İçeriğe atla

2019 İran sel felaketi

2019 İran sel felaketi
Tarih19 Mart 2019 - günümüz
Can kaybı70+ ölüm, 791 yaralı[1][2]
Maddi zarar1,900 şehir ve köy
Yüzlerce milyon dolarlık altyapısal zarar
78 yolda ve 84 köprüde sorunlar
Etkilenen bölgelerFars Eyaleti
Gülistan Eyaleti
Mazenderan Eyaleti
Huzistan Eyaleti
Luristan Eyaleti
İlam Eyaleti ve 20 diğer eyalet.

2019'un Mart ve Nisan aylarında sel baskınları, İran'ın Gülistan, Fars, Huzistan, Luristan ve diğer illerindeki geniş alanlarını etkiledi ve 6 Nisan itibariye ülke çapında en az 70 kişi ölümüne neden oldu.[3] İran, iki hafta boyunca üç büyük yağmur dalgası ve sel baskını ile karşı karşıya kaldı.[4]

İlk yağmur dalgası 17 Mart'ta başladı ve kuzey illeri olan Gülistan ve Mazanderan'ı sular altında bıraktı. Yağışlar o kadar şiddetliydi ki, Gülistan, Mart ayının ortasındaki ilk yağış dalgasında bir günde ortalama yıllık yağışının %70'ini aldı ve ardışık üç yağış dalgası, İran'ın 31 ilinden 26'sında sel ve taşkınların görülmesine neden oldu.[5] Sel, İran'ın ulusal bayramı olan Nevruz ile aynı zamana denk geldi.[6] Ciddi taşkınlar nedeniyle, birçok bölgede yollar, köprüler ve tren yolları hasar gördü. Nehirlerin taşması ile pek çok araba suya kapıldı. Birçok alanda, evler ve araziler birkaç gün boyunca kısmen veya tamamen su altında kaldı.

Resmi rapora göre, 6 Nisan'a kadar selde en az 70 kişi öldü.[5] Özellikle Huzistan ve Gülistan'da birçok büyük barajın taşmasıyla, çeşitli köy ve şehirler tahliye edildi.[4] İranlı yetkililere göre, rekor yağış nedeniyle 140'tan fazla nehir taşmış ve ülkede yaklaşık 409 toprak kayması yaşanmıştır. Ülke genelinde yaklaşık 1.900 şehir ve köyde görülen su baskınlarının yanı sıra, yüzlerce milyon dolarlık su ve tarım altyapısı da zarara uğradı. Taşkınlar, 78 yolun tıkanmasına ve etkilenen alanlardaki 84 köprüde sorunlara neden olmuştur.[7]

Gülistan ve Mazanderan

20 Mart 2019'da İran'ın Gülistan ve Mazendaran illerinde yoğun yağış meydana geldi.[8] Bu seller, bu bölgelerde yaşayan insanlara maddi zararlar ve iki çocuğun ölümüyle sonuçlandı.[9] Devlet tarafından yayınlanan haberler, sel felaketinin Gülistan'da 70 köyde ve Mazanderan'da 200'den fazla köyde taşkınlara neden olduğunu belirtti. İran Enerji Bakanı ayrıca, Gülistan'da 360 köyün ve Mazanderan'da 193 köyün de sel nedeniyle elektrik bağlantılarını kaybettiğini bildirdi.  

Şiraz

Şiraz'da sel hasarı

25 Mart'ta, Güneybatı İran'da Şiraz şehri[10] yakınlarında şiddetli yağışların ardından meydana gelen sel baskınları 19 kişiyi[11] öldürdü ve 200'den fazla kişiyi yaraladı.[12] Nevruz tatili için pek çok seyahat eden insan arabalarının sellere kapılmasıyla yaralandı ya da öldü. Kısa ama şiddetli olan yağmur,her biri yaklaşık 15 dakika süren iki dalgada yağdı ve yağmurun yarattığı zararlar yoğun trafik nedeniyle daha da şiddetlendi. İran Meteoroloji Örgütü, 27 Mart'a kadar süreceğini tahmin ettikleri yağışların devam etmesini beklediklerinden ötürü, yeni sellere karşı uyarıda bulundu.[13] İran Enerji Bakanlığı'nın lideri, iklim değişikliğinin sellere katkı sağlayan bir faktör olduğunu belirtti.[13]

Luristan

3 Nisan’daki şiddetli yağışlar, dağlık Luristan eyaletindeki bazı kasabalara tamamen su altında bıraktı.[14] Luristan eyaletindeki tamamen sel sularıyla kaplanan Poldohter kasabasında sularının çekilmesinden sonra, arabalar ve evler kalın çamur tabakalarında batık kaldı.[15] Bir polis raporuna göre, Poldohter'in batı kısmında en az 90 kişi öldü.[16] İDMO'yla ilişkiliTasnim Haber Ajansı, Poldohter'de koşulların "korkunç" olduğunu yazdı.[17]

Yardım çalışmaları

İran Hükûmeti, 31 Mart’ta Huzistan Eyaleti için olağanüstü hal ilan etti. Başkan Hasan Ruhani, mağdurlara yardım etmek için "mevcut tüm kapasiteleri" kullandığını açıkladı.

