İçeriğe atla

İskoçlar

İskoçlar
Albannaich ya da Gáidheal
Scots Fowk
Önemli nüfusa sahip bölgeler
İskoçya İskoçya4,446,000 (2011)
(Sadece İskoç asıllı)[1]
Amerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri6,006,955 İskoç
5,393,554 İskoç-İrlandalı[2][3]
Kanada Kanada4,719,850[4]
Avustralya Avustralya1,792,600[5]
İngiltere İngiltere760,620
Kuzey İrlanda Kuzey İrlanda760,620[6]
Arjantin Arjantin100,000
Şili Şili80,000
Fransa Fransa45,000
Polonya Polonya15,000
Yeni Zelanda Yeni Zelanda12,792[7]
Man Adası Man Adası2403[8]
Diller
Din
Ağırlıklı Presbiteryenlik
ayrıca Katolik Kilisesi ve İskoç Episkopal Kilisesi
diğer azınlıklar: Agnostisizm, ateizm vs.

İskoçlar (Kelt İskoççası: Gáidheal ya da Albannaich, Cermen İskoççası: Scots Fowk İngilizce: Scots) (Latincedeki Scoti'den gelme, 5. yüzyılda bir Gael Kabilenin ismi), İskoçya'da (Büyük Britanya'nın kuzeyinde) yaşayan halkın adıdır.

İsim kökeni

Scotia (İskoçya) terimi Romalılar tarafından birinci yüzyılda var olan bir kabile için kullanılıyordu.[] Ayrıca Romalılar Scotia terimini İrlanda'da yaşayan Gael halkı için de kullanmışlardır.[9] İngiliz tarihçi Bede, İrlanda'dan Pikt ülkesine yerleşen halkları Scottorum terimi ile anmıştır:
"Scottorum nationem in Pictorum parte recipit." Buradan çıkarabildiğimiz anlam Gaeller olarak da tanınan halkların, Dál Riata Krallığı'na yani İskoçya'nın batı kıyılarına gelmeleridir.

Bede'nin İskoçlar için "natio" (ulus) kelimesini kullanması bilinen bir şeydir. Piktlerle beraber diğer halkları da gens (ırk) kelimesi ile anmıştır.[10]

Anglo-Sakson Kronolojisi adlı kronoloji belgesinde Scot kelimesi "Galler Ülkesini işaret etmek için kullanılmıştır. Scottorum kelimesi ise 1005 yılında İrlanda Kralı tarafından yeniden kullanılmıştır: İmperator Scottorum Brian Bóruma'ya, Armaghın Kitabında, noteri, Mael Suthain tarafından verilmiş unvan.[11] Bu unvanı daha sonra İskoç Kralları kopyalamıştır. Basileus Scottorum Kral Edgar'ın (1074-1107) büyük mühründe görülmektedir.[12] 1. Alexander ve onun, 6. James dahil olmak üzere, haleflerinin çoğu Rex Scottorum unvanını kendi büyük mühürlerinde kullanmışlardır.[13]

Modern dönemde Scot ve Scottish kelimeleri ağırlıklı olarak İskoçya sakinleri için geçerlidir.

Olası antik İrlandalı çağrışımları büyük ölçüde unutulmuştur. Kuzeydoğu İrlanda'da Ulster Scots olarak bilinen dil, 17. ve 18. yüzyılda İskoçya'dan İrlanda'ya göç edenlerin sonucudur.

İskoçya'daki etnik gruplar

Günümüz İskoçya'nın yerli halkı, Piktler,Galler ve Bretonlar olmak üzere üç tane Kelt boyundan gelmektedir. 700'den 1000'lere kadar İskoçya'da çoğunlukla Gael dili yaygındır ve bu dönemde onların İngilizce ve Fransızca konuşan komşuları bölgeye "Scotland" yani "Gaellerin diyarı" adını vermişlerdir. Bunun yanında bölgede Cermenik dillerden İngilizce ve Nors dili de konuşulmaktaydı. 1200 yılından 1500 yılına kadar İskoçya'nın Galloway ve Highland arasında kalan aşağı kesimlerinde İngilizce gittikçe hakim olmuş ve 1500'den itibaren de İskoçya dillere göre iki grup halka bölünmüştür: Gaelik dili konuşanlar "Highlanders" İskoç dilini konuşanlar "Lowlanders". Günümüzde göçmenler başka dilleri de getirmişler ancak modern İskoçya'da İngilizce akıcı bir dille konuşulduğundan "Highlander" ve "Lowlander" gibi ifadeler anlamını yitirmeye başlamıştır.

