İçeriğe atla

2021 Aralık ABD Kasırgası

2021 Aralık ABD Kasırgası
Kategori 5 {{{Tip}}} (SSKÖ)
Oluşma10 Aralık 2021
Dağılma11 Aralık 2021
En yüksek rüzgâr
280 km/h (175 mph) (1-dakikadaki gücü)
En alçak basınç974 hPa (mbar)
Etkilenen
alanlar
Amerika Birleşik Devletleri Güney eyaletleri
Kış

2021 Aralık ABD Fırtına Felaketi, 10-11 Aralık 2021 tarihleri arasında ABD'nin merkez ve güney eyaletlerini vuran şiddetli hava olayıdır.[1]

Meteorolojik Özet

10 Aralık günü ABD'de doğuda gök gürültülü fırtınalar ve batıda kar fırtınaları oluşmuştur, bu hava akımı ilk olarak cuma sabahı Batı eyaletlerinde alçak basıncı işaret eden güçlenmiş bir oluk yapısı olarak başlamış ve düzlükler boyunca ilerleyerek cuma akşam saatlerinde Mississippi vadisi'ne ulaşmıştır. Güneybatıya doğru gelişmiş orta seviye akışın geniş bir alanı alt/orta Mississippi Vadisi ve Ohio-Tennessee Vadileri boyunca çoğu zaman üst oluğun önünde mevcut olacaktır. Yüzeyde, alçak basınç hava akımı cuma gecesi kuzeydoğuya dönüp Büyük Göller yöresine ilerlemesinden önce cuma sabahı güneydoğu üzerinde oluşup doğuya doğru ilerlemiştir. Genel olarak yüzey çiy noktaları ile birlikte önemli ölçüde düşük seviyeli 60'ların ortasından 70'lerin altına kadar değişen nem, cuma sabahı Teksas'ın doğusundan Mississippi ve orta güneye doğru çoktan hareketlenmeye başladığı gözlemlenmiştir. Hem büyük ölçekli üst oluk hem de ilgili alçak basınç alanı doğuya doğru hareket edeceği ve bu düşük nemli hava kütlesinin Mississsippi vadisi ortasındaki ve Ohio-Tennessee hattındaki sıcak hava cephesiyle birlikte kuzeye doğru hızla genişleyeceği ve Cuma akşamı güneydoğuya yöneleceği beklenmiştir.[2]

Fırtına yoğunluk haritası

Etkileri

Cuma akşamı ortaya çıkan oldukça şiddetli bir fırtına çok sayıda hortum oluşturup cumartesi erken saatlere dek çok ciddi olarak etkisini orta ve güney ABD eyaletlerinde hissettirmiştir. Kentucky valisi Andy Beshear: "70'ten fazla insan hayatını kaybetti, aslında ilerleyen saatlerde 100'ü bulabilir Kentucky olarak en zorlu gecelerimizden birini yaşıyoruz." demiştir. Ayrıca ABD başkanı Joe Biden: "Tarihimizin en büyük hortum felaketlerinden biriyle karşı karşıyayız. Tüm bildiğim bu tür geniş çaplı hava olaylarının şiddeti, gezegenimizin ısınmasının bir sonucu olarak gelişen etkilere sahip." demiştir. Bu doğal afetin bazı yönlerden 1925 yılında kayıtlara geçen büyük hortum felaketinden daha fazla yıkım rotası (365 km) ürettiği düşünülmektedir. Northern Illinois University'den araştırmacı Victor Gensini: "Bu felaketin sıra dışı çünkü Aralık geldiğinde hava soğur ve hortum oluşumu kısıtlanır." diye belirtmiştir. Ayrıca merkezi hükûmet tarafından Kentucky'de olağanüstü hal ilan edilmiş olup 180 ulusal muhafız bölgeye gönderilmiştir. Can kayıplarının yanı sıra çok büyük çaplı maddi hasarlar da kayda geçmiştir. Kentucky'de bir mum fabrikası ve Illinois'te Amazon şirketinin bir deposu yıkılmıştır.[3]