Sellerin başlamasından kısa bir süre sonra Ruhani hükûmeti, sel felaketi çabalarına yardımcı olmak için üçüncü parti yardım kuruluşlarını bağış yapılmasını yasaklayarak tüm bağışların doğrudan İran hükûmetine yapılmasını zorunlu kıldı ve böylece dış yardımın ülkeye ulaşmasını engelledi.[18] Gülistan eyaletinin valisinin de sel sırasında ülke dışında tatile çıktığı bildirildi.[19] Yetkililer ayrıca yabancı gazetecilerin sel alanlarını haber yapmalarını yasakladı.[20]

Ruhani ve Yüksek Lider Ali Hamaney, gecikmeli tepkileri nedeniyle ağır eleştirilere maruz kaldılar. Ruhani, sel zamanı Basra Körfezi'ndeki Keşmir Adası'nda tatildeydi ve ancak taşkınlar azalmaya başlarken Tehran'a döndü.[21]

Galeri

Kaynakça

  1. ^ "Iran calls emergency in flood-threatened southwest province". Reuters. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  2. ^ "Iran floods death toll reaches 70". au.news.yahoo.com. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  3. ^ "Iran floods death toll reaches 70". France 24. 5 Nisan 2019. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  4. ^ a b "Iran Hit With 3rd Major Flood in 2 Weeks". nytimes.com. 1 Nisan 2019. 9 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  5. ^ a b "Flooding Displaces Tens of Thousands in Iran. And More Rain is Forecast". nytimes.com. 6 Nisan 2019. 12 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  6. ^ "Iran Flood March 29". reliefweb.int. 5 Nisan 2019. 17 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  7. ^ "Iran flooding kills 70 after record rainfalls". CNN. 7 Nisan 2019. 9 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  8. ^ "هشدار هواشناسی به مسافران نوروزی؛ باران و رگبار گسترده در راه است- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim". خبرگزاری تسنیم - Tasnim (Farsça). 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2019. 
  9. ^ "فیلم/ تصاویر هوایی اورژانس از گستردگی سیل در استان گلستان- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim". خبرگزاری تسنیم - Tasnim (Farsça). 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2019. 
  10. ^ "Iran flooding leaves at least 21 dead, and more rain on the way". CBS News. 26 Mart 2019. 3 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ Death toll from Iran flooding rises to 44, say officials 8 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 28 March 2019 at 8:00 pm
  12. ^ Cappucci, Matthew (27 Mart 2019). "Floodwaters deluge Iran, killing at least 23, after a month's worth of rain turns roads into rivers". The Washington Post. 28 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2019. 
  13. ^ a b Jalili, Saeed (26 Mart 2019). "Iran flood: More than a dozen killed in flash flooding". aljazeera.com. Al Jazeera. 22 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2019. 
  14. ^ "Latest On Iran Flood Disaster: Extraordinary Emergency In Many Towns". RFE/RL. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  15. ^ "Flood stricken western province faces "disaster" while homeless locals live in open fields without tents". 3 Nisan 2019. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  16. ^ "Internal police report: At least 90 killed in one city in western Iran floods". 2 Nisan 2019. 8 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  17. ^ "نجات 39 نفر از مردم پلدختر از محاصره سیل‌/ ورود تجهیزات و تیم‌های پزشکی به پلدختر- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim". خبرگزاری تسنیم - Tasnim. 5 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  18. ^ "Iran bans non-official crowdfunding appeals after deadly flash floods". Euro News. 25 Mart 2019. 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2019. 
  19. ^ "Torrential rain and flooding kill 17 in Iran". The Independent. 25 Mart 2019. 23 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2019. 
  20. ^ Daragahi, Borzou (30 Mart 2019). "Iran's Hurricane Katrina Moment". Atlantic Council. 18 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  21. ^ "Iranians enraged by Rouhani's no-show in flood-stricken areas". Al Monitor. 26 Mart 2019. 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2019. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kaçar Hanedanı</span> 1789-1925 yılları arasında İranı yöneten Türk hanedan

Kaçar Hanedanı, İran'daki Azerbaycan Türklerinin Kaçar boylarından olan Kovanlı kolu tarafından kurulmuş ve 1794 ile 1925 yılları arasında hüküm sürmüş bir İran Devletidir.

