İçeriğe atla

2020 Gazançetsots Katedrali bombardımanı

2020 Gazançetsots Katedrali bombardımanı
ErmeniceՍուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրթիռակոծություն
2020 Dağlık Karabağ Savaşı
BölgeŞuşa, Dağlık Karabağ
Tarih8 Ekim 2020 (2020-10-08)
Yaralı11
İşleyenAzerbaycan Silahlı Kuvvetleri[1](Azerbaycan tarafından bu iddia reddedilmiştir)

2020 Gazançetsots Katedrali bombardımanı, 8 Ekim'de Gazançetsots Katedrali (ErmeniceՂազանչեցոց, AzericeQazançı) olarak da bilinen Şuşa Kutsal Kurtarıcı Katedrali'nin (ErmeniceՍուրբ Ամենափրկիչ մայր տաճար, romanize: Surb Amenap′rkiç mayr taçar) füzelerle iki kez vurulması sonucu binanın çatısının bir kısmının çökmesiyle sonuçlandı.[2][3][4] Ermenistan bu saldırı için Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerini suçladı.[5][6][7][8]

Arka plan

Bombardıman, Sovyet rejiminin çöküşünden itibaren çeşitli çatışmalara sahne olan tartışmalı Karabağ bölgesinde, Ermenistan ile Azerbaycan arasında 2020 yılında başlayan Dağlık Karabağ Savaşı'nın 11. gününde gerçekleşti.[3][9] Şuşa, Birinci Dağlık Karabağ Savaşı'ndan bu yana de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti idaresi altındaydı.[3][9] 1992 yılında Azerbaycanlı şairlerin, müzisyenlerin ve bestecilerin kültür merkezi olan Şuşa'nın kaybı Azerbaycan tarafında büyük bir yasa sebep oldu.[10][11] Savaştan önce katedral, 1920 yılında Şuşa'daki Ermenilerin katledilmesini çevreleyen etnik şiddetten zarar görmüş ve daha sonra Şuşa'nın 1992'de Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin eline geçmesine kadar Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti yönetiminde kalmıştır. Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında ise silah deposu olarak kullanılmıştır.[3][9] Bina, katedrali 1880'lerde inşa eden Ermeni Apostolik Kilisesi tarafından 1990'larda restore edildi.[3][9]

Bombardıman

İlk füze 8 Ekim akşamı kilisenin kubbesine düşerek iç mekana ciddi oranda zarar verdi.[9][10] Yerel basında çıkan haberlere göre, ilk patlama meydana geldiğinde kilisenin içine sığınan yetişkinlerden ve çocuklardan yaralanan olmadı.[9] Saatler sonra, gazeteciler hasarı incelerken, ikinci bir füze daha binaya isabet etti.[9] İkinci saldırıda -bir tanesi Segodnya'nın yazı işleri müdürü olan ve ağır yaralanması sonucu Hankendi'de ameliyat olan-[9][10][12][13] iki Rus gazeteci yaralandı.[14][15][16] Gazetecilere eşlik eden bir Ermeni ise hafif yaralandı.[17]

Sonrası

Azerbaycanlı güçler, şehirde geçen üç günlük bir savaşın ardından 7 Kasım'da Şuşa'nın kontrolünü ele geçirdi.[18][19][20] 10 Kasım'da Ermenistan ile Azerbaycan arasında Rusya'nın arabuluculuğuyla barış antlaşması imzalandı ve savaş sona erdi.[20][21]