Kaynakça

  1. ^ Hanna, Jason; Joseph, Elizabeth; Dominguez, Claudia; Cullinane, Susannah. "More than 80 feared dead after tornadoes hit central and southern US". CNN. CNN. 1 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021. 
  2. ^ Gleason. "Dec 9, 2021 0700 UTC Day 2 Convective Outlook". NOAA. www.spc.noaa.gov. 9 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Helmore, Edward. "Kentucky tornadoes: up to 100 feared dead in historic US storms". www.theguardian.com. The Guardian. 12 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Rüzgâr</span> Yüksek basınç alanından Alçak basınç alanı arasındaki yatay yönlü hava hareketi

Rüzgâr ya da yel, hava veya diğer gazların gezegen yüzeyine göre doğal hareketidir. Rüzgârlar, onlarca dakika süren fırtına’lardan, kara yüzeylerinin ısınmasıyla oluşan ve birkaç saat süren yerel meltemlere, Dünyanın iklim bölgeleri arasındaki güneş enerjisinin soğurulma farkından kaynaklanan küresel rüzgârlara kadar çeşitli ölçeklerde oluşur. Büyük ölçekli atmosferik dolaşımın iki ana nedeni, ekvator ve kutuplar arasındaki farklı ısınma ve dünyanın dönüşüdür. Tropik ve subtropik bölgelerde, arazi ve yüksek platolar üzerindeki alçak ısıl dolaşımlar muson sirkülasyonlarını yönlendirir. Kıyı bölgelerinde deniz meltemi/kara meltemi döngüsü yerel rüzgârları belirler. Değişken arazi yapılı bölgelerde dağ ve vadi meltemleri hakimdir.

<span class="mw-page-title-main">Hava durumu</span> atmosferin fiziksel koşulları

Hava durumu ya da kısaca hava, yaşam ve insan aktiviteleri üzerindeki etkisini de göz önüne almak koşuluyla atmosferin belirli bir anda, belirli bir bölgedeki hali. Bazen çoğul olarak havalar şeklinde kullanılır. Hava durumu kavramı ile genellikle uzun dönemde gerçekleşen yani iklimsel değişimler değil, atmosferdeki kısa dönemde gerçekleşen değişimler kastedilir. Gökyüzünün görüş, bulutluluk, nem, yağış, sıcaklık ve rüzgâr durumu gibi çeşitli özelliklerini ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Tropikal siklon</span> hızlı dönerek esen fırtına

Kasırga ya da tropikal siklon, büyük çaplı ve çok şiddetli, Beaufort ölçeğine göre saatte 118 km'den fazla hızla ve dönerek esen tropik rüzgârdır.

<span class="mw-page-title-main">Kentucky</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Kentucky, ABD'nin Güneydoğu eyaletlerinden birisidir. Kuzeyinde İndiana ve Ohio, doğusunda Virginia ve Batı Virjinya, güneyde Tennessee, batısında Missouri vardır. Kuzey ve batı sınırları tamamen Mississippi nehri ile çizilmiştir. Başkenti Frankfort, en büyük şehirleri ise Louisville ve Lexington'dur. Nüfusu 2020 itibarıyla 4,5 milyon kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Missouri</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Missouri, Amerika Birleşik Devletleri'in ortabatısında bulunan bir eyalettir. 6 milyonu aşan nüfusuyla ülkenin en yüksek nüfuslu 18. eyaletidir. Yüzölçümü bakımından ise 21. sıradadır. Adını eyaletin ortasından geçen Missouri Nehri'nden alır.

<span class="mw-page-title-main">Ohio</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Ohio, Amerika Birleşik Devletleri'nin Midwestern bölgesinde bir eyaletidir. Elli eyalet arasında, alanlara göre en büyük 34.eyalet ve yaklaşık 11,7 milyonluk bir nüfusa sahip en kalabalık yedinci ve en yoğun nüfusa sahip onuncu eyalettir. Eyaletin başkenti ve en büyük şehir Columbus, Columbus metro alanı, Greater Cincinnati ve Greater Cleveland, en büyük metropol alanlarındandır. Ohio, kuzeyde Erie Gölü, doğuda Pensilvanya, Batı Virginia güneydoğuda, Kentucky güneybatıda Indiana ve kuzeybatıda Michigan ile sınırlıdır. Ohio, tarihsel olarak Ohio buckeye ağaçlarından dolayı "Buckeye Eyaleti" olarak bilinir ve Ohio'lular da "Buckeyes" olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Kanyon</span> coğrafi terim, uçurumların arasındaki aralık

Kanyon, Dünya yüzeyinde nehirlerce oluşturulmuş derin vadilere denir. Türkçeye Frenk dillerden gelen Kanyon adı, kaynağı İspanyolca asıllı olan cañón sözüdür.

