İçeriğe atla

1992 Azerbaycan Mil Mi-8 helikopterinin düşürülmesi

1992 Azerbaycan Mil Mi-8 helikopterinin düşürülmesi
Kaza yapan helikoptere benzer bir Mil Mi-8
Özet
Tarih28 Ocak 1992 (1992-01-28)
BölgeŞuşa, Dağlık Karabağ, Azerbaycan yakınları
Hava taşıtı
KalkışAğdam
DestinasyonŞuşa
Yolcu sayısı41
Mürettebat3
Ölü sayısı44
Kurtulanlar0
Hava taşıtı modeliMil Mi-8
İşletmeciAzerbaycan Hava Kuvvetleri

28 Ocak 1992'de Azerbaycan Hava Kuvvetleri'ne ait bir Mil Mi-8, Şuşa şehrinin yakınlarında kızılötesi güdümlü bir füze[1] ile vuruldu.

ABD Federal Havacılık İdaresi'nin havacılık güvenliğine ilişkin 1993 raporu, bunu Orta Avrasya'daki sivil havacılığı içeren "en önemli olay" olarak nitelendirdi.[1]

Arka plan

Ocak 1992'de Birinci Dağlık Karabağ Savaşı esnasında ciddi bir hava savaşı başladı. Azerbaycan uçakları Ermenistan Silahlı Kuvvetleri için kolay hedefler haline geldi. 9 Ocak'ta Ermeniler, bir Azerbaycan helikopterini düşürdüklerini söylediler. 24, 28 ve 31 Ocak'ta tekrar helikopter düşürdüklerini söylediler.[2]

Düşürülme

Mil Mi-8P, Baltic Airlines

Azerbaycan Hava Kuvvetleri'ne ait Mil Mi-8 helikopteri, Ermeniler tarafından ablukaya alınana dek 44 kişiyle birlikte (41 sivil yolcu ve 3 mürettebat) Ağdam'dan Şuşa'ya gidiyordu. Helikopter, Şuşa civarında bir karadan havaya füze ile vuruldu ve düştü. Helikopterde bulunan 44 kişinin tamamı öldü.[2][3][4] Olay yerindeki cesetlerin toplanmasına yardım eden ve ölü sayısını doğrulayan Azeri gazeteci Kerim Kerimli'ye göre, füze Hankendi'den fırlatıldı.[5]

Ermeni yetkililer, helikopterin Ermeni köylerine saldıran Azerilere silah ve mühimmat taşıdığını belirtti.[2]

Kaynakça

  1. ^ a b "Criminal Acts Against Civil Aviation" (PDF) (İngilizce). Amerika Birleşik Devletleri Ulaştırma Bakanlığı. 1 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2010. 
  2. ^ a b c "Air War over Nagorniy-Kharabakh, 1988-1994" (İngilizce). Air Combat Information Group. 21 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2010. 
  3. ^ "Terrorist-subversive actions committed in the territory of Azerbaijan" (İngilizce). Azerbaijan's State Commission on Prisoners of War, Hlostages and Missing Persons. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2010. 
  4. ^ Ilya Maksakov (ed.). Journalists in the Karabakh War. Moscow': Prava Cheloveka, 2002.
  5. ^ "Книга подготовлена при содействии Института «Открытое общество» (Будапешт)" (PDF) (Rusça). Библиотека Центра экстремальной журналистики. 19 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2010. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Şuşa</span> Azerbaycanda şehir

Şuşa, Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde yer alan bir şehir. Azerbaycan'ın kültür başkenti. Şuşa rayonunun idarî merkezi olan yerleşim, 1992'de Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından işgal edildi ve hiçbir ülke tarafından tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de facto yönetimi altına girdi. 8 Kasım 2020'de ise şehir Şuşa Muharebesi sonucunda Azerbaycan kuvvetlerince ele geçirildi ve 28 yıllık fiili yönetim son buldu.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Dağlık Karabağ Savaşı</span> 1988-1994 yılları arasında Karabağ bölgesinde Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanmış askeri bir çatışma

Birinci Dağlık Karabağ Savaşı, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlanmasını isteyen Ermeniler ile bunu kabul etmeyen Azeriler arasında başlayan ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan ile Ermenistan arasında çatışmaya dönüşen Şubat 1988-Mayıs 1994 tarihleri arasında süren savaştır. Savaş öncesinde ve etnik çatışmaların sıcak savaşa dönüşmesi sonrasında Sumqayıt Pogromu, Kirovabad Pogromu, Bakü Pogromu gibi pogromlar, Hocalı Katliamı, Malıbeyli ve Kuşçular Katliamı ve Maragha Katliamı gibi katliamlar yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Hava Kuvvetleri</span>

Azerbaycan Hava Kuvvetleri, Azerbaycan'ı havadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevlidir. Personel bakımından Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük 2. kuvvettir.

