İçeriğe atla

1952 Maldiv anayasa referandumu

Maldivler'de 17 ve 18 Nisan 1952 tarihlerinde bir anayasa referandumu yapıldı. Yeni anayasa ülkeyi monarşiden cumhuriyete dönüştürecekti.

Referandum öncesi

Sultan Abdul Majeed Didi'nin 21 Şubat 1952'deki ölümünden sonra, ülkenin parlamento üyeleri Mohamed Amin Didi'yi bir sonraki Sultan olarak seçti. Ancak o, "Maldiv halkının iyiliği için tacı ve tahtı kabul etmeyeceğini" belirtti.

Halk Meclisi 13 Nisan'da ülkenin gelecekteki yönetim yapısını belirlemek üzere başkanlığını Amin Didi'nin yapacağı bir komisyon kurulması yönünde oy kullandı. Diğer üyeler arasında Famuladeyri Kaleygefan, Başyargıç Abdullah Jalaludeen, Meclis Başkanı Malim Moosa Mafaiy Kilegefan, Milletvekili vezir-i azam İbrahim Mohamed Didi, Kolhumadulu Atoll Milletvekili Ibrahim Shihab, Galolhu Milletvekili Bucha Hassan Kaleygefan ve Faadhippolhu Atoll şefi Kaannaa Kaleygefan yer alıyordu.[1] 16 Nisan'da Halk Meclisi, komisyonun cumhuriyet kurma ve iki gün içinde yeni bir anayasa için referandum yapma kararını onayladı. Ancak referandum sadece Malé'de yapılacaktı.[1]

Sonuçlar

Referandum sonuçları 18 Nisan günü saat 16:00'da açıklandı.[1] Büyük çoğunluk lehte oy kullandı ve yeni anayasa 1 Ocak 1953'te yürürlüğe girdi. Didi, başkanlık seçimi'nde oyların neredeyse %96'sını kazanarak ülkenin ilk devlet başkanı oldu.[2] Ancak aynı yıl 21 Ağustos'ta devrildi. Aynı ay yapılan anayasa referandumu sonrasında ülke 7 Mart 1954'te monarşi statüsüne geri döndü,[3] ve Muhammad Fareed Didi sultan oldu.

1968 yılında konuyla ilgili üçüncü referandum yapıldı ve ülke ikinci kez cumhuriyet oldu.

Kaynakça

  1. ^ a b c Ameen's Republic 31 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Maldives Culture
  2. ^ Hassan Amir Islamism and radicalism in the Maldives 16 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Monterey, Kaliforniya. Naval Postgraduate School
  3. ^ Anayasa 11 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. The President's Office

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Maldivler</span> Hint Okyanusunda bulunan takımada ülkesi

Maldivler ya da resmî adıyla Maldivler Cumhuriyeti, Hint Okyanusu'nda 1.200 adadan oluşan bir devlettir. Hindistan'ın güneyinde ve Sri Lanka'nın yaklaşık 750 kilometre güneybatısında yer alır. Küresel iklim değişiklikleri yüzünden yüz yıl içerisinde sular altında kalacağı öngörülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Büyük Millet Meclisi</span> Türkiye Cumhuriyetinin parlamentosu

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti'nin yasama organıdır. 23 Nisan 1920'de Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri'nce işgaline direniş göstermek üzere kurulmuştur. Asli görevi yürütmeyi denetlemektir ve yasama erkini kullanır. "Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi, TBMM'nin varoluşunun temel dayanağını oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">1995 Türkiye genel seçimleri</span> TBMM 20. dönem milletvekillerini belirleyen seçim

1995 Türkiye genel seçimleri, 24 Aralık 1995 tarihinde yapılan ve TBMM 20. dönem üyelerinin belirlendiği seçimdir. 79 ilde, 83 seçim çevresinde %10'luk ülke barajlı D'Hondt sistemi uygulanarak yapılan seçimlerde 29.189.146 seçmen toplam 138.608 sandıkta oy kullandı.

