İçeriğe atla

2020 Rusya-Suudi Arabistan petrol fiyat savaşı

Rusya Başkanı Vladimir Putin ve Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz el-Suud. Kremlin, 2017.

2020 Rusya-Suudi Arabistan petrol fiyat savaşı, Rusya'nın petrol fiyatlarını ılımlı bir seviyede tutmak için petrol üretimini azaltmayı reddetmesine tepki olarak Mart 2020'de Suudi Arabistan tarafından tetiklenen bir ekonomik savaştır. Bu ekonomik çatışma, 2020 baharında petrol fiyatlarında büyük bir düşüşe neden oldu.

8 Mart 2020'de Suudi Arabistan, Rusya ile bir petrol fiyatı savaşı başlattı ve bu durum petrol fiyatında üç ayda yaklaşık %65 düşüş yaşanmasına neden oldu.[1] Sadece birkaç hafta içinde ABD petrol fiyatları %34, ham petrol %26 ve Brent petrol %24 düştü.[2]

Fiyat savaşı, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile Rusya arasında, COVID-19 pandemisi sırasında arz kesintisi yaşanmasına yönelik görüşmelerdeki anlaşmazlıklar ile tetiklendi.[1] Bu Rusya'nın görüşmelerden çekilmesine ve OPEC+ ittifakının düşmesine yol açtı. Petrol fiyatları senenin başında talepte olan azalıştan dolayı %30 düşmüştü.[3] Fiyat savaşı, hâlihazırda devam eden küresel borsa çöküşünün ana nedenlerinden ve etkilerinden biridir.[4]

ABD Başkanı Donald Trump'in müdahalesi ile Rusya ve Suudi Arabistan'ın yeniden arz kesintisi konusunda görüşmesi ve anlaşması sağlandı. Ancak alınan kesinti kararlarına rağmen dünya genelinde petrol fiyatları keskin düşüşünü toparlamış değil.[5]

Etki

Petrol geliri, birçok petrol üreticisi ülke için önemli bir devlet geliridir. Düşük petrol fiyatı, üretici devletlerin ekonomisi üzerinde ciddi baskı yaratmaktadır.[6] Suudi Arabistan, hem petrol fiyatları hem de salgının etkisiyle borç tavanını GSYİH'nin yüzde 30'undan yüzde 50'sine yükseltti. 2020'de ekonominin 930 milyar ruble (11,4 milyar $) fazla vereceğini tahmin eden Rusya ise petrol fiyatlarındaki çöküş ile birlikte ekonominin 2020'de açık vereceğini belirtti.[7]

ABD'de günde 120.000 varil petrol üreten Whiting Petroleum, petrol fiyatlarındaki çöküş nedeniyle iflas ilan eden ilk büyük üretici oldu.

Kaynakça

  1. ^ a b "OPEC+ Moves To End Price War With 9.7 Million B/D Cut". Spe.Org (İngilizce). 13 Nisan 2020. 10 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2020. 
  2. ^ "Oil crashes by most since 1991 as Saudi Arabia launches price war". CNN (İngilizce). 9 Mart 2020. 9 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2020. 
  3. ^ "Oil Prices, Stocks Plunge After Saudi Arabia Stuns World With Massive Discounts". NPR.org (İngilizce). 14 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020. 
  4. ^ MarketWatch. "Dow futures fall maximum amount allowed, poised to plunge 1,300 points at the open as oil prices deliver a punishing blow to Wall Street". MarketWatch (İngilizce). 21 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020. 
  5. ^ "Putin says oil supply cuts possible if all major producers take part". FT.com (İngilizce). 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2020. 
  6. ^ "Which economies are most reliant on oil?". Weforum (İngilizce). 10 Mayıs 2016. 11 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2020. 
  7. ^ "Oil prices hit lowest level in 17 years as demand plunges". FT.com (İngilizce). 18 Mart 2020. 19 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">OPEC</span> Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ya da kısaca OPEC, net petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 13 ülkenin oluşturduğu konfederasyondur. Küresel ham petrol piyasası üzerinde daha fazla kontrole sahip olmak için 2016 yılının sonlarında OPEC+ adlı daha büyük bir grup kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan</span> Orta Doğuda yer alan bir ülke

