İçeriğe atla

1994 Karamay yangını

Koordinatlar: 45°36′03″K 84°52′05″D / 45.60083°K 84.86806°D / 45.60083; 84.86806
1994 Karamay yangını
Harita
Tarih8 Aralık 1994
Saat18:20 UTC+08.00
KonumKaramay, Çin
Koordinatlar45°36′03″K 84°52′05″D / 45.60083°K 84.86806°D / 45.60083; 84.86806
Can kaybı325[1]
Yaralı130+

1994 Karamay yangını (Çince: 克拉玛依大火; pinyin: Kèlāmǎyī Dàhuǒ; "Büyük Karamay Yangını"), 8 Aralık 1994 tarihinde Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne bağlı Karamay kentinde Dostluk Tiyatrosu'nda çıkan yangındır.[2] Yangın sırasında 1000 kadar çocuk ve öğretmen bulunmakta olup 288'i okul çocuğu olmak üzere 325 kişi hayatını kaybetti.[3] Yangın, Çin Halk Cumhuriyeti tarihindeki en kötü yangınlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Yangın sırasında öğrenciler ve öğretmenlere, öncelikli olarak Komünist Parti yetkililerinin dışarı çıkmasına izin vermek için yerlerinde kalmaları emredilmesi büyük tartışmalara neden oldu.[4]

Kaynakça

  1. ^ Xinhuanet. "Xinhuanet.com 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.." South China club fire kills at least 43, injures 88. 15 Ekim 2021 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ "China Orders Safety Study After Fire Kills 300". The New York Times. 10 Aralık 1994. s. 3. 12 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2021. 
  3. ^ "China 1994 fire killed 288 pupils as officials fled-expose". Reuters. 8 Mayıs 2007. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2021. 
  4. ^ "China aghast at 'sacrifice' of 288 pupils". The Times. 18 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Çin</span> Doğu Asyada bir ülke

Çin, resmî adıyla Çin Halk Cumhuriyeti (Çince:

<span class="mw-page-title-main">Çin Halk Kurtuluş Ordusu</span> Çin Halk Cumhuriyetinin askeri gücü

Çin Halk Kurtuluş Ordusu, Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) silahlı kanadı ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin başlıca askeri gücüdür. PLA beş hizmet kolundan oluşur: Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Roket Kuvvetleri ve Stratejik Destek Kuvvetleri. Merkezi Askeri Komisyon'un (CMC) liderliği altındadır ve başkanı başkomutan olarak görev yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Şi Cinping</span> 10. Çin Komünist Partisi genel sekreteri

Şi Cinping veya Xi Jinping, Çin Komünist Partisi (ÇKP) Genel Sekreteri, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) Başkanı ve Merkez Askeri Komisyon (MAK) başkanı olarak görev yapan Çinli bir siyasetçidir. Çin’in 2012’den bu yana “en üst düzey lideri” olup ÇKP’den 2016’da resmen “ana lider” unvanını aldı. Genel sekreter olarak Şi, Çin'in en üst karar organı olan Çin Komünist Partisi'nin Politbüro Daimi Komitesi'nde eski bir başkanlık görevinde bulundu.

<span class="mw-page-title-main">Çin ekonomisi</span> ulusal ekonomi

Çin sanayi politikalarını ve stratejik beş yıllık planlarını içeren üst orta gelir gelişmekte olankarma sosyalist piyasa ekonomisine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Tek çocuk politikası</span>

Tek çocuk politikası, Çin'de uygulanmış eski bir nüfus planlama politikasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Çin'de ulaşım</span>

Çin'de ulaşım, son yıllarda büyük bir büyüme ve genişleme yaşamıştır. Havaalanları, yollar ve demiryolu inşaatı, Çin'deki önde gelen iş kaynaklarındandır.

Çin ekonomik reformu, Çin'de Deng Şiaoping önderliğiyle Çin Komünist Partisindeki reformist kesimlerin Aralık 1978'de başlattığı ve "Çin değerleri ile sosyalizm" olarak anılan ekonomik reform programına ilişkindir.