<span class="mw-page-title-main">Sel</span> su taşkını

Sel, genellikle kuru olan araziyi sular altında bırakan bir su taşkını olayıdır. "Akma halinde olan su" anlamına gelen kelime, gelgitin içeri akışına da uygulanabilmektedir. Taşkınlar hidroloji disiplinin bir çalışma alanıdır. Tarım, inşaat mühendisliği ve halk sağlığı gibi alanlarda önemli bir endişe kaynağıdır. Genellikle insanların çevreye verdiği değişiklikler, sellerin yoğunluğunu ve sıklığını arttırır. Örneğin; ormansızlaşma ve sulak alanların kaldırılması gibi arazi kullanımı değişiklikleri, su seti akışındaki değişikliklere ve iklim değişikliğine yol açar. Aynı zamanda deniz seviyesinin yükselmesi gibi daha büyük çevresel sorunlara da yol açmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">2008 Güney Çin su taşkınları</span>

2008 Güney Çin su taşkınları 26 Mayıs 2008'de başladı. Dört dalga halinde yağan sağanak yağmur 20 gün sürdü ve toprak kaymaları ve su taşkınlarına neden oldu. Yağış, Çin'in güney ve doğu kesimindeki 15 eyaleti etkilemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mâzenderanca</span> Kuzeybatı İran dili

Mazenderance Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller grubunun Kuzeybatı İran dilleri koluna bağlı bir dildir. Hazar Denizi'nin güney kesiminde başta Mazenderan olmak üzere Gilan ve Gülistan eyaletlerinde konuşulur. Mazenderanca, Farsçadan çok büyük ölçüde etkilenmiş olmasına rağmen, kuzeybatı İran kökenli bağımsız bir dil olarak varlığını sürdürmektedir.

<span class="mw-page-title-main">2014 Güneydoğu Avrupa sel felaketi</span>

2014 Güneydoğu Avrupa sel felaketi, 13-18 Mayıs tarihleri arasında Orta ve Balkanlar'da geniş bir alanı etkileyen, "Yvette" adı verilen alçak basınç sisteminin neden olduğu aşırı sağanak yağışlar sonucunda oluşan sel felaketi. Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan, Romanya ve Slovakya'da 86 kişi'nin ölümüne neden olan âfet, Balkanlar'da son 120 yılın en büyük sel felaketi olarak kayıtlara geçti. Afetten 2,5 milyon insan etkilendi, çok sayıda yerleşim birimi sular altında kaldı ve yüz binlerce kişi evlerinden tahliye edildi. Bosna-Hersek ve Sırbistan'da "olağanüstü hâl" ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">İran'ın vize politikası</span>

Dünya çapında uluslararası ortamda ülkelere giriş-çıkışlarda başlatılan pasaport ve vize zorunluluğu, yabancı ülkelerden İran'a gitmek isteyen kişiler için de geçerlidir. Diplomatik anlaşmalar yoluyla vize muafiyeti verilen ülke vatandaşları haricinde herkes ülkeye girişte vize sahibi olmak zorundadır. İsrail vatandaşları ise tüm şartları taşıyor olsalar dahi, ülkeye girişleri yasaktır.

<span class="mw-page-title-main">2015 Tiflis sel felaketi</span>

2015 Tiflis seli, 14 Haziran 2015 tarihinde, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te yaşanan taşkın. Taşkın sonucu az 12 kişi öldü. Olayla ilgili 15 Haziran'da Gürcistan'da yas ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">2009 Cidde seli</span>

2009 Cidde seli, Kızıldeniz'in doğu kıyısında Cidde şehrinde ve Suudi Arabistan'ın Mekke ilinin bir kısmında meydana gelen bir su baskınıdır. 3 Ocak 2010'da yapılan araştırma sonucu bazı 122 kişinin öldüğü, 350 kişinin de kaybolduğu açıklanmıştır. 26 Kasım'da su baskını sonucu bazı yollar 1 metre su altında kalmış, bazı araçlar su altında kalmıştır. Ertesi gün 3,000 aracın su altında kaldığı tespit edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Astara Çayı</span> Azerbaycanda bir akarsu

Astara Çayı, Azerbaycan ile İran'ın doğu sınırını oluşturan kısa akarsu. Azerbaycan, Astara Rayonu, Talış Dağları'nda üzerindeki Şindankalesi Dağı'ndan doğar, Alaşa şehrinden sonra İran-Azerbaycan sınırını çizerek Hazar Denizi'ne dökülür.

