İçeriğe atla

İspanya-Amerika Savaşı

İspanya-Amerika Savaşı

Cepheler
Tarih25 Nisan 1898 - 12 Ağustos 1898
Bölge
SonuçParis Antlaşması
Taraflar
ABD
Küba
Filipinler
İspanya
Komutanlar ve liderler
Nelson A. Miles
William R. Shafter
George Dewey
Máximo Gómez
Emilio Aguinaldo
Patricio Montojo
Pascual Cervera


İspanya-Amerika Savaşı, ABD ile İspanya arasında 1898'de başlayan savaş. İspanya'nın Amerika kıtasındaki kolonilerini yitirmesi, ABD'nin de Büyük Okyanus'un batısında ve Latin Amerika'da yeni bölgeler elde etmesiyle sonuçlanmıştır.

Küba'nın Şubat 1895'te başlayan bağımsızlık mücadelesi İspanyol-Amerikan Savaşı'nın çıkmasında önemli rol oynadı. İspanya'nın ayaklanmayı bastırmak için uyguladığı acımasız yöntemlerin basın aracılığıyla ABD kamuoyuna ayrıntılı biçimde yansıtılması, ABD halkının isyancılara yakınlık duymasını sağlamıştı. Ayaklanmanın başlamasının ardından Küba'daki ABD vatandaşlarını ve mülklerini korumak için Havana'ya gönderilen savaş gemisi USS Maine 15 Şubat 1898'de Havana limanında belirlenemeyen bir nedenden dolayı battı. Böylece, ABD kamuoyunun Küba'ya müdahale edilmesi yolundaki istekleri daha da güç kazandı. İspanya 9 Nisan 1898'de ateşkes ilan etti ve Küba'ya sınırlı biçimde kendi kendini yönetme hakkını tanıyan yeni programın uygulanmasını hızlandırdı. Bunun hemen ardından ABD Kongresi, Küba'nın bağımsızlık hakkını tanıyan, İspanyol askerlerinin adadan çekilmesi isteğini dile getiren ve ABD'nin Küba'yı ilhak etmek gibi bir niyetinin olmadığını belirtmekle birlikte, İspanya'nın adadan çekilmesini sağlamada başkana kuvvet kullanma yetkisi tanıyan karar tasarılarını onayladı.

İspanya, 24 Nisan'da ABD'ye savaş ilan etti; 25 Nisan'da da ABD savaş ilan ettiğini açıkladı. Ama İspanya, kendi topraklarından çok uzaktaki büyük bir güçle mücadele etmeye hazırlıklı olmadığından savaşta başarı gösteremedi. Tuğamiral George Away komutasındaki bir ABD filosu 1 Mayıs 1898'de Filipinler'in Manila Körfezinde demirli bulunan İspanyol filosunu tümüyle imha etti. Manila kenti de Ağustos'ta ABD birlikleri tarafından işgal edildi.

İspanya'nın, Küba'nın Santiago limanında bulunan Antiller Filosu da, 3 Temmuz'da General William Shafter komutasındaki ABD birliklerinin açtığı ateş sonucunda imha edildi. Santiago kentinin 17 Temmuz'da General Shafter'a teslim olmasıyla savaş sona erdi.

10 Ağustos 1898'de imzalanan Paris Antlaşması'yla İspanya, Küba üzerindeki bütün haklarından vazgeçti; Guam ve Porto Riko'yu ABD'ye bıraktı ve Filipinler üzerindeki egemenlik hakkını 20 milyon $ karşılığında ABD'ye devretti. İspanyol-Amerikan Savaşı, her iki ülkenin tarihinde de bir dönüm noktası sayılır. İspanya uğradığı bu yenilgiden sonra yeni sömürge arayışlarından vazgeçerek kendi iç sorunları üzerinde yoğunlaştı. Bu süreç içinde ülkede kültür ve edebiyat ortamı yeniden canlandığı gibi 20 yıl süren bir ekonomik gelişme dönemi yaşandı. Öte yandan, önemli bir zafer elde eden ABD geniş bir alana yayılmış deniz aşırı toprakları olan büyük bir güç haline geldi. Uluslararası siyaset sahnesindeki bu yeni konumu ABD'ye Avrupa'da belirleyici bir rol oynama olanağı verdi.

