İçeriğe atla

Şorya

Şorya, Şor Türklerinin geçmişte ülkesi olup günümüzde adı değiştirilerek Kemerovo Oblastı (Rusça: Кемеровская область / Kemerovskaya oblast) olmuştur.

Tarih

Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan Kemerova oblastı'nın idarî merkezi Kemerovo şehridir. Oblastın en büyük şehri ise Novokuznetsk'tir. Burası yıllar önce gerek Rus çarlığı ve gerekse Sovyetler Birliği döneminde sürgün yeri olarak kullanılmıştır. Sürgün ve ceza ile gelen kişiler çok yüksek sayıya ulaşınca yerli Türkler olan Şor Türkleri azınlığa düşürülmüştür. Günümüzde çok az sayıda Şor Türklerinden kişiler kalmıştır.

Günümüzde

Günümüzde yöre adı olarak Tağlığ Şor adı kalmıştır. Tağlığ (Dağlık) Şor, Kemerovo Bölgesi'nin güney kesiminde Altay, Sayan ve Kuznetsk Alatau kavşağında yer alan bir dağ tayga bölgesidir.

Nüfus

Şor Türkleri, Kemerovo Bölgesinde 11.554 kişi kadardır.

Şorya bayrağı

Görülmesi gerekli yerler

  • Şor Milli Parkı[1]
  • Altın Şorya heykeli[2]
  • Azas mağarası[3][4]

Kaynakça

  1. ^ şorya devlet parkı http://10russia.ru/sights/5/312 30 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  2. ^ Altın Şorya heykeli http://10russia.ru/sights/5/305 30 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  3. ^ Azas mağarası http://www.shor-np.kemv.ru/page34.html 19 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Şorca veya Şor Türkçesi, Şorlar tarafından konuşulan Türk dillerinin Sibirya grubuna bağlı Türk dillerinden biridir. Tuvacaya büyük benzerlik gösterir. Rusya'nın Kemerovo bölgesinde 2010 yılı itibarıyla 2.840 kişi tarafından konuşulmaktadır. Günümüzde Şorca Kemerovo Üniversitesi'nde öğretilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Şorlar</span>

Şorlar Rusya'nın Kemerovo Oblastı'nda yerli bir Türk etnik grubudur. 1926 yılına kadar Şorların tüm boy gruplarının ortak adı Tadar-Kizhi idi. Güney Kuzbass'ın Türkçe konuşan nüfusunun "Şorlar" adı, Akademisyen V. Radlov'un sözde Mras ve Kondoma Tatarlarının etnokültürel birliği hakkındaki açıklamaları dikkate alınarak, yetkililer tarafından tüm resmi belgelerde yer aldı. Şor ülkesinde Rus egemenliği ve misyonerlik faaliyetleri</ref> sonucu anadilini bilenlerin sayısı azalmıştır. Ak Şor, Kızıl Şor, Kara Şor, Sarı Şor olarak ayrılırlar.

<span class="mw-page-title-main">Krasnoyarsk Krayı</span> Rusyanın Sibirya bölgesinde idarî birim

Krasnoyarsk Krayı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan kray. Krayın idarî merkezi Krasnoyarsk'tır. Yüzölçümü 2.366.797 km²'dir. Yakutistan ve Batı Avustralya'dan sonra dünyanın en büyük üçüncü idari-bölgesel birimidir.

<span class="mw-page-title-main">Kemerovo Oblastı</span>

Kemerovo Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Kemerovo şehridir. Oblastın en büyük şehri ise Novokuznetsk'tir.

Dağlık Şor ya da Dağlık Şor ülkesi Rusya Federasyonu'nun Eski Türklerin ana vatanı olan Güney Sibiryada arazisindeki yöre. Altay Dağlarının doğusuna düşer. Altay Sayan Dağlarının kavşağındaki Kemerovo Oblastında yer alır. Yerli Türkler buradaki ormanlık dağlara tayga demişlerdir. Bu ad günümüzde yaygınlaşmıştır. Eski adı Şorya olan Kemerovo Oblastının güney bölümündedir. Bu bölgenin yerlilileri olan Şorlar'ın alanı olduğu için Ruslar ilk zamanlarda buraya Şorya demişlerdi. Stalin devri boyunca sürgün ve ceza hapis etme merkezleriden biri olan kısaltılmış adı GULAG arazi kampı burada yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Şor Millî Parkı</span>

Şor Türkleri Milli Parkı 27 Aralık 1989'da Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun yayımladığı № 386 sayılı kararname ile kurulmuştur.