Suudi Arabistan veya Suudistan ya da resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı, Arap Yarımadası'nda bulunan en büyük ülkedir. Kuzeybatı'da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu'da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir. Buraya iki kutsal caminin arazisi de denir; çünkü İslam'a göre iki kutsal şehir olan Mekke ve Medine bu ülkededir. Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi hızla gelişmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Faysal bin Abdülaziz Âl-i Suud</span> 3. Suudi Arabistan kralı

Faysal bin Abdülaziz Âl-i Suud, Suudi Arabistanlı devlet adamı ve diplomat olup 2 Kasım 1964'ten 1975'teki suikastına kadar Suudi Arabistan kralı olarak görev yapmıştır. Tahta çıkmadan önce 9 Kasım 1953'ten 2 Kasım 1964'e kadar Suudi Arabistan veliaht prensi olarak görev yapmış ve 1964'te kısa bir süre üvey kardeşi Kral Suud'un naipliğini üstlenmiştir. Faysal, modern Suudi Arabistan'ın kurucusu olan Kral Abdülaziz'in üçüncü oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">Saudi Aramco</span> Suudi Arabistan petrol ve doğal gaz şirketi

Saudi Aramco veya resmi adıyla Saudi Arabian Oil Company, Suudi Arabistan'nın ulusal petrol ve doğalgaz şirketidir. Şirket ilk olarak Kral Abdülaziz İbn-i el-Suud ve ABD Başkanı Franklin Roosevelt tarafından ortak olarak kuruldu. Saudi Aramco'nun değeri 2.42 trilyon ile 10 trilyon dolar arasında olduğu tahmin edilmekte olup bu rakamlar ile Apple'ı da geride bırakarak dünyanın en değerli şirketi olmuştur. Şirketin merkezi Zahran'da yer almaktadır.

1973 Petrol Krizi, 15 Ekim 1973 tarihinde Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Birliği'nin (OAPEC) Yom Kippur Savaşında ABD'nin İsrail Ordusuna destek vermesine karşılık olarak ilan ettiği petrol ambargosudur. OAPEC, ABD ve savaşta İsrail'den yana tavır sergileyen ülkelere artık petrol ihraç etmeyeceğini bildirir. Bununla beraber OPEC üyesi ülkeler dünya petrol fiyatlarını yükselterek ülkelerine giren kaynakları artırmaya karar verirler. Gelişmiş ülke sanayileri petrole bağımlı durumda olduğu için OPEC ülkelerinin önde gelen müşterileri durumundadır. 1973 yılında petrol fiyatlarındaki şaşkınlık verici artış ve 1973-4 dönemindeki borsanın çöküşü olan 1929 Wall Street iflası'ndan beri yaşanan küresel bir ekonomik krizdi ve sadece fiyat artışlarıyla açıklanamayacak mekanizmalara ve uzun dönem etkilerine sahipti.

Suudi Arabistan'a gelen ziyaretçiler, vizeden muaf ülkelerden birinden gelmedikçe vize almak zorundadır.

<span class="mw-page-title-main">Cizan</span>

Cizan, Suudi Arabistan'ın Cizan Bölgesi'nin merkezi olan şehirdir. Şehir, Kızıldeniz'in kıyısında Farasan Adası'nın karşısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2012 yılı itibarı ile 105,193'tür.

Gavar, Suudi Arabistan'ın Doğu Bölgesi'nde bulunan bir petrol sahasıdır. Zahran'ın 100 km güneybatısında yer almaktadır. 1948 yılında keşfedilmiş olup 1951'de petrol üretimine başlanmıştır. Gavar, dünyanın en büyük konvansiyonel petrol sahası olup Suudi Arabistan'ın kümülatif petrol üretiminin yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Gavar, devlete ait Suudi petrol şirketi Saudi Aramco tarafından sahip olunmaktadır ve işletilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan ekonomisi</span> Ulusal ekonomi