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Küba</span> Karayiplerde bir ada ülkesi

Küba, resmî olarak Küba Cumhuriyeti (

<span class="mw-page-title-main">Fidel Castro</span> 1959dan 2008e kadar Kübanın lideri

Fidel Alejandro Castro Ruz ( söylenişi), Kübalı Marksist-Leninist devrimci ve Küba Devrimi'nin önderi. Yaşamı boyunca ve ölümünden sonra çeşitli liderler ve muhalif kesimlerce diktatör olarak da nitelendirilmiştir. Devrim sonrasında, 1959-76 arasında Küba başbakanlığı, 1976-2008 arasında da Küba devlet başkanlığı yaptı. 1961 ile 2011 yılları arasında da Küba Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürüttü. Uluslararası alanda ise 1979-1983 ve 2006-2008 yılları arasında Bağlantısızlar Hareketi'nin Genel Sekreterliğini yaptı. Lakabı İspanyolcada At anlamına gelen "El Caballo"dur.

<span class="mw-page-title-main">Havana</span> Kübanın başkenti

Havana, Küba'nın başkenti. 2.2 milyon nüfusuyla hem Küba'nın hem de Karayipler'in en büyük şehridir. Geçim kaynakları başta puro, şeker kamışı ve mısırdır. Havana ayrıca bir turizm kentidir. Kentte ilkbahar aylarında hızı 200 km hıza ulaşan kasırgalar görülür. Havana uzun yıllar İspanyolların sömürgesi altında kalmıştır. Bu sebepten dolayı bazı sokaklarında İspanyol etkisi hâlâ görülür. Havana Latin Amerika'nın önde gelen kentlerindendir. Havana'da tropik bir iklim görülür. Havana sanayi bakımından da gelişmiştir. Kentte yer altı kaynakları da mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">William McKinley</span> 25. Amerika Birleşik Devletleri başkanı (1897–1901)

William McKinley, 1897'den 1901'deki suikastına kadar 25. Amerika Birleşik Devletleri başkanı olarak görev yapan Amerikalı siyasetçi. Cumhuriyetçi Parti'nin bir üyesi olarak, Cumhuriyetçilerin sanayi eyaletlerinde ve ülke genelinde on yıllar boyunca büyük ölçüde egemen kılan bir yeniden yapılanmaya öncülük etti. 1898'deki İspanya-Amerika Savaşı'nda zafere başkanlık etti; Hawaii, Porto Riko, Guam ve Filipinler'in kontrolünü ele geçirdi; derin bir buhranın ardından refahı yeniden sağladı. Ülkeyi altın standardında tutarak serbest gümüşün enflasyonist para politikasını reddetti ve korumacı vergileri yükseltti.

<span class="mw-page-title-main">José Martí</span> Kübalı filozof ve şair (1853-1895)

José Julián Martí Pérez, Küba bağımsızlık mücadelesinin öncülerinden, şair ve yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Manila</span> Filipinlerin başkenti

Manila, Filipinler'in başkenti ve Metro Manila bölgesinde bulunan belediyelerden biridir. Şehir ülkenin en büyük adası olan Luzon'da Manila Bay'ın doğu kıyısında bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Alberto Bayo</span> İspanya iç savaşındaki sol-kanat loyalistlerin askeri lideri, şair.

Alberto Bayo y Giroud. İspanya iç savaşında yenilen sol-kanat loyalistlerin askeri lideri, şair.

<span class="mw-page-title-main">Honolulu</span> Hawaiide bir şehir

Honolulu, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Hawaii adalarının başkenti ve en büyük kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Filipinler bayrağı</span> Ulusal bayrak

Filipinler bayrağı yatay bir bayrak olup; birbirini tamamlayan Kraliyet Mavisi, Scarlet ve Beyaz renklerden oluşur. Bayrağın sol tarafındaki beyaz kısmın içerisinde 8 köşeli ışık saçan altın sarısı güneş vardır. 8 Işın Filipinler'in 8 bölgesine atfen yapılmıştır. Beyaz Üçgen bölümün köşelerine denk gelen 3 Yıldız ise Filipinler'in 3 Ana kara parçası olan Luzon, Visayas ve Mindonao bölgelerini temsil eder. Eğer ki ülke savaş halinde olursa bayrağın aşağıda bulunan kırmızı tarafı yukarıya getirilerek göndere çekilecektir.