<span class="mw-page-title-main">Yüksek Seçim Kurulu (Türkiye)</span> Türkiyede seçim işleriyle ilgili en yüksek devlet kurumu

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Türkiye Cumhuriyeti'nde, Yargıtay ve Danıştay'ın kendi içlerinden çıkardıkları üyelerden oluşan, Türkiye'deki seçimlerin genel yönetimi ile denetimini sağlayan ve seçimlerin yargısal denetimini sağlayan bir karma idari ve yargı merciidir. 1950 yılında kurulun oluşturulması ile seçimler üzerinde yargı denetimi esas alındı. Milletvekili tutanaklarının iptali yetkisi meclise verildi. 1954'te yapılan değişikliklerle bu yetki YSK'ye verildi ve kurulun teşekkülü belirlendi. Kurulun başkanının Yargıtay Başkanı olacağı, üyelerin de Yargıtay ve Danıştay üyelerinden seçileceği, kurulun vereceği kararların kesin nitelikte olduğu hükme bağlandı. 1957 yılında yapılan değişiklikle, partilerin seçimlere ittifak yaparak girmeleri engellendi.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Cumhuriyeti Anayasası</span> 1982 yılından beri yürürlükte olan Türkiye Anayasası

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası veya resmî olmayan kullanımıyla 1982 Anayasası, Türkiye'nin 9 Kasım 1982'den bu yana geçerli olan anayasasıdır. 12 Eylül Darbesi sonrasında askerî yönetimin emriyle Danışma Meclisi tarafından hazırlanmış, 23 Eylül 1982 tarihinde Danışma Meclisi tarafından ve 18 Ekim 1982 tarihinde Millî Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilmiştir. Devlet Başkanı Kenan Evren, Anayasa'nın ilk üç maddesinin "değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini" dördüncü madde olarak taslağa ekletmiştir. 7 Kasım 1982 Pazar günü yapılan halk oylaması sonucu yüzde 91,37 oranında kabul oyu ile kabul edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">2007 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan beşinci halk oylaması

2007 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, 21 Ekim 2007 tarihinde Türkiye'de, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi başta olmak üzere birtakım anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulmasıdır. Türkiye'de yapılan beşinci halk oylamasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de anayasal süreç</span> Türk anayasal sürecinin geçmişi ve bugünü

Türkiye'de anayasal süreç, 1808 tarihinde ilan edilen Sened-i İttifak ile başlayıp günümüze kadar devam etmektedir. II. Mahmud döneminde, Alemdar Mustafa Paşa tarafından hazırlanan Sened-i İttifak, merkezî otoriteyi taşrada hâkim kılmak için Rumeli ve Anadolu âyanları ile Osmanlı Devleti arasında 29 Eylül 1808’de imzalandı. Osmanlı'da Sened-i İttifak ile Türk tarihinde ilk defa devlet iktidarı sınırlandırıldığından, bu belge Türk tarihinde ilk "anayasal belge" kabul edilmektedir. Abdülmecid döneminde 3 Kasım 1839 tarihinde Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlanan Tanzimat Fermanı ilan edildi. Bu ferman ile padişah, fermanda ilân edilen ilkelere ve konulacak kanunlara uyacağına yemin etti. Tanzimat Fermanı'nın tamamlayıcısı ve pekiştiricisi olan Islahat Fermanı, Abdülmecid tarafından 1856 yılında "ferman" olarak ilan edildi. Tanzimat döneminde yetişen ve Genç Osmanlılar olarak bilinen aydın ve yazarlar, Avrupa'dan etkilenerek meşrutiyet yönetimini savunmaya başladılar ve meşrutiyeti ilan ettirmek için Abdülaziz’i tahttan indirerek, yerine II. Abdülhamid’i getirdiler. 23 Aralık 1876'da Mithat Paşa’nın hazırladığı Kanun-i Esasi ilan edilerek meşrutiyete geçildi. Kanun-i Esasî, şekli kritere göre bir anayasa olarak kabul edilmektedir. Türk tarihinin ilk anayasası olan ve 12 bölüm ile 119 maddeden oluşan Kanun-i Esasî'nin 113. maddesi gereğince, padişah olağanüstü durumlarda Anayasa'yı askıya alabilirdi. II. Abdülhamid, 1877 yılında Rus savaşlarını neden göstererek Anayasa'yı askıya aldı. 1908 yılındaki askeri ayaklanma sonucu II. Abdülhamid, 1876 Anayasası'nı tekrar yürürlüğe koydu ve böylece II. Meşrutiyet dönemi başladı. 1909 yılında 31 Mart Vakası'nın meydana gelmesinden sonra tahttan indirilen II. Abdülhamid'den sonra 1909 yılında Anayasa'da önemli değişiklikler yapıldı. Bu değişikliklerle 1876 Anayasası, meşruti bir parlamenter monarşi Anayasası haline geldi.