<span class="mw-page-title-main">Hortum (meteoroloji)</span> kümülus bulutları ile bağlantılı olarak silindir şeklinde dönerek gezen bir rüzgâr türü

Hortum, kümülus bulutları ile bağlantılı olarak silindir şeklinde dönerek gezen bir rüzgâr türüdür. Bu "hortum" bulutlardan yere kadar uzanır ve büyük yıkıcı güce sahip olan bir doğa felaketidir. Hortumlar hakkında bir bilimsel teori ilk olarak 1917 yılında Alfred Wegener tarafından üretilmiştir ve bu teori günümüzde de doğru olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Dolu</span> katı bir yağış türü

Dolu, bir yağış türü. Kule tipi bulutlardaki düşey hava sirkülasyonuna kapılan bulut damlacıklarının bulut içindeki 0 ile -40 derece santigrat seviyelerini geçerken tabaka tabaka büyümesi ile oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Katrina Kasırgası</span>

Katrina Kasırgası, Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en yıkıcı ve en ölümcül kasırgalarından biri. 2005 yılı Atlas Okyanusu kasırga mevsiminin genelde 5., tropik kasırgalar arasında 11. ve Saffir-Simpson Kasırga Ölçeği'ne göre 5. Kategorideki 2. kasırgasıdır. Katrina, 23 Ağustos 2005 günü oluşmaya başladı ve Meksika Körfezi kıyısının orta-kuzeyi boyunca uğradığı yerlerde büyük hasarlara sebep oldu. Kasırganın neden olduğu en büyük can kaybı ve maddi zarar, New Orleans'ta meydana geldi. Set sisteminin başarısız olduğu Louisiana'yı sel bastı. Kasırga, Mississippi kıyısının karşısında ve Alabama'da şiddetini artırdı, öyle ki kasırganın merkezinin hızı saatte 160 km/saat olarak ölçüldü.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey yarımküre</span> Dünyanın ekvatorun kuzeyinde kalan yarısı

Kuzey yarımküre, Dünya'yı ekvator hizasından bölen hayalî bir düzlemin üstünde (kuzeyde) kalan yarısıdır. 0° paraleli ile 90° kuzey paraleli arasında yer alır. Güneyde kalan kısma ise güney yarımküre denir. Dünya'nın kuzey yarımküresi, birçok ülkeyi ve dünya nüfusunun yaklaşık %90'ını kapsamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">UTC-05.00</span>

UTC−05:00, UTC'den 5 saat geri zaman dilimi.

Elazığ'ın Maden İlçesi'nde 9 Nisan 2012 akşamı saat 18:30 sıralarında meydana gelen hortum ve şiddetli fırtına karayolları işçilerinin kaldığı şantiyede, konteyner ve araçları havalarda uçurmuş, şantiyenin harabeye döndüğü faciada yaklaşık 100 metre sürüklenen konteynerde bulunan ve 4'ü bugün işbaşı yapan 6 işçi yaşamını yitirmiş, 7 kişi de yaralanmıştı.

<span class="mw-page-title-main">Mamut Mağarası Ulusal Parkı</span> Kentuckyde bulunan milli park ve mağara

Mamut Mağarası Ulusal Parkı, Amerika Birleşik Devletleri Kentucky eyaletinin merkezi bölgesinde, Brownsville şehri yakınlarında bulunan, 400 mil uzunlukta dünyada en büyük mağaralar sistemini kapsayan ve 214 km² yüzölçümünü kapsayan, ABD Ulusal Park Hizmetleri tarafından idare edilen bir millî parktır. Ulusal Park'ın en önemli kısmı Kentucky eyaletine bağlı Edmonson ilçesi (county) içinde bulunmakta ve küçük alanlarda doğuya sarkarak "Hart" ve "Barren" ilçelerinde bulunmaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Death Valley</span> ABDnin Kaliforniya eyaletinde bulunan bir çöl vadisi

