılında CL modellerine opsiyonel olarak sunmaya başlamıştır. Farklı firmalarda farklı isimlerle anılan bu sistemin mantığı genel olarak şöyledir; Bir merkezi kontrol ünitesi, direksiyon açı sensörlerinden, moment sensörlerinden, ABS fren sisteminin sensörlerinden gelen verileri değerlendirerek, aracın kayıp kaymadığını hesaplar. Buna göre gerekli tekerlere fren yaptırarak ve motor gücüne müdahale ederek aracı tekrar izine döndürmeye çalışır. Örneğin araç önden kayarsa viraj içinde kalan arka tekerlek, arkadan kayarsa viraj dışında kalan ön tekerlek bağımsız olarak frenlenir. Böylece araç tekrar doğru ize döndürülmeye çalışılır.

<span class="mw-page-title-main">Citroën C5</span>

Citroën C5, Citroen'in ilk kez 1 Eylül 2000 tarihinde ürettiği kompakt sınıf bir otomobildir. 2 Ekim 2000 tarihinde Türkiye'ye gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Far (otomotiv)</span>

Far, otomotiv gece görüşü ve gece sürüş esnasında yolu aydınlatmak veya karşıdan gelen sürücüyü uyarmak amacıyla otomobillerde kullanılan otomotiv aydınlatma sistemine ait aydınlatma aracıdır. Otomobilin arka kısmında geri vites lambası bulunuyor. Türlerine göre gündüz farı, gizli far, LED lamba, ampül, sis lambası, metal halide lamba, halojen lamba, ksenon ark lambası, yüksek yoğunluklu deşarj lambası, parabolik alüminize reflektör, trafikatör bulunuyor.

<span class="mw-page-title-main">MacPherson Süspansiyon Sistemi</span>

MacPherson Süspansiyon sistemi, teleskobik bir amortisörü üst döner mesnet olarak kullanan bir otomobil süspansiyon sistemidir. Modern araçlarda kullanımı oldukça yaygındır. İsmini tasarımcısı Earle S. MacPherson dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Şanzıman</span> şanzıman veya vites kutusu, baskı balata (kavrama) yolu ile motordan aldığı hareketi istenilen tork değerinde şaft veya diferansiyele ileten aktarma organıdır

Şanzıman veya vites kutusu, baskı balata (kavrama) yolu ile motordan aldığı hareketi istenilen tork değerinde şaft veya diferansiyele ileten aktarma organıdır.

<span class="mw-page-title-main">Drift (motor sporları)</span>

Drift veya yanlama, aslında bir sürüş tekniğidir ve otomobil sporları arasında, motor sporları içerisinde anılır. Drift, gerçek anlamda bir motor sporudur. Drift sporunda viraja, arkadan kayma açısının öne göre daha fazla olması ve sürücünün virajın açısına göre aracını ayarlaması sonucu oluşan; viraj içerisinde ilerleyerek, gerektiğinde direksiyona ters kontralar vererek araç sürme tekniğidir.

<span class="mw-page-title-main">Mitsubishi Carisma</span>

Mitsubishi Carisma, Mitsubishi Motors'ın 1995-2005 yılları arası üretilmiş 5 kişilik D sınıfı geniş modelidir. Mitsubishi Lancer üzerine geliştirdiği, Carisma lüks segmente giren D sınıfı, Orta sınıf otomobildir Hatchback modeli, aslında liftback tipli olup, sedan modeli ile aynı uzunluktadır. Volvo S40 ve Proton Waja aynı şaseye sahiptir, çok sağlamdır Rotterdam, Hollanda'daki Nedcar fabrikasında üretilmiştir. Bu aracın en önemli özelliği geniş iç hacmine ve D sınıfı lüks, ağır bir araca göre yüksek performans sergiler, yol tutuşu en üst seviyedir, Mitsubishi aracı ralli performanslarıyla gelişmiştir. Arkası çok geniştir, 3 kişi rahatlıkla sığar. Örneğin 1,6 litre benzinli 2001 model üstü olan modeller 0–100 km/h'ye 9,5 saniyede çıkar. Yılına göre geniş iç hacim genişliği ile yüksek performans veren rakip araçlar çok azdır ve pahalı modeller ile aynı klasmandadır, BMW 3 Serisi (E46), Audi A4, Volkswagen Passat gibi D sınıfı rakip araçlardır.

<span class="mw-page-title-main">Önden kopma</span>

Önden Kopma aracın direksiyon aracılığıyla verilen dönme açısına az tepki vermesi durumudur. Söz gelimi; ideal nötral koşullarda kendi çevresinde 60 derece dönerek bir virajı alması gereken aracın, ön ucunun dısarı doğru daha çok ötelenmesiyle kendi çevresinde 60 dereceden az dönerek burnunun virajın dışına doğru yönelmesi durumudur. Çeşitli nedenleri olabilir. Biri viraja girdikten sonra hızlanmaktır. Manevra sırasında hızlanmak, arka tekerleklerdeki yükü arttıracak ve bu tekerleklerin yanal kuvvet kapasitesini yükseltecektir. Artan yanal kuvvet, aracın arka tekerleklerinin ön tekerleklere göre yola daha iyi tutunmasına ve aracın istenenden az dönmesine neden olacaktır. Ancak hızlanma sırasında arka tekerleklerin patinaj yapması oversteer durumuna neden olur. Arka lastiklerin ön lastiklerden kalın olması da understeer davranışı doğuracak, aracın arkasının yola daha sıkı tutunmasına neden olacaktır.

<span class="mw-page-title-main">Arkadan kopma</span>

Arkadan Kopma aracın direksiyon aracılığıyla verilen dönme açısına fazla tepki vermesi durumudur. Söz gelimi; ideal nötral koşullarda kendi çevresinde 60 derece dönerek bir viraj alması gereken aracın, arka ucunun dışarı doğru ötelenmesiyle kendi çevresinde 60 dereceden fazla dönerek yoldan çıkması durumudur.

<span class="mw-page-title-main">Mercedes-Benz SLS AMG</span> Süperspor otomobil

Bu süper spor otomobil aynı zamanda Mercedes'in çok dikkat ettiği özellikleri olan günlük kullanıma uygunluğa ve optimum güvenliğe dair bütün beklentileri tam olarak karşılıyor. Yeni “Gullwing” özünde Mercedes-Benz ve AMG’nin güçlü taraflarının ideal bir sentezi.

<span class="mw-page-title-main">Alfa Romeo 156</span>

Alfa Romeo 156, Alfa Romeo tarafından 1997-2007 yılları arasında üretilen lüks kompakt otomobil modelidir. Araç ilk kez 1997 Frankfurt Otomobil Fuarı'nda tanıtılmış olup Alfa Romeo 155'in yerini almıştır. 156, 1998 yılında Avrupa'da Yılın Otomobili ödülünü kazanmıştır.