Kaynakça

  1. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; scotlandscensus.gov.uk isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
  2. ^ [1] 11 Şubat 2020 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi American Community Survey 2008 by the US Census Bureau estimates 5,827,046 people claiming Scottish ancestry and 3,538,444 people claiming Scotch-Irish ancestry.
  3. ^ "Who are the Scots-Irish?". 2 Şubat 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2014. 
  4. ^ The 2006 Canadian Census 6 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. gives a total of 4,719,850 respondents stating their ethnic origin as Scottish. Many respondents may have misunderstood the question and the numerous responses for "Canadian" does not give an accurate figure for numerous groups, particularly those of British Isles origins.
  5. ^ "ABS Ancestry". 2012. 1 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2014. 
  6. ^ Kuzey İrlanda#Demography
  7. ^ "stats.govt.nz". 16 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2014. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2014. 
  9. ^ Lehane, Brendan (26 Ocak 2000). The Quest of Three Abbots: the golden age of Celtic Christianity. SteinerBooks. s. 121. 
  10. ^ Harris, Stephen J. (1 Ekim 2003). Race and Ethnicity in Anglo-Saxon Literature. Routledge (UK). s. 72. ISBN. 
  11. ^ Martin, F. X. (Francis Xavier) (1 Ağustos 1976). New History of Ireland. Oxford University Press. s. 862. ISBN. 
  12. ^ Freer, Allan (1871). The North British Review. Edmonston & Douglas. s. 119.  and Robertson, Eben William (1862). Scotland Under Her Early Kings: a history of the kingdom to the close of the thirteenth century. Edmonston and Douglas. s. 286. 
  13. ^ Greenway, D. E. (EDT) (1 Haziran 1996). Handbook of British Chronology. Cambridge University Press. s. 55. ISBN 9780521563505. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İskoçya</span> Birleşik Krallıkın parçası olan Batı Avrupa ülkesi

İskoçya, Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. İskoçya anakarası, Büyük Britanya adasının kuzeydeki üçte birlik kısmını kaplar. Güneydoğusunda İngiltere ile 154 km uzunluğunda bir sınırı vardır. Kuzeyi ve batısı Atlas Okyanusu ile, kuzeydoğusu Kuzey Denizi ile ve güneyi İrlanda Denizi ile çevrilidir.

İskoçça (Gàidhlig), Hint-Avrupa dil ailesinin Kelt dilleri koluna ait dil. Birleşik Krallık'a bağlı İskoçya'nın İngilizce yanında bir resmî dili.

<span class="mw-page-title-main">İskoçça (Cermen dili)</span> Kuzey Cermen dil grubuna bağlı bir dil

İskoçça, İskoçya, Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti'nin Donegal bölgesinde konuşulan bir Batı Cermen dilidir. 2011 itibarıyla İskoçya'da yaklaşık 1,5 milyon kişi İskoçça konuştuğunu belirtmiştir. Kuzey İrlanda'da ise 30 bin kişi tarafından kullanılmaktadır. İskoçya ve Kuzey İrlanda'da azınlık dili olarak tanınmakla birlikte resmî statüye sahip değildir. Modern Standart İngilizce ile İskoçça, Orta İngilizcenin farklı lehçelerinden evrilmiş olup, kardeş dil olarak sınıflandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya Krallığı</span> 843ten 1707ye kadar Büyük Britanyanın kuzeyine egemen bir tarihî devlet

