İçeriğe atla

2008 Ermenistan başkanlık seçim protestoları

2008 Ermeni başkanlık seçim protestoları
Protestoların 10. günü
Tarih 20 Şubat - 2 Mart 2008
Yer Erivan
Sebep Seçim sahtecili iddiası
Hedef Yeni seçimler
Sonuç
  • 10 kişi polis baskınında hayattını kaybetdi[1][2]
  • 20 gun acil durum ilan edili;gösteriler yasaklandı ve devlet basını dışında tüm medya yayınları durduruldu[3]
  • 100 kişı Mayıs 2011'e kadar tutuklandı[4]
Taraflar
İktidar'a karşı birleşmiş muhalefet Ermenistan Devleti
  • Ermenistan polisi
  • Milli Güvenlik Teşkilatı
  • Ermenistan askeri gücler[5][6]

Iktidar partileri

Öne çıkan kişiler
Levon Ter-Petrosyan
Nikol Pashinyan
Stepan Demirchyan
Hrant Bagratyan
Aram Sargsyan
Raffi Hovannisian
Khachatur Sukiasyan
Robert Kocharyan (Cumhurbaşkanı)
Serzh Sargsyan (Başbakan)
Mikael Harutyunyan (Savunma bakanı)
Sayı
*50,000 (20 Şubat)[7]
*85,000-100,000 (26 Şubat)[8]
*15,000-25,000 (Mar. 1 evening)[9]
Kayıplar
*Ölü: 10 (8 protestocu, 1 polis, 1 asker)[2][5]
*Yaralı: 200[5]
*Tutuklu: 106[10]
Protesoların ana yerlerini gösteren bir harıta. Siyah noktalar ölümlerin yerlerini gösterir.

19 Şubat 2008'de yapılan Ermenistan cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından Ermenistan'da seçim sahteciliğine karşı kitlesel protestoler düzenlendi. Bu protestolar Ermenistan'ın başkenti Erivan'da başarısız cumhurbaşkanı adayı ve Ermenistan Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı Levon Ter-Petrosyan'ın destekçileri tarafından düzenlendi.

Protestolar 20 Şubat'ta başladı ve Yerevan'ın Özgürlük Meydanı'nda 10 gün sürdü. Gün boyunca on binlerce göstericinin katıldığı ve geceleri kamp yaptı. Hükûmetin gösterilerin durmasına israr etmesine rağmen protestolar 1 Mart 'a kadar devam etti. Özgürlük Meydanı'nda dokuz günlük barışçıl protesto ardından ulusal polis ve askerî güçler protestocuları 1 Mart'ta dağıtmaya çalıştı.[11] 1 Mart sabahı polis ve ordu birlikleri gece boyunca meydan'da kalan 700-1.000 kişiyi trunch ve elektrik çarpması cihazlarıyla dövdü.[12][13][14] Sonuç olarak 10 kişi öldü. 4 Mart itibarıyla birçok protestocu hâla kayıptı.[15] 1 Mart'ta Ter-Petrosyan evinde hapsedilmişti.[11][14][16]

1 Mart öğlen saatlerinde, en az 10.000 protestocudan oluşan bir kalabalık Fransız Büyükelçiliği önünde bir göruşme düzenledi.[17] Polis memurları gittikçe artan sayıda göstericilerden dolayı saat 16:00'da bölgeden çekilmişti. Protestocular terk edilmiş polis otobüslerini barikat kurmak için kullandılar. Akşam vakti çevik kuvvet polisi ile Miasnikyan Meydanı'nda barikat yapan yaklaşık 2 bin protestocu arasında çatışma çıktı.