Yemen ablukası, 2015 yılında Suudi Arabistan'ın Yemen'e müdahalesi sırasında havadan, karadan ve denizden başlatılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri de bu ablukaya 2016 yılının Ekim ayında dahil olmuştur. Husiler'in 2017'nin sonlarına doğru Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ı hedef alan füze saldırıları sonrası daha da ölümcül hâle getirilmiştir. Abluka sonrası Yemen halkı ileri derecede açlık çekmeye başlamıştır. Bunun sonucunda Yemen kıtlığı başlamıştır. Birleşmiş Milletler'de yapılan görüşmelerde bu kıtlık "dünyanın en ölümcül kıtlığı" olarak anılmıştır. Bu abluka sadece kıtlıkla sonuçlanmadı, aynı zamanda abluka sonrası kolera salgını da çıktı ve Dünya Sağlık Örgütü, Yemen'de koleraya yakalanan insanların sayısının 500.000'i bulduğunu açıkladı.

<span class="mw-page-title-main">1997 Orta Avrupa seli</span>

1997 Orta Avrupa seli veya 1997 Oder seli, Oder ve Morava nehir havzaları boyunca Temmuz 1997'de Polonya, Almanya ve Çekya'yı etkiledi ve yaklaşık 74 kişinin hayatını aldı. Çek Cumhuriyeti ve Polonya'da 4,5 milyar $ maddi hasara sebep olduğu tahmin ediliyor. Sel, Çek Cumhuriyeti'nde başladı, daha sonra Polonya ve Almanya'ya yayıldı. Ona Polonya'da ülke tarihindeki en büyük felakete neden olan sellerden biri olduğu için Millennium Flood adı verildi. Terim ayrıca Almanya'da da kullanıldı (Jahrtausendflut). Sel ayrıca Great Flood of 1997 olarak da adlandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İbrahim Reisi</span> 8. İran cumhurbaşkanı

Seyyid İbrahim Reisülsedati yaygın olarak bilinen adıyla İbrahim Reisi, İranlı muhafazakâr politikacı, hukukçu ve İran'ın eski cumhurbaşkanıydı. İlkeci ve Müslüman bir hukukçu olarak 2021 seçimlerinden sonra cumhurbaşkanı olmuştu. 19 Mayıs 2024 tarihinde, Azerbaycan sınırındaki Culfa kasabasına yakın bir bölgede geçirdiği helikopter kazasında ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">2021 Uttarakhand seli</span>

2021 Uttarakhand seli 7 Şubat 2021'de Hindistan'ın Uttarakhand eyaletindeki Garhwal Himalayalar'da bir UNESCO Dünya Mirası Alanı olan Nanda Devi Ulusal Parkı çevresinde başladı. Bunun bir heyelan, çığ veya büyük bir buzulun kırılmasından kaynaklandığı düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İran mutfağı</span>

İran mutfağı İranın yöresel mutfağıdır. İran'ın yüzyıllar içerisinde ilişki kurduğu bölge ve ülkelerin mutfaklarından da izler taşır: Türk mutfağı, Yunan mutfağı, Mezepotamya mutfağı, Orta Asya mutfağı, Kafkasya mutfağı ve Rus mutfağı bunlardan bazılarıdır.

<span class="mw-page-title-main">2021 İran cumhurbaşkanlığı seçimi</span>

İran'da 18 Haziran 2021'de gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimleri, İslam Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana İran'da dört yılda bir yapılan 13. cumhurbaşkanlığı seçimleridir.

<span class="mw-page-title-main">2021 Avrupa selleri</span>

2021 Avrupa selleri, 12 Temmuz 2021'den itibaren başta Almanya olmak üzere Avusturya, Belçika, Fransa, İtalya, Hollanda ve İsviçre gibi kıta Avrupa'sı ülkelerini ve Birleşik Krallık'ı etkileyen bir felakete dönüşen geniş çaplı meteorolojik olaydır. Avrupa genelinde can kaybı sayısı şimdilik 180 olarak belirlenmiş ve afet bölgelerinde büyük yıkımın yaşandığı kayda geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Hadi Hicazifer</span>

Hadi Hicazifer İranlı bir aktör, yönetmen ve senaristtir. Standing in the Dust (2016), Midday Adventures (2017), Lottery (2018) ve Without Everything (2021) filmlerindeki performanslarıyla dikkat çekti ve büyük beğeni topladı. Kristal Simorgh, Hafız Ödülü, Urban Uluslararası Film Festivali Ödülü ve iki İran Film Eleştirmenleri ve Yazarlar Derneği Ödülü dahil olmak üzere çeşitli ödüller aldı.

İran, Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) muhalifi olup Suriye ve Irak'ta bu grupla savaşmaktadır.

İran, Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) muhalifi olup Suriye ve Irak'ta bu grupla savaşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Daniel Fırtınası</span>

Daniel Kasırgası olarak da bilinen Daniel Fırtınası, şimdiye kadar kaydedilen en ölümcül Akdeniz tropikal benzeri kasırgasıdır ve aynı zamanda 2023'teki en ölümcül hava olayıdır.