<span class="mw-page-title-main">Millî Meclis (Azerbaycan)</span> Azerbaycan Cumhuriyetinin parlamentosu

Azerbaycan Cumhuriyeti Millî Meclisi - Azerbaycan Cumhuriyetinin anayasal devlet organı. Tek meclisli parlamentodur ve 125 milletvekilinden ibarettır. Milletvekilleri liste usulü çoğunluk sistemi, genel, eşit ve direkt seçim hukuk esasında hür, kişisel ve gizli oylama yolu ile 5 yıllık döneme seçiliyor.

<span class="mw-page-title-main">2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan altıncı halk oylaması

2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, Türkiye'de Anayasa'da yapılan birtakım değişikliklerin 12 Eylül 2010 tarihinde halk oylamasına sunulmasıdır. Yirmi altı maddelik bir değişikliği içeren paket, TBMM tarafından kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından referanduma sunuldu. Referandum sonucunda %57,88 evet ve %42,12 hayır oyu çıkarak anayasa değişiklikleri kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">Mamun Abdül Gayyum</span>

Mamun Abdül Gayyum, Ulaştırma Bakanı olarak görev yaptıktan sonra 1978-2008 yılları arası Maldivler Cumhurbaşkanı olarak görev yapan bir politikacıdır. Maldivler Milli Meclisi tarafından Cumhurbaşkanı olarak aday gösterilmiş ve 1978 yılında İbrahim Nasır'i yenerek Cumhurbaşkanı olmuştur. Gayyum Ekim 2008 başkanlık seçimlerinde yenildi. Muhalefet, Gayyum aktif siyasetten emekli olduğu Ocak 2010 yılına kadar Dhivehi Rayyithunge lideri olarak hizmet vermeye devam etmiştir. Ancak, 2011 yılı Eylül ayında, Maldivler'de yeni kurulan İlerici Partisi (PPM) lideri olarak Maldiv siyasetine geri dönmüştür.

Afrika ülkesi Zambiya'da bağımsızlığın kazanıldığı 1964 yılından itibaren farklı dönemlerde devlet başkanlığı seçimleri, parlamento seçimleri ve referandumlar gerçekleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan yedinci halk oylaması

2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, 16 Nisan 2017'de gerçekleşen halk oylamasıdır. Seçmenler, mevcut Türkiye Anayasası'nın 18 maddesi üzerindeki değişikliklerini oyladı. Hükûmetteki Adalet ve Kalkınma Partisi ve kurucularından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından desteklenen madde değişiklikleriyle ilgili tartışmalar uzun süre devam ettikten sonra muhalefetteki Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) desteğiyle birlikte meclisten geçerek halk oylaması kararı alındı. Değişiklik paketi, yürürlükteki parlamenter sistemin kaldırılarak yerine başkanlık sisteminin getirilmesini, başbakanlık makamının ortadan kaldırılmasını, meclisteki vekil sayısının 550'den 600'e çıkarılmasını ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) yapısında değişiklikler yapılmasını içermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye cumhurbaşkanı yardımcısı</span> Türkiyede bir resmî makam

Türkiye cumhurbaşkanı yardımcısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanından sonra devlet protokolünde 2. sırada yer alan makamdır. Cumhurbaşkanlığı Kabinesi üyesidir. Makam, 16 Nisan 2017'de gerçekleştirilen anayasa değişikliği referandumu ile oluşturuldu ve 2018'deki cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra yeni cumhurbaşkanının 9 Temmuz 2018'de göreve başlamasıyla yürürlüğe girdi.