Şor Türkleri antroponimisi veya Şor Türkleri kişi adları — Şor Türkleri tarafından kullanımı yaygın kişi adları çoğunlukla Türk dili menşelidir. Rusça ve çevre dillerden de öbür Türk halklarında olduğu gibi faydalanılmıştır. Türkçe isimle birlikte Rusça da görülür. Misal olarak «Karlığaş» — karlı ağaç manasına gelir, kız adı olarak kullanılır. Şorlar, Sibiryanın güney taraflarında Rusya'nın şu an sınırları içindeki Kemerova bölgesi, Hakasya, Krasnoyarsk Kray, Altay Krayı ve Altay Cumhuriyetinde yaşamaktadırlar. Geçmişte Şorya adıyla Şor Türklerinin kendi yerleşim yerleri bulunmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Taştagol ilçesi</span>

Taştagol ilçesi, Taştagol rayonu — Rusya Federasyonu Kemerova Oblastında rayon. Dağlık Şor ülkesi olarak da bilinir. Yönetim merkezi — Taştagol şehri.

<span class="mw-page-title-main">Taştagol</span> Rusya Federasyonu, Kemerovo Oblastında bir şehir

Taştagol Rusya Federasyonu, Kemerovo Oblastı idaresinde Kemerovo'nun güneyindeki Kondom akarsuyu yanında Taştagol ilçesinin merkezi olan şehir. Halkın sayısı — 22 953 kişi(2014)

<span class="mw-page-title-main">Şeregeş</span>

Şeregeş Rusya Federasyonu, Kemerovo Oblastı idaresinde Taştagol ilçesine bağlı küçük bir şehir. Maden yönünden zengindir. Özellikle demir cevherinin bol olduğu bir yerdir.

Kaları Kır Yerleşimi — Rusya Kemer Oblası Taştagol rayonunda köy ve köy altı yerleşimlerin bağlı olduğu bir köy belediyesi. Yönetim merkezi — Kaları köyü. Kemerovo — Taştagol otoyolu arasında yer alır.

Kaz şehir Yerleşimi — Rusya'da Kеmеr Oblastında Tаştаgоl rayonuna bağlı şehir belediyesi.

Mundıbaş şehir Yerleşimi — Rusya'da Kеmеr Oblastında Tаştаgоl rayonuna bağlı şehir belediyesi.

Bаzаnçа — Rusya'da Kеmеr Oblastında Tаştаgоl rayonunda Mundıbaş Belediyesine bağlı nüfusu çok azalmış bir köy.

Tağlığ Şor Ulusal bölgesi —, 1926—1939 yılları arasında var olan bir milli bölge adı. (1926—1930) yılları arası Sibir krayının içinde, (1930—1937) yılları arası Batı Sibir krayının, (1937—1939) yılları arası Novosibirsk Oblastının içinde yer almıştır. İdari merkezi = Tomazak, Kuzedeyevo Tarih= 1926—1939 Dil = Şorca, Rusça Etnik toplumlar: Şorlar, Ruslar

Ust-Anzas köyü — Rusya'da Kemer oblastı Tаştаgоl rayonunda Şeregeş beldesi idaresine bağlı olan köy.

Şeregeş şehir Yerleşimi — Rusya'da Kеmеr Oblastında Tаştаgоl rayonuna bağlı şehir belediyesi.

<span class="mw-page-title-main">Çoya ilçesi</span>

Çoya ilçesi — Rusya Altay Cumhuriyetinde ilçe.

<span class="mw-page-title-main">Ashıs aymağı</span>

Ashıs aymağı — Rusya Hakasya Cumhuriyetinde ilçe düzeyinde idari birim.

Tayana Tüdegeş, Şor şair. Rusya Yazarlar Birliği üyesidir.