Death Valley, ABD'nin Güney Kaliforniya bölgesinde yer alan bir çöl vadisidir. Mojave Çölü'nün bir parçasıdır. Kuzey Amerika'daki en alçak, en kurak ve en sıcak yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Menteşe Dağları</span>

Menteşe Dağları, Ege Bölgesinin ve Büyük Menderes Nehri'nin güneyinde bulunan dağ grubu. Kıyı Ege dağlarının aksine Doğu-batı yönlü değil, GD-KB yönlü uzanırlar. Tektonik kırılma ile oluşan dağlar birer horsttur.

<span class="mw-page-title-main">Ekstratropikal siklon</span>

Ekstratropikal siklon, Dünya'nın havasının büyük bölümünü yüksek basınç alanlarıyla birlikte taşıyan alçak basınç alanlarına verilen addır. Bulutluluk ve hafif yağışın yanı sıra gök gürültülü fırtına, kar fırtınası ve hortum gibi hava olaylarına neden olabilmektedir. Dünya'nın orta enlemlerinde görülen ekstratropikal siklonlar kasırgaların tersine hızlı sıcaklık değişimleri göstermekte ve hareket merkezinde hava kütleleri oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Vince Kasırgası</span> 2005te Atlantikte meydana gelen kasırga

Vince Kasırgası, 8 Ekim 2005'te Atlas Okyanusu'nun kuzeydoğusunda meydana gelen kasırgadır. 2005 Atlantik kasırga mevsiminin bir parçası olup tropikal siklonlar için çok soğuk olduğu düşünülen sularda ortaya çıkmıştır. Kasırga, çok aktif geçen bu kasırga mevsiminde gerçekleşen 20. adlandırılmış hava olayı ve 12. kasırgadır.

<span class="mw-page-title-main">24-25 Mart 2023 Kasırgası</span>

24 Mart 2023'te, ölümcül şiddette kasırga, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki aşağı Mississippi Nehri Vadisi'nin bazı kısımlarını doğrudan etkiledi. Doğuya doğru hareket eden bir çukur, Meksika Körfezi'ndeki nemli ve dengesiz bir ortamla etkileşime girerek, yaygın şiddetli yağışlara ve şiddetli gök gürültülü fırtınalara neden oldu. Ön değerlendirmede şiddetli bir EF4 kasırgası batı Mississippi'deki Rolling Fork ve Silver City kasabalarında yol alarak feci hasara ve birçok kişiye neden oldu ölümler. Amory. organize bir fırtına hattı Tennessee ve Alabama boyunca doğuya doğru ilerlerken, bölge genelinde rüzgarlar, gömülü kasırgalar ve ani sel de meydana geldi. Ertesi gün Alabama, Georgia, Florida Panhandle ve Ohio'da daha şiddetli hava ve kasırgalar bildirildi.

<span class="mw-page-title-main">Helene Kasırgası (2024)</span> 2024te meydana gelen Kategori 4 Atlantik kasırgası

Helene Kasırgası, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güneydoğu kısmında geniş alanda etki gösteren büyük, yıkıcı ve ölümcül bir tropikal siklondu. Florida'nın Büyük Bend bölgesini vuran kayıtlardaki en güçlü kasırga, 2017'den sonraki Amerika Birleşik Devletleri için en ölümcül ve 2005'ten sonraki ABD anakarasındaki en ölümcül kasırgadır. 2024 Atlantik kasırga sezonunun sekizinci adlandırılmış fırtınası, beşinci kasırgası ve ikinci büyük kasırgası olan Helene, Eylül ayı ortalarında Batı Karayip Denizi'nde Orta Amerika girdabı olarak bilinen geniş bir alçak basınç alanı içinde kademeli olarak gelişti. 24 Eylül'de Yucatán Yarımadası'na yaklaşırken güçlenerek tropikal fırtınaya dönüştü ve Ulusal Kasırga Merkezi kasırga olarak kategorilendirilerek Helene adı verildi.