Cumhurbaşkanı Robert Kocharyan protestocuların bir marketi yağmaladıklarını iddia ederek 20 günlük bir acil durum ilan etti. Bu tedbir altında gösterileri ve resmi devlet basını dişinda tüm medya yayınları yasaklandı.[18]

Muhalefet liderleri yağmacıların gösteriyle hiçbir bağlantısı olmadığını ve ajan provokatörlerin tarafından yapıldığını söylediler. Acil durum ilan edildikden sonra, 2 Mart günü saat 4: 00'te, Levon Ter-Petrosyan, Fransız Büyükelçiliğinde toplanmış protestoculardan eve gitmelerini istedi ve protestoları böylece sona erdi.[13]

Kaynakça

  1. ^ "Assassination attempt in Armenia threatens stability". Reuters. 1 Şubat 2013. 3 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013. 
  2. ^ a b "Armenia: Skewed Prosecution Over 2008 Clashes". Human Rights Watch. 25 Şubat 2009. 1 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013. 
  3. ^ "8 killed in Armenian protests". Los Angeles Times. 2 Mart 2008. 12 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013. 
  4. ^ Hovhannisyan, Irina; Bedevian, Astghik; Stepanian, Ruzanna (30 Mayıs 2011). "No More 'Political Prisoners' In Armenia, Says Ter-Petrosian". Radio Free Europe/Radio Liberty. 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2019. 
  5. ^ a b c "Armenia 2012 report". Freedom House. 26 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013. Social polarization deepened after mass protests following the 2008 presidential election were dispersed by police and army forces, leaving ten dead and up to two hundred wounded. 
  6. ^ "Army Warns Protesters After Eight Die in Armenia". Dalje. 2 March 2008. 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 July 2013. 
  7. ^ Pennington, Joseph (20 Şubat 2008). "PM SARGSIAN DECLARED WINNER OF PRESIDENTIAL ELECTION; OPPOSITION DEMONSTRATION REACHES 50,000". WikiLeaks. Embassy of the United States, Yerevan. 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2019. 
  8. ^ Pennington, Joseph (28 Şubat 2008). "LTP AND SARGSIAN HOLD DUELING RALLIES; LTP WINS HANDS DOWN". WikiLeaks. Embassy of the United States, Yerevan. 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2019. 
  9. ^ Pennington, Joseph (3 Mart 2008). "ARMENIA SITREP: ARMY CALLED IN TO RESTORE ORDER; STATE OF EMERGENCY DECLARED; 8 DEAD; EX-PRESIDENT UNDER DE FACTO HOUSE ARREST; CALM IN CAPITAL". WikiLeaks. Embassy of the United States, Yerevan. 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2019. 
  10. ^ "Armenia: Skirmishes Taint First Day After State Of Emergency". RFE/RL. 21 Mart 2008. 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2013. Armenian prosecutors announced on March 19 that they had arrested 106 people for allegedly plotting to stage a coup during the postelection protests. 
  11. ^ a b "Report by the Commissioner for Human Rights, Mr Thomas Hammarberg, on his special mission to Armenia, 12–15 march 2008" 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Council of Europe, 20 March 2008.
  12. ^ "Protestor on scene tells of melee" 16 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., ArmeniaNow.com, 1 March 2008 (noon)
  13. ^ a b "Armenia: Police Beat Peaceful Protesters in Yerevan" 11 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Human Rights Watch (NY), 2 March 2008.
  14. ^ a b Ter-Petrosyan ‘Under House Arrest,’ Rally Broken Up 23 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radio Free Europe/Radio Liberty, 1 March 2008.
  15. ^ "Human Rights Watch Demands Probe Into Armenian Crackdown" 12 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Armenia Liberty (RFE/RL), 4 March 2008.
  16. ^ "Armenia: At Least 2 Dead in Yerevan Violence, as Kocharian Declares State of Emergency" 3 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Armenia: Vote 2008 (EurasiaNet.org), 1 March 2008.
  17. ^ "Crowd near French Embassy grows to tens of thousands or more" 16 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., ArmeniaNow.com, 1 March 2008 (4 pm).
  18. ^ At Least Eight Killed In Armenian Post-Election Unrest" 21 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Armenia Liberty ([RFE/RL]), 2 March 2008.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan</span> Güney Kafkasyada bir ülke