Galeri

Kaynakça

  1. ^ "Church bombed to ruins - Journalists were injured during second attack – one of them is fighting for his life". 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  2. ^ "Nagorno-Karabakh: Armenia accuses Azerbaijan of shelling Shusha cathedral". BBC News. 8 Ekim 2020. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  3. ^ a b c d e Demourian, Avet (8 Ekim 2020). "Armenia says cathedral shelled in clashes with Azerbaijan". Associated Press. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  4. ^ "Church bombed to ruins - Journalists were injured during second attack – one of them is fighting for his life". bild.de. BILD.de. 8 Ekim 2020. 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  5. ^ "Armenia accuses Azerbaijan of shelling historic cathedral in Nagorno-Karabakh". Los Angeles Times (İngilizce). 8 Ekim 2020. 12 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021. 
  6. ^ "Armenia accuses Azerbaijan of shelling historic cathedral amid conflict". Global News (İngilizce). 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021. 
  7. ^ "В Нагорном Карабахе разбомбили собор Казанчецоц". Strelka Mag (Rusça). 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021. 
  8. ^ "В Армении заявили, что азербайджанские ВС разбомбили собор Казанчецоц в Карабахе". ТАСС. 24 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2021. 
  9. ^ a b c d e f g h "Nagorno-Karabakh: Armenia claims cathedral hit by Azerbaijan shelling". Deutsche Welle (İngilizce). 8 Ekim 2020. 28 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  10. ^ a b c "Cellist plays to mourn cathedral shelled in Armenia-Azerbaijan conflict". Classic FM (İngilizce). 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  11. ^ Freeman, Colin (8 Ekim 2020). "Steeped in blood: the hilltop town at centre of the ethnic feud between Azerbaijan and Armenia". The Telegraph (İngilizce). ISSN 0307-1235. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  12. ^ "Church bombed to ruins - Journalists were injured during second attack – one of them is fighting for his life". azatutyun.am. BILD.de. 8 Ekim 2020. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  13. ^ "Russian blogger Yuri Kotenok heavily injured in Shushi, says Armenian Foreign Ministry". TASS. 15 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  14. ^ "Российские журналисты пострадали при обстреле церкви в Карабахе". RIA Novosti (Rusça). 8 Ekim 2020. 12 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  15. ^ Kravçuk, Svetlana (8 Ekim 2020). "Удар по храму: в Карабахе пострадали журналисты из России". Gazeta.ru (Rusça). 2 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  16. ^ "Пострадавших в Карабахе российских журналистов вывезут спецбортом" (Rusça). 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  17. ^ "Another Journalist Wounded In Karabakh". 8 Ekim 2020. 14 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  18. ^ "Nagorno-Karabakh: Azerbaijan 'takes key town' in Armenia conflict". BBC News (İngilizce). 8 Kasım 2020. 27 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  19. ^ "Nagorno-Karabakh confirms Azerbaijani forces have taken control of key city". The Independent (İngilizce). 9 Kasım 2020. 6 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  20. ^ a b Losh, Jack (10 Kasım 2020). "Angry mob storms Armenia parliament after PM agrees Nagorno-Karabakh deal". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. 20 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 
  21. ^ Demourian, Avet (9 Kasım 2020). "Armenia, Azerbaijan agree to end fight in Nagorno-Karabakh". Associated Press. 8 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Şuşa</span> Azerbaycanda şehir

Şuşa, Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde yer alan bir şehir. Azerbaycan'ın kültür başkenti. Şuşa rayonunun idarî merkezi olan yerleşim, 1992'de Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından işgal edildi ve hiçbir ülke tarafından tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de facto yönetimi altına girdi. 8 Kasım 2020'de ise şehir Şuşa Muharebesi sonucunda Azerbaycan kuvvetlerince ele geçirildi ve 28 yıllık fiili yönetim son buldu.

<span class="mw-page-title-main">Laçın Koridoru</span> Güney Kafkasyada bir geçit

Laçın Koridoru Ermenistan ve Dağlık Karabağ'ı birbirine bağlayan bir dağ yoludur. Bu iki bölge arasındaki tek yol olarak Laçın Koridoru, sıkça Dağlık Karabağ sakinleri için bir "yaşam hattı" olarak tanımlanmıştır. Koridor, de jure olarak Azerbaycan'ın Laçın rayonu sınırlarında yer alsa da, 2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması gereği Rus barış gücünün kontrolündedir. Koridorun bölgesine 2022 yılına kadar Zabuh, Sus köyleri ve Laçın şehri dahildi. Ancak, 26 Ağustos 2022'de bu yerleşim birimleri Azerbaycan kontrolüne geçti. Dört gün sonra Zabuh, Sus ve Laçın yerleşimlerini baypas eden yeni bir güney rotası kullanıma açıldı ve bu yol Mets Şen/Böyük Kaladeresi ve Hin Şen/Kiçik Kaladeresi köylerinden geçti.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ sorunu</span> Dağlık Karabağ için, Azerbeycan ve Ermenistan arasında olan hak davası savaşıdır