<span class="mw-page-title-main">Karamay Havalimanı</span>

Karamay Havalimanı, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne bağlı Karamay kentinde bulunan bir havalimanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Chang'e 5-T1</span>

Chang'e 5-T1, Çin Ulusal Uzay İdaresi tarafından geliştirilen bir deneysel Ay uzay sondasıdır. Xichang Uydu Fırlatma Merkezi'nden 23 Ekim 2014 tarihinde fırlatılmış olup Çin Ay Keşif Programı'nın son aşamasının bir parçasıdır ve Chang'e 5 görevinde kullanılmak üzere planlanan kapsül tasarımının atmosfere giriş testlerini gerçekleştirmek üzere tasarlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">2016 Yaz Olimpiyatları'nda Çin</span>

Çin, 5-21 Ağustos tarihleri arasında Rio'da düzenlenen 2016 Yaz Olimpiyatları'nda 26 farklı branşta 416 sporcu ile temsil edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Sincan yeniden eğitim kampları</span>

Sincan yeniden eğitim kampları ya da Çin Hükûmeti'nin resmi / örtmeceli tanımıyla "Mesleki Beceri Eğitim Merkezleri", Çin Hükûmeti'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde 2014 yılından bu yana işlettiği ve başta Uygur Türkleri olmak üzere çoğunluğu Müslümanlardan oluşan çeşitli etnik gruplara ait insanları tuttuğu kamplardır. Çeşitli devletler ve sivil toplum kuruluşları tarafından "toplama kampları", "enterne kampları" ve "endoktrinasyon kampları" olarak tanımlanan bu kamplar ilk kez Genel Sekreter Şi Cinping'in yönetimi altında 2014 yılında kuruldu. Sert tutumuyla bilinen parti sekreteri Chen Quanguo'nun Ağustos 2016'da özerk bölgenin başkanlığına getirmesinden beri kampların sayısı ve kapsamı görülmemiş bir şekilde yoğunlaştı. Bu kampların gizlice ve yasal sistemin dışında işletildiği, birçok tutuklunun herhangi bir yargılama veya suçlama yapılmadan kamplara alındığı bildirilmiştir. Raporlara göre yerel makamlar bu kamplarda yüzbinlerce Uygur ve diğer etnik azınlıklara ait Müslümanları tutmuştur; bu tutuklamaların amacının aşırılık ve terörizmle mücadele etmenin yanı sıra Çinlileştirme (中国化) olduğu belirtilmektir.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Özbekistan ilişkileri</span>

Çin-Özbekistan ilişkileri Çin ile Özbekistan arasındaki ikili ilişkidir. Her iki ülke de Şanghay İşbirliği Örgütü üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Ulduz (Bakü Metrosu)</span>

Ulduz, Bakü metrosunun 1. Hattındaki bir istasyondur. 5 Mayıs 1970 tarihinde açılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Uygur Soykırımı</span> Xi Jinping yönetimi altında kuzeybatı Çinde etnik ve dini azınlıklara yönelik devam eden zulüm

Uygur Soykırımı, Çin Hükûmeti tarafından Uygurlar'a karşı uygulanan şiddet ve İnsan hakları ihlallerine verilen genel isimdir. Bu politika çoğunluğu Uygur olan bir milyondan fazla Türk Müslümanın herhangi bir yasal işlem olmaksızın, gizli gözaltı kamplarında tutulmasına yol açtı. Söz konusu politikayı eleştirenler genel olarak bunu Çin hükûmetinin Sincan'ı Çinlileştirme çabasının bir sonucu olarak tanımladılar ve bunu bir Kültürel soykırım olarak nitelendirdiler. Bu politikalar, Sincan yerel Komünist Parti sekreteri Chen Quanguo tarafından uygulanmıştır. Birçok aktivist, bağımsız STK, insan hakları uzmanı, hükûmet yetkilileri ve Sürgündeki Doğu Türkistan Hükümeti bu olayları bir Soykırım olarak adlandırdı. Uygurlulara karşı uygulanan şiddet, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana etnik ve dini kimlikleri nedeniyle en fazla kişinin tutuklandığı, şiddet gördüğü ve öldürüldüğü olay oldu.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Litvanya ilişkileri</span>