Suudi Arabistan ekonomisi, büyük ekonomik faaliyetler üzerinde güçlü bir devlet kontrolüne sahip petrole dayalı bir ekonomidir. Suudi Arabistan satın alma gücü paritesi bakımından 14. büyük ve nominal olarak dünyanın 19. büyük ekonomisidir. Suudi Arabistan dünyadaki kanıtlanmış petrol rezervlerinin %18'ine sahip olup dünyanın petrol en büyük ihracatçısıdır ve uzun yıllar OPEC'te öncü bir rol oynamıştır. Petrol sektörü neredeyse tüm hükûmet gelirlerini ve ihracat kazancını oluşturmaktadır. Özellikle de özel sektörde çalışanlarının çoğu ülkeye çalışmaya gelen yabancı işçilerden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed bin Selman</span> Suudi Arabistan veliaht prensi ve başbakanı

Muhammed bin Selman Âl-i Suud, halk arasında MBS olarak bilinen, Suudi Arabistan veliaht prensi ve başbakanı olan bir politikacıdır. Aynı zamanda Ekonomik ve Kalkınma İşleri ve Siyasi ve Güvenlik İşleri konseylerinin başkanı olarak görev yapmaktadır. Başbakan olarak atanmadan önce 2015'ten 2022'ye kadar savunma bakanı olarak görev yaptı. Muhammed bin Selman, babasının hükûmetini kontrol ediyor ve Suudi Arabistan'ın fiili hükümdarı olarak kabul ediliyor.

Suudi Arabistan'ın 2030 vizyonu, (İngilizce):Saudi Vision 2030, Suudi Arabistan'ın petrole olan bağımlılığını azaltma, ekonomisini çeşitlendirme ve sağlık, eğitim, altyapı, rekreasyon ve turizm gibi kamu hizmet sektörlerini geliştirme planıdır. Hedefler arasında ekonomik ve yatırım faaliyetlerini güçlendirmek, mallar ve tüketim ürünleri yoluyla ülkeler arasında petrol dışı sanayi ticaretini artırmak ve askeriye, üretim ekipmanı ve mühimmatı için hükûmet harcamalarını artırmak yer alıyor.

<span class="mw-page-title-main">2019 Abkayk ve Hureys saldırısı</span>

2019 Abkayk ve Hureys saldırısı, 14 Eylül 2019 tarihinde Suudi Arabistan'ın doğusunda Abkayk ve Hureys petrol sahalarında devlete ait olan Saudi Aramco petrol işleme tesislerine drone ile düzenlenen saldırılardır. Yemen'deki Husi hareketi, Yemen İç Savaşı'nda Suudi Arabistan'ın askerî müdahalesini çevreleyen olaylara bağlayan ve tesislerin güneyinde Yemen'den başlatılan saldırıda on dron kullandıklarını iddia ederek saldırıların sorumluluğunu üstlendi. Suudi Arabistanlı yetkililer saldırıda kuzeyden ve doğudan gelen daha fazla İran yapımı dron ve seyir füzesinin kullanıldığını iddia ettiler. ABD ve Suudi Arabistan, daha sonra Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık'ın da saldırıların arkasında İran'ın olduğunu iddia etti. İran ise saldırılarda herhangi bir parmağı olduğu iddiasını reddetti. Saldırılar, Basra Körfezi'ndeki krizi daha da kötüleştirdi.

Hureys, Suudi Arabistan'ın Doğu Bölgesi'nde bulunan bir petrol sahasıdır. 2.890 km² ve 127 km uzunluğa sahip olup Riyad'ın 150 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Hureys'te pilot ölçekli üretim 1963'te başladı, ancak alan hiçbir zaman tam olarak gelişmedi. Hureys, devlete ait Suudi petrol şirketi Saudi Aramco tarafından sahip olunmaktadır ve işletilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan'da turizm</span>

Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki 2017 yılında 16 milyondan fazla ziyaretiyle en büyük ikinci turizm merkezidir. Suudi Arabistan'daki turizm, çoğunlukla büyük ölçüde dini haclarla ilgili olsa da, eğlence amaçlı turizm sektöründe büyüme vardır. Turizm sektörü son zamanlarda büyük ölçüde artmakta olduğundan, sektörün Suudi Arabistan için ak petrol olması bekleniyor. Turizm sektörünün 2019 yılında 25 milyar dolar kazanması beklenmektedir. Potansiyel turistik yerler arasında Hicaz ve Sarawat Dağları, Kızıldeniz'e dalışlar ve çok sayıda antik kalıntılar bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Suudi Arabistan ilişkileri</span> Çin Halk Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasındaki siyasi ilişkiler

Çin-Suudi Arabistan ilişkileri, Çin Halk Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasındaki hem tarihi hem de bugünkü ilişkileri kapsar. Çin ile Suudi Arabistan arasındaki ilk resmî toplantı, 1985 yılı Kasım ayında Umman'da yer aldı. Her iki ülke arasındaki resmî diplomatik ilişkiler Temmuz 1990'da kuruldu. 1990'ların öncesinde Suudi Arabistan ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında ikili ilişkiler yoktu.