Ermenistan, resmî adıyla Ermenistan Cumhuriyeti, Avrasya'nın Güney Kafkasya bölgesinde bulunan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Batı Asya'daki Ermeni Yaylaları üzerinde yer alan ülke, batısında Türkiye, kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Azerbaycan, güneyinde ise İran ve Azerbaycan'ın bir parçası olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile sınır komşusudur.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Devrimci Federasyonu</span> Ermenistan’da bir siyasi parti

Ermeni Devrimci Federasyonu, Ermeni siyasi partisi. Ermenistan'ın bağımsızlığını sağlamak amacıyla 1890'da kuruldu. Hâlen gerek Ermenistan Cumhuriyeti'nde gerek diasporadaki Ermeniler arasında aktif bir siyasi partidir. Doğu Ermenice adıyla Daşnaktsutyun olan örgütün adı Türkçeye Batı Ermenice'den bir takım ses değişikliklerinden sonra Taşnaksutyun olarak geçmiştir ve kısaca Taşnak adıyla da bilinir. Ermenicede Federasyon anlamına gelir; çünkü örgüt özellikle Rusya'daki Ermeni örgütleri başta olmak üzere birçok örgütün birleşmesinden oluştuğundan bu adın verilmesi uygun görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan başbakanı</span> Ermenistanın hükûmet başkanı

Ermenistan başbakanı, hükûmetin başıdır ve Ermenistan Hükûmeti içindeki en kıdemli bakandır. Anayasa tarafından verilen yetkiye göre "hükûmetin politikasının ana yönlerini belirlemesi, hükûmetin faaliyetlerini yönetmesi ve üyelerinin çalışmalarını koordine etmesi" gerekmektedir. Ayrıca anayasaya göre başbakan, ülkenin savunma politikasının ana yönlerini belirleyen Güvenlik Konseyine başkanlık eder; dolayısıyla başbakan fiilen Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanıdır. Yeni 2015 anayasasına göre, başbakan Ermenistan siyasetindeki en güçlü ve etkili kişidir. Başbakan, Ulusal Meclisin oyu üzerine Ermenistan cumhurbaşkanı tarafından atanır. Başbakan, parlamentoda güvensizlik oyu ile görevden alınabilir. 2015 yılında yapılan anayasa referandumunda vatandaşlar Ermenistan'ın parlamenter cumhuriyete dönüştürülmesi lehinde oy kullandı.

<span class="mw-page-title-main">Vazgen Sarkisyan</span> 8. Ermenistan başbakanı

Vazgen Sarkisyan Ermenistan'ın eski başbakanı ve Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin kurucusu.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan'daki Yahudilerin tarihi</span>

Ermenistan'daki Yahudilerin tarihi 2000 yıl öncesine dayanır.

<span class="mw-page-title-main">2011 Mısır Devrimi</span> ayaklanma

2011 Mısır Devrimi, 2010-2011 Yasemin Devrimi'nin öncülüğünde, 25 Ocak 2011'den beri Mısır'da devam eden, halkı mevcut yönetime karşı seferber olmaya çağıran sokak gösterileri, protestolar ve sivil itaatsizliklerin bütünüdür. Gösteriler ve isyanların polis şiddeti, olağanüstü hâl, işsizlik, asgari ücretleri azaltma isteği, barınma eksikliği, yiyecek sıkıntısı, yolsuzluklar, ifade özgürlüğünün kısıtlanması ve kötü hayat koşulları üzerine başladığı rapor edildi. 11 Şubat 2011 tarihinde Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek, gösteriler nedeniyle istifa etti.