Dağlık Karabağ sorunu, Azerbaycan ile Ermenistan arasında, Dağlık Karabağ ve Dağlık Karabağ'ı çevreleyen Ermeni kontrolündeki Azerbaycan toprakları'ndaki etnik çatışma ve toprak anlaşmazlığıdır. Bu anlaşmazlık, 27 Eylül 2020 tarihinde başlayan İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile son bulmaya yaklaşmıştır. Yaklaşık 3 sene sonra 19-20 Eylül 2023 tarihlerinde gerçekleşen 2023 Dağlık Karabağ çatışmaları ile bölge tamamen Azerbaycan kontrolüne geçmiş ve sorun çözülmüştür. Artsah Cumhuriyeti fiilen bağımsızdı, ancak Ermenistan dahil hiçbir ülke tarafından tanınmamış bir cumhuriyetti. Çatışmanın kökeni, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıktı. Sovyetler Birliği döneminde, Josef Stalin Dağlık Karabağ bölgesini, tarihsel olarak Ermeni ve çoğunluğu Ermeni nüfusu olan Sovyet Azerbaycan'da bir özerk oblast haline getirmeye karar verdi. Mevcut çatışma, 1988'de Karabağ Ermenilerinin, Karabağ'ın Sovyet Azerbaycan'dan Sovyet Ermenistan'a devredilmesini talep ettiği zaman başladı. Çatışma, 1990'lı yılların başlarında, geniş çaplı bir savaşa dönüştü.

<span class="mw-page-title-main">Gazançetsots Katedrali</span> Şuşa, Azerbaycanda bir katedral

Kutsal Kurtarıcı Katedrali, yaygın olarak Ğazançetsots olarak anılır (Ղազանչեցոց), Azerbaycan'ın Şuşa şehrindeki bir Ermeni Apostolik katedrali. Ermeni Apostolik Kilisesi'nin Artsah piskoposluk bölgesinin merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan-Ermenistan ilişkileri</span> Azerbaycan ve Ermenistan ülkelerinin ilişkileri

Ermenistan ile Azerbaycan arasında, büyük ölçüde süregelen, fakat Azerbaycan ordusunun 27 Eylül 2020 tarihinde başlattığı Karabağ operasyonu ile alınan, Dağlık Karabağ sorunu nedeniyle diplomatik bir ilişki yoktur. Komşu halklar, 1918-1921 yılları arasında, çökmüş Rus İmparatorluğu'ndan Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti olarak kazandıkları kısa bağımsızlıkları sırasında resmi hükûmet ilişkilerine sahiptiler; bu ilişkiler Rus Devrimi'nden sonra Sovyetler Birliği tarafından işgal edilip ilhak edilene kadar vardı. Geçen yüzyılda ülkeler tarafından yürütülen bir savaş nedeniyle -biri 1918'den 1921'e, diğeri 1988'den 1994'e kadar- iki ülke gergin ilişkilere sahipti.

<span class="mw-page-title-main">İkinci Dağlık Karabağ Savaşı</span> Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan savaş

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı, 2020 Dağlık Karabağ Savaşı veya 44 Günlük Savaş Dağlık Karabağ'da Türkiye destekli Azerbaycan ile Ermenistan ve onun desteklediği tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti arasında yaşanmış silahlı çatışmalardır.