Azerbaycan Hava Savunma Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Kuvvetleri'nin bir parçasıdır. Azerbaycan'ı havadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevlidir. Bu kuvvet 1990 yılında kurulmuştur. Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük 3.kuvvetir.

<span class="mw-page-title-main">Mil Mi-2</span>

Mil Mi-2 57 mm roketlerle ve 23 mm top ile silahlandırılabilen, hava desteği sağlayanbilen zırhlı taşıma helikopteridir.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan Hava Kuvvetleri</span>

Ermenistan Hava Kuvvetleri SSCB'nin dağılmasından sonra Ermenistan tarafından 1992 yılında oluşturulan Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin bir dalıdır. Bu kuvvet, Ermeni topraklarına saldırılar için kara kuvvetlerine havadan taktik ve destek sağlamak için düzenlenmiştir. Karabağ Savaşı'nda etkin destek verdi.

<span class="mw-page-title-main">Mil Mi-26</span>

Mil Mi-26, izdeliye 90 üretim koduyla üretilen ve Sovyetler Birliği döneminde üretimine başlanan bir Rus ağır nakliye helikopteridir. Hem askeri hem de sivil helikopterler arasında günümüze kadar üretilen en büyük ve en güçlü helikopterdir.

Zakir Yusufov, Azerbaycan Ulusal Kahramanı.

Alı Mustafayev, Azerbaycan Ulusal Kahramanı.

2014 Ermenistan Mil Mi-24 helikopterinin düşürülmesi, 12 Kasım 2014'te, Ermeni Mil Mi-24 saldırı helikopterinin, Dağlık Karabağ çatışması sırasında, Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından vurularak düşürülmesi olayıdır. Uçakta yer alan üç mürettebat üyesi ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Albert Agarunov</span> Azerbaycanlı asker

Albert Agarunoviç Agarunov, Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinde yüzbaşı olarak görev yapmış Azerbaycanlı asker. Dağ Yahudisi kökenli olan Agarunov, 1980'lerin sonlarında Sovyet ordusunda görev yapmış; askerliğini bitirince bir fabrikada çalışmak üzere Surahanı Rayonu'na dönmüştür.

Malıbeyli ve Kuşçular Katliamı, Helsinki Watch'a göre 8, Azeri kaynaklara göre ise 15-50 etnik Azeri sivilin Karabağ Savaşı'nda düzensiz Ermeni birlikleri tarafından Malıbeyli, Aşağı Kuşçular ve Yukarı Kuşçular köylerine yapılan saldırılar sonucu öldürüldüğü, yüzlerce kişinin yaralandığı ve esir alındığı olaydır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan-Ermenistan ilişkileri</span> Azerbaycan ve Ermenistan ülkelerinin ilişkileri

Ermenistan ile Azerbaycan arasında, büyük ölçüde süregelen, fakat Azerbaycan ordusunun 27 Eylül 2020 tarihinde başlattığı Karabağ operasyonu ile alınan, Dağlık Karabağ sorunu nedeniyle diplomatik bir ilişki yoktur. Komşu halklar, 1918-1921 yılları arasında, çökmüş Rus İmparatorluğu'ndan Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti olarak kazandıkları kısa bağımsızlıkları sırasında resmi hükûmet ilişkilerine sahiptiler; bu ilişkiler Rus Devrimi'nden sonra Sovyetler Birliği tarafından işgal edilip ilhak edilene kadar vardı. Geçen yüzyılda ülkeler tarafından yürütülen bir savaş nedeniyle -biri 1918'den 1921'e, diğeri 1988'den 1994'e kadar- iki ülke gergin ilişkilere sahipti.

<span class="mw-page-title-main">Askerî helikopter</span>

Askerî helikopter, askerî kuvvetler tarafından kullanılmak üzere özel olarak üretilmiş veya dönüştürülmüş helikopterdir. Bir askerî helikopterin misyonu, tasarımının veya dönüşümünün bir işlevidir. Askeri helikopterlerin en yaygın kullanımı birliklerin nakliyesidir, ancak nakliye helikopterleri muharebe arama-kurtarma (CSAR), sıhhi tahliye (MEDEVAC), hava komuta merkezi gibi diğer görevleri gerçekleştirmek için değiştirilebilir veya dönüştürülebilir. Bunun yanında yer hedeflerine saldırmak için silahlandırılabilir. Özel askerî helikopterler belirli görevleri yerine getirmesi için tasarlanmıştır. Özel askerî helikopterlere örnek olarak saldırı helikopterleri, gözlem helikopterleri ve anti denizaltı savaş helikopterleri verilebilir.