Çin-Litvayna ilişkileri, Çin Halk Cumhuriyeti ile Litvanya Cumhuriyeti devletleri arasındaki ikili ilişkileri kapsar. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 14 Eylül 1991 tarihinde kuruldu. Çin'in Vilnius'ta bir maslahatgüzarı var; Litvanya ise Pekin'deki büyükelçiliğini 2021 yılı Aralık ayında kapattı. Bunun dışında Litvanya'nın Hong Kong'da oturan ve Hong Kong ile Makao özel idari bölgelerindeki temsilcisi olarak çalışan bir fahri konsolosu var.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Kuzey Makedonya ilişkileri</span>

Çin-Kuzey Makedonya ilişkileri, Çin ile Kuzey Makedonya arasında farklı alanlarda sürdürülen ikili ilişkileri içerir. Mevcut durumda Kuzey Makedonya, Tek Çin politikası uyarınca Çin Halk Cumhuriyeti'ni (ÇHC) tanımakta ve bununla resmî ilişkilerde bulunmaktadır; lâkin 1999 ile 2001 yılları arasında Kuzey Makedonya'nın ÇHC ile ilişkileri askıya alındı ve Kuzey Makedonya ÇHC'nin yerine Çin Cumhuriyeti'yle (Tayvan) ilişkiler sürdürdü. Bu iki yıllık dönem boyunca Kuzey Makedonya, Vatikan'ın yanı sıra Çin Cumhuriyeti'ni tanıyan tek iki Avrupa ülkesinden biriydi.

<span class="mw-page-title-main">İrtiş-Karamay-Urumçi Kanalı</span>

İrtiş-Karamay-Urumçi Kanalı veya Proje 635 (635工程), Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin kuzey kesiminde su transfer kanalları ve rezervuarlarından oluşan bir sistemdir. Suyu İrtiş Nehri'nden kuzey-orta Sincan'da birkaç kuru kapalı havzaya aktarır, burada sulama ve nüfusun ve endüstrilerin genel kullanımı için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Japonya ilişkileri</span>

Çin-Japonya ilişkileri, Çin ile Japonya arasındaki ikili ilişkilerdir. İki ülke birbirinden coğrafî olarak Doğu Çin Denizi tarafından bölünmektedir. Tarih boyunca Japon dili, mimarisi, kültürü, mutfağı, dini, felsefesi ve hukuku derin bir Çinlileşme geçirdi. 19. yüzyılın ortasındaki Perry keşif seferi ile Japonya'nın Batı dünyası ile ticarî ilişkilere girmeye zorlanmasının ardından Japonya, 1868 yılı Meiji Restorasyonu boyunca kendisini etkin bir Batılılaşma sürecinden geçirtti ve Çing Hanedanı yönetimi altındaki Çin'i çağdışı bir medeniyet olarak algılamaya başladı. Bu dönemde, gerek I. ve II. Afyon Savaşı, gerekse Sekiz Devlet İttifakı'nın Boxer Ayaklanması'nı bastırmakta oynadığı rolden dolayı Çin, kendisini yabancı kuvvetlere karşı savunamaz hâle geldi. Japonya, Çin'in bu zayıflıklarından istifade önce Birinci Çin-Japon Savaşı, sonra da İkinci Çin-Japon Savaşı'nda Çin'e karşı istilâ yürüttü.

Çin'in Uyguristan, Urumçi kentinde 24 Kasım 2022'de çok katlı bir apartmanda çıkan yangında en az 10 kişi öldü. Olaydan önce Çin hükûmetinin başlattığı sıfır COVID politikasını katı bir şekilde uygulamasının, herhangi bir apartmanda yaşayan kişilerin binayı ölmek pahasına da olsa terk etmesinin yasal olup olmayacağı konusunda sorular vardı.

Nanping okul katliamı, 23 Mart 2010 tarihinde Çin’in Fujian Eyaleti'nde Nanping şehrinde bulunan Nanping Şehri Deneysel İlköğretim Okulu'nda Zheng Minsheng tarafından yapılan 8 kişinin öldüğü 5 kişinin ise yaralanmış olduğu katliam.