Yemen ablukası, 2015 yılında Suudi Arabistan'ın Yemen'e müdahalesi sırasında havadan, karadan ve denizden başlatılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri de bu ablukaya 2016 yılının Ekim ayında dahil olmuştur. Husiler'in 2017'nin sonlarına doğru Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ı hedef alan füze saldırıları sonrası daha da ölümcül hâle getirilmiştir. Abluka sonrası Yemen halkı ileri derecede açlık çekmeye başlamıştır. Bunun sonucunda Yemen kıtlığı başlamıştır. Birleşmiş Milletler'de yapılan görüşmelerde bu kıtlık "dünyanın en ölümcül kıtlığı" olarak anılmıştır. Bu abluka sadece kıtlıkla sonuçlanmadı, aynı zamanda abluka sonrası kolera salgını da çıktı ve Dünya Sağlık Örgütü, Yemen'de koleraya yakalanan insanların sayısının 500.000'i bulduğunu açıkladı.

<span class="mw-page-title-main">Kanada-Suudi Arabistan ilişkileri</span>

Kanada-Suudi ilişkileri, Kanada ile Suudi Arabistan Krallığı arasındaki ilişkilerdir. Bu ikisi, Suudi Arabistan'ın Orta Doğu'daki en büyük ikinci ticaret ortağı olan Suudi Arabistan ile güçlü ekonomik bağları paylaşıyor, Şubat 2014'te Suudi Arabistan'ın 15 milyar dolar değerinde Kanada silahı satın almasıyla güçlenen bir ilişki. Ağustos 2018'e kadar, Kanada'da devlet burslu 16.000'den fazla Suudi öğrenci vardı.

<span class="mw-page-title-main">Petrodolar geri dönüşüm</span>

Petrodolar geri dönüşümü, bir ülkenin petrol ihracatından elde ettiği gelirin uluslararası harcaması veya yatırımıdır. Bu terim genelde, ham petrol ihracatından, petrolle kendi ekonomilerine verimli bir şekilde yatırım yapabileceklerinden daha fazla para kazanan başlıca petrol ihraç eden ülkeler, özellikle OPEC üyeleri artı Rusya ve Norveçi ifade eder. Petrol üreticilerinden petrol tüketicilerine kadar ortaya çıkan küresel karşılıklı bağımlılıklar ve finansal akışlar, bazıları ABD dolarına sabitlenmiş ve bazıları çeşitli para birimlerinde çok çeşitli işlemler de dahil olmak üzere yılda yüz milyarlarca ABD doları ölçeğine ulaşabilir. Bu akışlar, hem küresel finans hem de petrol politikaları için önemli sonuçlarla birlikte, uluslararası yatırım ve yardımla ilgili hükûmet düzeyindeki kararlardan büyük ölçüde etkilenmektedir. Bu fenomen en çok petrol fiyatının tarihsel olarak yüksek olduğu dönemlerde belirgindir.

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan-Yunanistan ilişkileri</span>

Suudi Arabistan-Yunanistan ilişkileri, Yunanistan ve Suudi Arabistan arasındaki mevcut ve tarihi ikili ilişkiyi ifade eder. Yunanistan'ın Riyad'da bir büyükelçiliği ve Suudi Arabistan'ın Atina'da bir büyükelçiliği var. Yunanistan'ın ayrıca Cidde'de bir başkonsolosluğu bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Rusya-Suudi Arabistan ilişkileri</span>

Rusya-Suudi Arabistan ilişkileri Rusya Federasyonu ile Suudi Arabistan Krallığı arasındaki ikili ilişkidir. İki ülke, iki petrol süper gücü olarak anılıyorlar ve dünya ham petrol üretiminin yaklaşık dörtte birini karşılıyorlar.