<span class="mw-page-title-main">İkinci Dağlık Karabağ Savaşı</span> Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan savaş

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı, 2020 Dağlık Karabağ Savaşı veya 44 Günlük Savaş Dağlık Karabağ'da Türkiye destekli Azerbaycan ile Ermenistan ve onun desteklediği tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti arasında yaşanmış silahlı çatışmalardır.

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı kronolojisi, öncelikle savaşan tarafların resmî açıklamalarına dayanmaktadır. Çatışmalar siper savaşları, ağır silahlar, çok namlulu roketatarlar, zırhlı savaşlar, roketler, balistik füze saldırıları ve başta Türk yapımı Baykar Bayraktar TB2 ve İsrail yapımı Harop dronları olmak üzere insansız hava aracı saldırıları ile karakterize edildi. Ayrıca Ermenistan veya Azerbaycan dışında uluslararası toplumun çoğu tarafından yasaklanmış olan misket bombalarının da saldırılar sırasında kullanıldığı tespit edilmiştir. Ermenistan ordusu tarafından Azerbaycan'ın Gence kentine düzenlenen bir dizi balistik füze saldırısı sivillerin kitlesel ölümüne neden olurken Azerbaycan ordusu, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de facto başkenti Hankendi ve bölgenin başka yerlerindeki sivil altyapı tesisleri hedef alınarak büyük hasara ve can kayıplarına yol açtı. Tartışmalı toprak miktarı sınırlı olsa da çatışma seviyesi ve uluslararası sınırlara konumlanan mühimmatlar nedeniyle çatışma Dağlık Karabağ sınırlarının ötesine genişledi. İran'ın Doğu Azerbaycan Eyaleti'ne mermi ve roketler düştü, ancak herhangi bir hasar görülmedi ve İran, kendi toprakları üzerinde birkaç insansız hava aracının (İHA) düştüğünü veya düşürüldüğünü belirtti. Gürcistan ise Kaheti bölgesinde iki insansız hava aracının çarpıştığını bildirdi. Hocavend'e düzenlenen saldırılar sonrası Dağlık Karabağ yetkilileri sivilleri silah altına almaya başladı.

<span class="mw-page-title-main">1991 Azerbaycan Mil Mi-8 helikopterinin düşürülmesi</span>

1991 Azerbaycan Mil Mi-8 helikopterinin düşürülmesi veya Karakent Faciası Azerbaycan'ın üst düzey yetkilileri ile Rusya ve Kazakistan'dan gözlemcilerin bulunduğu SSCB İçişleri Bakanlığına bağlı 72 numaralı Mil Mi-8 helikopterinin Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında, 20 Kasım 1991'de, Azerbaycan'ın Hocavend Rayonuna bağlı Karakent köyünün üç kilometre uzağında Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından düşürülmesi. Daha sonra Ermeni yetkililer bunun bir kaza olduğunu iddia etmişlerdi. Olay sırası helikopterde bulunan herkes, yani 13 Azeri yetkili, 2 Rus ve 1 Kazak yetkili, 3 Azeri gazeteci ve 3 helikopter ekibi ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">2020 Rus Mil Mi-24 helikopterinin düşürülmesi</span>

9 Kasım 2020'de Rus Mil Mi-24 helikopteri 2020 Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından düşürüldü. Helikopter taşınabilir hava savunma sisteminin ateşi sonucu Ermenistan sınırları içinde, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin yakınlarına düştü. Saldırı sonucunda mürettebattan ikisi öldü, biri yaralandı. Azerbaycanlı yetkililer kısa süre sonra bir özür bildirisi yayınlayarak saldırının yanlışlıkla gerçekleştiğini belirttiler.

<span class="mw-page-title-main">Hüsrev Bey Sultanov</span> Azeri siyasetçi

Hüsrev Bey Alipaşa Bey oğlu Sultanov, aynı zamanda Hüsrev Bey Sultanov olarak da bilinir, Azerbaycanlı devlet adamı, Karabağ Genel Valisi ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Savunma Bakanıydı.

<span class="mw-page-title-main">Moldova Hava Kuvvetleri</span>

Moldova Hava Kuvvetleri veya resmi adıyla Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Moldova'nın hava kuvvetleridir. Moldova Hava Kuvvetleri, Moldova'nın Ağustos 1991'de Sovyetler Birliği'nden kopmasıyla kurulmuştur ve Moldova Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı Ulusal Ordu'nun bir parçasıdır.