<span class="mw-page-title-main">Adana'da 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri</span> Adanada TBMM 27. dönem milletvekili ve cumhurbaşkanı adayı tercihleri

2018 Türkiye genel seçimlerinde resmî adıyla 27. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi, bu seçimde Adana ilinin 15 milletvekili seçilmiş ve cumhurbaşkanlığı seçimi için oy kullanılmıştır. Milletvekili seçim sonuçları YSK'nin kesin seçim sonuçları iken, cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları YSK'nin Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi (SSPS) verileridir.

<span class="mw-page-title-main">Antalya'da 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri</span> Antalyada TBMM 27. dönem milletvekili ve cumhurbaşkanı adayı tercihleri

2018 Türkiye genel seçimlerinde resmî adıyla 27. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi. Bu seçimde Antalya ilinin 16 milletvekili seçilmiş ve cumhurbaşkanlığı seçimi için oy kullanılmıştır. Milletvekili seçim sonuçları YSK'nin kesin seçim sonuçları iken, cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları YSK'nin Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi (SSPS) verileridir.

<span class="mw-page-title-main">1952 Maldivler başkanlık seçimi</span>

Maldivler'de Başkanlık seçimleri ilk kez 1952 yılında yapılmıştır. Bu seçim, Mart 1952'de yapılan bir referandumla ülkenin yönetim sistemini monarşiden cumhuriyete dönüştüren yeni anayasanın onaylanmasının ardından yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">1968 Maldivler başkanlık seçimi</span>

27 Eylül 1968 tarihinde Maldivler'de başkanlık seçimleri yapıldı. Seçim, seçmenlerin %97'si tarafından desteklenen İbrahim Nasır'ın tek aday olduğu bir referandum şeklinde gerçekleşti. Ülkenin yönetim biçimi 11 Kasım'da cumhuriyet olarak ilan edilmiştir.

Ağustos 1953'te Maldivler'de bir anayasa referandumu yapıldı. Önerilen değişiklikler kabul edilirse ülkenin yönetim biçimi yeniden monarşi olacaktı. Bu da bir önceki yıl yapılan ve ülkenin yönetim biçimin cumhuriyet olmasıyla sonuçlanan 1952 Maldiv anayasa referandumu sonucunu tersine çevirecekti. 1953 referandumu, yeni cumhuriyetçi hükûmetin sadece birkaç ay sonra devrilmesinin ardından yapıldı. Teklif seçmenler tarafından onaylandı ve Muhammad Fareed Didi 6 Mart 1954'te Sultan olarak ilan edildi.

Maldivler'de 15 Mart 1968 tarihinde bir anayasa referandumu yapıldı. Ana soru, devletin Sultan Muhammad Fareed Didi yönetimindeki bir anayasal monarşi'den bir başkanlık cumhuriyeti'ne dönüştürülüp dönüştürülmeyeceğiydi. Referandum bu konudaki üçüncü referandumdu; 1952'deki ilki devletin başkanlık sistemine geçtiğini görmüş, 1953'teki ikincisi ise kararı tersine çevirmiş ve 1954'te monarşinin yeniden kurulduğunu görmüştü.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Fareed Didi</span>

Kral Muhammed Fareed Didi, Sultan Prens Abdul Majeed Didi'nin oğlu, Maldivler'in son sultanı ve "Majesteleri" üslubuyla "Kral" unvanını alan ilk Maldiv hükûmdarıydı. 7 Mart 1954'ten 11 Kasım 1968'e kadar Maldivler sultanıydı. 1968 yılında Maldivler'de cumhuriyet ilan edilmesinin ardından tahttan indirildi ve bir sonraki yıl Maldivler'de hayatını kaybetti.