Ermenistan Cumhuriyetçi Partisi, Ermenistan'da muhafazakâr bir siyasi partidir. Ülkenin bağımsızlığını kazanmasından sonra kurulan ilk parti olan Ermenistan Cumhuriyetçi Partisi, 140.000'i aşkın üyesiyle Ermenistan siyasetinin sağ kanadına önderlik etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">2016 Erivan rehine krizi</span>

17 Temmuz 2016 tarihinde, Ermenistan'ın başkenti Erivan'ın Erebuni semtinde bir polis karakolu, kendilerini Sasna dzrer olarak adlandıran silahlı bir grup tarafından basıldı ve karakolun içinde bulunan 9 kişi, bu silahlı grup tarafından rehin alındı. Olayın cereyan ettiği ilk gün, karakolu rehin alan grup ile Ermenistan polisi arasında çıkan çatışmada 1 polis hayatını kaybetti, 4 kişi yaralandı. Saldırıyı düzenleyen isyancılar, 20 Haziran'da tutuklanan muhalif parti lideri Jirair Sefilyan'ın serbest bırakılmasını ve mevcut devlet başkanı Serj Sarkisyan'ın istifa etmesini talep etti.

<span class="mw-page-title-main">Nikol Paşinyan</span> 15. Ermenistan başbakanı

Nikol Vovayi Paşinyan, 8 Mayıs 2018'de Ermenistan başbakanı olarak göreve başlayan Ermeni siyasetçi, eski gazeteci ve editör. Asıl mesleği gazetecilik olan Paşinyan 1998'de kendi gazetesini kurdu ancak bir sene sonra gazetesi iftiralı yazı içerdiği gerekçesiyle kapatıldı. Dönemin Ulusal Güvenlik Bakanı Serj Sarkisyan'a hakaret ettiği gerekçesiyle bir yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1999-2012 yılları arasında Haykakan Zhamanak adlı gazetenin editörlüğünü yaptı. Ermenistan'ın ilk cumhurbaşkanı Levon Ter-Petrosyan'ın destekçisi olmakla birlikte, ikinci cumhurbaşkanı Robert Koçaryan, Savunma Bakanı Serj Sarkisyan ve onların müttefiklerine karşı eleştirel bir duruş sergiledi. Ermenistan'ın Rusya ile olan yakın ilişkilerini eleştirdi ve Türkiye ile daha yakın ilişkiler kurulması gerektiğini belirtti.

<span class="mw-page-title-main">Raffi Hovannisyan</span> Politikacı

Raffi K. Richard Hovannisyan Ermeni siyasetçi, Ermenistan'ın ilk Dışişleri Bakanı ve milli liberalizm ideolojisini benimseyen Miras partisinin kurucu lideri. Ülkenin ilk bağımsız araştırma merkezi olan Ermeni Ulusal ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin kurucusudur.

Anti-Azerizm, Azeri karşıtlığı, Azerbaycan Türklerine yönelik karşıtlık veya Azerbaycanofobi, Azerbaycan Türkleri'ne ve Azerbaycan'a karşı nefret ve korku olarak tanımlanır.

<span class="mw-page-title-main">2020-21 Ermenistan protestoları</span> Ermenistan başbakanı Paşinyanın istifa etmesi amacıyla yapılan protestolar

2020-21 Ermenistan protestoları, Ermenistan'da 9 Kasım 2020 tarihinde başlayan ve 25 Nisan 2021'de biten hükûmet karşıtı protesto gösterileridir. Protestolar, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Facebook'ta Azerbaycan ile Dağlık Karabağ bölgesinde altı haftalık bir taktiksel geri çekilmenin ardından altı haftalık mücadeleye bir son veren bir ateşkes imzaladığını duyurmasının ardından binlerce kişinin sokağa çıkması ve yüzlerce kişinin başkent Erivan'daki Ulusal Meclis binasını basmasıyla başladı. Mitingler düzenlediği gerekçesiyle 12 kasım 2020'de Ermenistan'da 10 kişi tutuklandı.

<span class="mw-page-title-main">Sivil Sözleşme (Ermenistan)</span> Ermenistanda bir siyasi parti

Sivil Sözleşme, Ermenistan'da faaliyet gösteren merkezci bir siyasi partidir.