İskoçya Krallığı, 843'ten 1707'ye kadar Büyük Britanya'nın kuzeyine egemen bir tarihî devlet. Daha sonra İngiltere Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı oldu.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Britanya Krallığı</span> 1707-1801 yılları arasında Kuzeybatı Avrupada egemen olan bir devlet

Eski Büyük Britanya Krallığı, bazen 'Büyük Britanya Birleşik Krallığı' da denir, 1707-1801 yılları arasında Kuzeybatı Avrupa'da egemen olan bir devlet. 1 Mayıs 1707'de İskoçya Krallığı ve İngiltere Krallığı'nın siyasi birleşmesi sonucu ortaya çıkmıştır. 1706 Birlik Antlaşması ile tüm Büyük Britanya adasını kapsayacak ve İrlanda'yı dışarıda bırakacak bir birleşik krallık oluşturulması kararına varılmıştır. Westminster Sarayı'na bağlı bir meclis ve hükûmet yeni krallığı yönetecekti. Eski krallıklar zaten İskoç Kralı I. James'in 1603'te I. Elizabeth'in ölümü üzerine İngiltere Kralı olmasından beri aynı hükümdar tarafından yönetiliyordu.

<span class="mw-page-title-main">Britonlar</span>

Britonlar, en azından Britanya Demir Çağı'ndan Yüksek Orta Çağ'a kadar Büyük Britanya'da yaşayan yerli Kelt halkını ifade eder. Bu dönemde, Galler, Cornish ve Bretonlar gibi farklı gruplara ayrılmışlardır. Modern Brittonik dillerin atası olan Ortak Brittonik dilini konuşuyorlardı.

<span class="mw-page-title-main">İskoç Parlamentosu</span> İskoçya Yasama Organı

İskoç Parlamentosu İskoç halkını temsil eden, İskoçya'nın sınırlı, özerk tek meclisli yasama organıdır. Başkent Edinburgh'un Holyrood bölgesinde yer almaktadır. Genel kullanımda "Holyrood" olarak adlandırılan parlamento, 129 İskoçya Parlamentosu Üyesinden (İPÜ) oluşan demokratik bir organdır. Üyeler dört yıllık görev süresi için karışık nispi temsil sistemi ile seçilirler. Sonuç olarak, ulusal seçmenler tarafından çoğunluk sistemi ile seçilen 73 İPÜ, sekiz ek üye bölgesinden atanan 56 İPÜ'den oluşmaktadır. Son parlamento genel seçimleri 6 Mayıs 2021 tarihinde yapılmıştır.

Irvine Kuzey Ayrshire, İskoçya'da bir yerleşim bölgesi. Orta Çağ'da İskoç kraliyet ailesine ait bir kasabaydı. Günümüzde ise Firth of Clyde kıyısında yeni bir şehirdir. 2011 nüfus sayımında kasabanın nüfusu 33.698 kişi olarak belirlenmiştir. Kuzey Ayrshire'ın en büyük yerleşim yeridir.

<span class="mw-page-title-main">Johnstone</span>

Johnstone Renfrewshire'in idari bölgesinde ve İskoçya'nın batı ovalarında yer alan bir kasabadır ve aynı adı taşıyan daha büyük tarihi bir ilçedir. Kasaba, komşu Paisley'nin 3 mil batısında, Glasgow şehir merkezinin 12 mil batısında ve Kilwinning'in 12 mil kuzey doğusunda yer almaktadır.

İskoçya kültürü insan aktivitesi ve kalıplarının İskoçya ve İskoç halkı ile alakalı sembolizmidir. İskoç kültürünün ayrı ulusal kilisesi gibi bazı unsurları, Birlik Antlaşması ve diğer belgelerde kararlaştırıldığı üzere yasayla korunmaktadır. İskoç bayrağı, beyaz bir saltire ile mavidir ve Saint Andrew'un haçını temsil eder.

İskoç mitolojisi, İskoçya tarihi boyunca ortaya çıkan, bazen birbirini takip eden nesiller tarafından detaylandırılan ve diğer zamanlarda reddedilen ve başka açıklayıcı anlatılarla değiştirilen mitlerin bir koleksiyonudur.