<span class="mw-page-title-main">2020 Gence balistik füze saldırıları</span> Ekim 2020de Gence, Azerbaycana düzenlenen saldırılar

Gence balistik füze saldırıları, 2020 Dağlık Karabağ çatışmaları sırasında, Ekim 2020'de Azerbaycan'ın Gence şehrine yapılan dört ayrı füze saldırısıdır.

Berde füze saldırıları, 2020 Dağlık Karabağ çatışmaları sırasında Azerbaycan'ın Berde kentine yapılan iki hava saldırısı. Her iki saldırı da birden fazla sivilin ölümüyle sonuçlandı.

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı kronolojisi, öncelikle savaşan tarafların resmî açıklamalarına dayanmaktadır. Çatışmalar siper savaşları, ağır silahlar, çok namlulu roketatarlar, zırhlı savaşlar, roketler, balistik füze saldırıları ve başta Türk yapımı Baykar Bayraktar TB2 ve İsrail yapımı Harop dronları olmak üzere insansız hava aracı saldırıları ile karakterize edildi. Ayrıca Ermenistan veya Azerbaycan dışında uluslararası toplumun çoğu tarafından yasaklanmış olan misket bombalarının da saldırılar sırasında kullanıldığı tespit edilmiştir. Ermenistan ordusu tarafından Azerbaycan'ın Gence kentine düzenlenen bir dizi balistik füze saldırısı sivillerin kitlesel ölümüne neden olurken Azerbaycan ordusu, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de facto başkenti Hankendi ve bölgenin başka yerlerindeki sivil altyapı tesisleri hedef alınarak büyük hasara ve can kayıplarına yol açtı. Tartışmalı toprak miktarı sınırlı olsa da çatışma seviyesi ve uluslararası sınırlara konumlanan mühimmatlar nedeniyle çatışma Dağlık Karabağ sınırlarının ötesine genişledi. İran'ın Doğu Azerbaycan Eyaleti'ne mermi ve roketler düştü, ancak herhangi bir hasar görülmedi ve İran, kendi toprakları üzerinde birkaç insansız hava aracının (İHA) düştüğünü veya düşürüldüğünü belirtti. Gürcistan ise Kaheti bölgesinde iki insansız hava aracının çarpıştığını bildirdi. Hocavend'e düzenlenen saldırılar sonrası Dağlık Karabağ yetkilileri sivilleri silah altına almaya başladı.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ çevresinde Ermenistan tarafından işgal edilmiş Azerbaycan toprakları</span> Eskiden işgal edilmiş Azerbaycan toprakları

Dağlık Karabağ çevresinde Ermenistan tarafından işgal edilmiş Azerbaycan toprakları, de jure Azerbaycan'a ait olan ve Dağlık Karabağ Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte Ermenistan ve uluslararası alanda tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin askerî kuvvetleri tarafından işgal edilmiş, eski Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın dışında yer alan topraklardır. Günümüzde eski Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın bir bölümünü içeren Kelbecer rayonu dışında tüm rayonlar, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin eski rayonlarıyla aynıdır.

<span class="mw-page-title-main">2020-21 Ermenistan protestoları</span> Ermenistan başbakanı Paşinyanın istifa etmesi amacıyla yapılan protestolar

2020-21 Ermenistan protestoları, Ermenistan'da 9 Kasım 2020 tarihinde başlayan ve 25 Nisan 2021'de biten hükûmet karşıtı protesto gösterileridir. Protestolar, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Facebook'ta Azerbaycan ile Dağlık Karabağ bölgesinde altı haftalık bir taktiksel geri çekilmenin ardından altı haftalık mücadeleye bir son veren bir ateşkes imzaladığını duyurmasının ardından binlerce kişinin sokağa çıkması ve yüzlerce kişinin başkent Erivan'daki Ulusal Meclis binasını basmasıyla başladı. Mitingler düzenlediği gerekçesiyle 12 kasım 2020'de Ermenistan'da 10 kişi tutuklandı.