<span class="mw-page-title-main">Özgürlük Meydanı (Erivan)</span>

Özgürlük Meydanı, Opera Meydanı veya Tiyatro Meydanı olarak da bilinir. 1991 yılına kadar Ermenistan'da Erivan'ın Kentron semtinde bulunan bir kent meydanıdır. Meydan, ana opera binasının hemen güneyinde, opera parkı ile Kuğu gölü arasında yer alan Erivan Opera Tiyatrosu kompleksinin bir parçasıdır. Cumhuriyet Meydanı ile birlikte Özgürlük Meydanı, Erivan'ın merkezindeki iki ana meydandan biridir. Dört cadde ile çevrilidir: Tumanyan Caddesi, Teryan Caddesi, Sayat Nova Caddesi ve Maştots Caddesi. Meydanda yazar Hovhannes Tumanyan ve besteci Alexander Spendiaryan'ın heykelleri yer alıyor.

Türkiye'deki 2011–2012 Kürt protestoları, ülkedeki Kürt azınlık haklarının kısıtlanmasına karşı BDP liderliğinde Türkiye'de yapılan protestolardır. Türkiye'deki Kürtlerin uzun protesto eylemlerin sonucu olarak, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da da protestolar olmuştur. Hürriyet gazetesi, Mısır ve Tunus'ta devrimlere neden olan ve "Arap Baharı" olarak adlandırılanın kalkınmanın, Ortadoğu'nun kuzey kesimlerinde bir "Kürt Yazı"na yol açabileceğini öne sürdü. Protestocular hem İstanbul'da hem de Türkiye'nin güneydoğusunda sokaklara döküldü. Bazı gösteriler de Anadolu ve İzmir'de yapıldı.

<span class="mw-page-title-main">Yakışıklı Ara</span>

Yakışıklı Ara Ermenice : Արա Գեղեցիկ efsanevi bir Ermeni kahramanı ve kralıdır. Ara, Ermeni edebiyatında çok yakışıklı olduğu ve Asur kraliçesi Semiramis'in onu yakalamak ve ona sahip olmak için Ermenistan'a karşı savaş açtığı popüler efsanesiyle tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Vahagn Haçaturyan</span> 5. Ermenistan devlet başkanı

Vahagn Garniki Haçaturyan ; d. 26 Temmuz 1959) Ermenistan devlet başkanı olarak görev yapan bir Ermeni politikacıdır. 1992'den 1996'ya kadar Erivan belediye başkanı ve yüksek teknoloji sanayi bakanı (2021-2022) olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">2011-2012 Fas protestoları</span>

2011-2012 Fas protestoları, 20 Şubat 2011'den 2012 sonbaharına kadar Fas'ta meydana gelen bir dizi protesto gösterisidir. Orta Doğu'daki Arap Baharı olarak adlandırılan diğer protestolardan ilham aldılar. Protestoları 20 Şubat Hareketi organize etti.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan-İran ilişkileri</span>

Ermenistan ve İran arasında ikili ilişkiler mevcuttur. Dini ve ideolojik farklılıklara rağmen, iki devlet arasındaki ilişkiler son derece samimi ve her ikisi de bölgede stratejik ortaklar. Ermenistan ve İran, Batı Asya'da komşu ülkelerdir ve aynı zamanda 44 kilometrekare uzunluğunda ortak bir kara sınırına sahiptirler.

Şubat 1999 Kürt protestoları, PKK lideri Abdullah Öcalan'ın Yunanistan büyükelçiliğinden ayrıldıktan sonra Kenya'daki Nairobi havaalanında yakalanması ve bölücülüğü teşvik eden terörizm ve vatana ihanet suçlarından yargılanmak üzere Türkiye'ye getirilmesinin ardından Türkiye, İran ve dünya çapındaki Kürt diasporası tarafından düzenlendi.