<span class="mw-page-title-main">İspanyol İmparatorluğu</span> Beş kıtada toprağı olan, dünyanın ilk küresel imparatorluğu

İspanyol İmparatorluğu, beş kıtada toprağı olan, dünyanın ilk küresel imparatorluğudur. İspanyol İmparatorluğu, İspanya veya İspanya hükümdarları tarafından fethedilen, miras kalan veya el konan arazileri kapsar. Bu arazilere Kuzey ve Güney Amerika'nın geniş kesimleri de dahildir. Hak iddia edilen ancak hiç ele geçirilemeyen topraklar da mevcuttur. Toplam arazilerin yüzölçümü 18. yüzyılın sonunda 18 milyon kilometre kare civarındadır. 16. ve 17. yüzyıllardaki kıtalararası yapısına rağmen koloni imparatorluğu deyimi 1768 yılı itibarıyla kullanılmaya başlanmıştır. 19. yüzyılda ise devlet yapısı tamamen kolonisel bir yapıya dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Küba Bağımsızlık Savaşı</span>

1895-1898 yılları arasında yapılmış fakat başarısız kalmış anti-emperyalist bağımsızlık savaşı.

<span class="mw-page-title-main">Emilio Aguinaldo</span>

Emilio Aguinaldo y Famy, Filipinler'in bağımsızlığı için önce İspanya'ya sonra ABD'ye karşı mücadele vermiş Filipinli önder.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri tarihi</span> Amerika kıtasının keşfiyle başlayan tarihi olaylar

Amerika Birleşik Devletleri tarihi veya kısaca Birleşik Devletler tarihi, Amerika Birleşik Devletleri'nin kurulduğu Kuzey Amerika topraklarının üzerinde, tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan geçmişi. Amerika'nın 15. yüzyılın sonlarında Kristof Kolomb tarafından keşfedilmesinden önce bu topraklarda yüzyıllardır sadece Kızılderililer yaşamaktaydı. Keşiften sonra başta İspanya, Fransa ve Büyük Britanya olmak üzere aralarında Hollanda, İsveç ve Portekiz'in de dahil olduğu birçok Avrupa ülkesi buralarda sömürgeler kurdular. Bu sömürgeler arasında Britanya'ya ait On Üç Koloni de vardı. Günümüzdeki ABD 18. yüzyılda Britanya İmparatorluğu'na ait bu sömürgelerin bağımsızlıklarını kazanması sonucu oluşmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Guam</span> A.B.D.nin Okyanusyada yer alan denizaşırı bölgesi

Guam (İngilizce: Guam, telaffuz:

<span class="mw-page-title-main">Antonio Cánovas del Castillo</span>

Antonio Cánovas del Castillo, İspanyol devlet adamı, başbakan ve 1876 Anayasası'nın hazırlayıcısı. Bourbon Hanedanı'nın yeniden İspanya tahtına geçmesini sağlamıştı.

<span class="mw-page-title-main">Küba bayrağı</span> Ulusal bayrak

Küba bayrağı, Küba Cumhuriyeti'nin resmi ulusal bayrağı.

<span class="mw-page-title-main">Birinci İspanya Cumhuriyeti</span>

Birinci İspanya Cumhuriyeti, kısa ömürlü cumhuriyet olmuştur. Cumhuriyet, İsabella'nın iktidardan düşmesinden ardından devam eden kaos ortamı I. Amadeo'nun kral olmasının ardından da devam etmesi üzerine ilan edildi. Martínez-Campos y Antón cumhuriyete darbe yaparak eski sistemi tekrar tesis ederek restorasyon hükûmeti kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Paris Antlaşması (1898)</span>

1898 Paris Antlaşması İspanya ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından 10 Aralık 1898'de İspanyol-Amerikan Savaşı'nı sona erdiren antlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Guantanamo Körfezi Deniz Üssü</span>

Guantanamo Körfezi Deniz Üssü, halk ve ordu arasında GTMO olarak da bilinen Amerika Birleşik Devletleri Ordusu'nun kullanımında olan askeri bir üstür. Küba'nın güneydoğu ucunda, Guantanamo Körfezi kıyısında, 117 km 2 üzerine kuruludur. İlk olarak Amerika Birleşik Devletleri tarafından bir kömür istasyonu ve deniz üssü olarak kullanılmak üzere kiralandı. 1903 yılından beri kullanıldığından ABD'nin en eski denizaşırı deniz üssüdür. Kira, ödemenin dolar cinsinden altın değeriyle eşleşecek şekilde ayarlandığı 1934 yılına kadar yıllık olarak 2.000 dolardı kira ücreti vardı bu miktar 1974'te yıllık 4.085$'a yükseltildi.

<span class="mw-page-title-main">Filipin Devrimi</span>

Filipin Devrimi,, Filipinli devrimciler tarafından ülkenin bağımsızlığını kazanmak amacıyla İspanyol sömürge kuvvetlerine karşı yürütülen çatışmalardı.