<span class="mw-page-title-main">Şuşa Muharebesi (2020)</span>

Şuşa Muharebesi veya Azerbaycanlılar tarafından dile getirildiği şekilde Şuşa'nın Kurtuluşu, 4-7 Ekim 2020 tarihleri arasında de jure Azerbaycan'ın Şuşa rayonunun parçası olan ancak de facto olarak artık Azerbaycana ait olan Şuşa şehrinde gerçekleşen muharebe.

<span class="mw-page-title-main">2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması</span> 10 Kasım 2020de Azerbaycan ile Ermenistan arasında yapılan ve 2020 Dağlık Karabağ Savaşını sona erdiren ateşkes antlaşması

2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması, 10 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan ile Ermenistan arasında yapılan ve 2020 Dağlık Karabağ Savaşı'nı sona erdiren bir ateşkes antlaşmasıdır. Antlaşma, Ermenistan'ın teslim olduğunu duyurmasının ardından 9 Kasım'da Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalandı ve Dağlık Karabağ bölgesindeki tüm çatışmalara 10 Kasım 2020 tarihinde Moskova saati ile 00:00 itibarıyla son verildiği açıklandı. Tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti cumhurbaşkanı Arayik Harutyunyan da çatışmaların sona ermesini kabul etti.

<span class="mw-page-title-main">Zafer Bayramı (Azerbaycan)</span> Azerbaycanın 2020 Dağlık Karabağ savaşında galip olması anısına Azerbaycanda resmi tatil.

Zafer Bayramı, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Dağlık Karabağ Savaşı galibiyeti şerefine ilan edilen bayramdır. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 3 Aralık 2020 tarihli Zafer Bayramı ilanına ilişkin emriyle kabul edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ'da barışı koruma operasyonları</span> Dağlık Karabağda barışı koruma operasyonları

Dağlık Karabağ'da barışı koruma misyonu 2020 Dağlık Karabağ savaşı sonrasında Dağlık Karabağ bölgesinde devam eden barışı koruma operasyonlarını ifade eder. Ermenistan ve Azerbaycan güçleri arasındaki ateşkesi izlemeyi amaçlayan operasyon Rusya ve Türkiye tarafından yürütülüyor.

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'na karşı verilen resmî tepkilerin listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Yeşil Kilise</span> Azerbaycanın Şuşa şehrinde kilse

Yeşil Kilise, Kanach Zham olarak bilinen Vaftizci Yahya Kilisesi, Azerbaycan Şuşa'da yıkılmış bir Ermeni Apostolik kilisesidir. Kanach Zham, Gazançetsots Katedrali'nin hemen yukarısında yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">2020 Rus Mil Mi-24 helikopterinin düşürülmesi</span>

9 Kasım 2020'de Rus Mil Mi-24 helikopteri 2020 Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından düşürüldü. Helikopter taşınabilir hava savunma sisteminin ateşi sonucu Ermenistan sınırları içinde, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin yakınlarına düştü. Saldırı sonucunda mürettebattan ikisi öldü, biri yaralandı. Azerbaycanlı yetkililer kısa süre sonra bir özür bildirisi yayınlayarak saldırının yanlışlıkla gerçekleştiğini belirttiler.

<span class="mw-page-title-main">Hoca Mercanlı Camii</span> Azerbaycanın Şuşa şehrinde camii

Hoca Mercanlı Camii Azerbaycan'ın Şuşa şehrinde bulunan bir camidir. Başkent Bakü'ye yaklaşık 350 km uzaklıkta, Şuşa'nın Hoca Mercanlı mahallesinin Mirza Alakber Sabir caddesinde yer almaktadır. Sovyet döneminde Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın bir parçası olan Şuşa, 8 Mayıs 1992'de Ermeni kuvvetleri tarafından işgal edilmiştir. 8 Kasım 2020'de Azerbaycan kuvvetleri, üç günlük bir muharebenin ardından şehri geri almıştır.

Aras Vadisi seferi 2020 Dağlık Karabağ savaşı sırasında Azerbaycan-İran sınırındaki Aras Nehri boyunca Azerbaycan tarafından tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ne karşı başlatılan askeri bir operasyondur.