İskoçya'da İslam, İskoçya'daki İslam inancının tüm yönlerini içerir. İskoçya'da olduğu bilinen ilk Müslüman, 1858'den 1859'a kadar Edinburgh Üniversitesi'nde okuyan bir tıp öğrencisiydi. İskoçya'daki Müslümanların çoğu, 20. yüzyılın son on yıllarında göç etmiş ailelerin üyeleridir. 2022 nüfus sayımında, Müslümanlar İskoçya nüfusunun 2,2 sini (119,872) oluşturuyordu.

<span class="mw-page-title-main">Tartan</span>

Tartan çoklu renklerde çapraz, yatay ve dikey şeritlerden oluşan desenli bir elbisedir. Tartanlar eskiden dokuma yünden üretilmekteydi; ancak günümüzde birçok başka malzemeden üretilmektedir. Tartan özellikle İskoçya ile ilişkilidir; İskoç kiltleri neredeyse her zaman tartan desenlerine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya başbakanı</span>

İskoçya başbakanı, İskoçya birinci bakanı veya İskoçya ilkbakanı İskoç hükûmetinin lideri ve İskoçya Büyük Mührü'nün koruyucusudur. Başbakan İskoç kabinesine başkanlık eder ve öncelikle İskoç hükûmeti politikasının formülasyonundan, geliştirilmesinden ve sunumundan sorumludur. Başbakanın ek işlevleri arasında İskoçya'yı yurtiçinde ve yurtdışında resmi bir şekilde tanıtmak ve temsil etmek yer alır.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya prensi</span>

İskoçya Prensi ve Büyük Vekilharcı, Birleşik Krallık tahtı varisinin iki unvanıdır. Bu unvanların şu anki sahibi, Rothesay Dükü, Carrick Kontu, Adaların Efendisi ve Renfrew Baronunun diğer İskoç unvanlarını taşıyan Prens William'dır.

İskoçya'nın ulusal sembolleri, İskoçya veya İskoç kültürünün sembolik, temsili veya başka bir özelliğini yansıtan nesneler, görsel veya kültürel simgelerdir. Bu ulusal semboller, İskoç folkloru ve geleneğinden ortaya çıkan kültürel simgelerdir, yani çok azı herhangi bir resmi statüye sahiptir. Bununla birlikte, tümü olmasa da çoğu, ulusal veya uluslararası düzeyde tanınmayı sürdürür ve İskoçya arması gibi bazı semboller, hanedanlık armaları olarak kodlanmıştır ve İskoçya'nın yerleşik, resmi ve tanınmış sembolleridir.

<span class="mw-page-title-main">Birleşik Krallık'ta birlikçilik</span> Birleşik Krallık ile ilgili siyasi ideoloji

Britanya birlikçiliği olarak da anılan Birleşik Krallık'ta birlikçilik, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı adıyla devam eden birliğini tek bir egemen devlet olarak destekleyen siyasi bir ideolojidir. Birlikçiliği destekleyenlere "Birlikçiler" denir. Britanya birlikçiliği, İngiliz, İskoç, Galli, İrlandalı, Cornish, Jersey, Manx ve Guernsey kökenli insanların oluşturduğu Britanyalıların bir ulus olduğunu iddia eden ve Britanyalıların kültürel birliğini destekleyen Britanya milliyetçiliği ile ilişkilendirilebilir.

<span class="mw-page-title-main">İskoç hukuku</span>

İskoç hukuku, İskoçya'nın hukuk sistemidir. Köklerini bir dizi farklı tarihsel kaynağa kadar takip eden, Kara Avrupası ve ortak hukuk unsurlarını içeren melez veya karma bir hukuk sistemidir. İngiliz hukuku ve Kuzey İrlanda hukuku ile birlikte Birleşik Krallık'ın üç hukuk sisteminden biridir. İskoç hukuku, mevzuat, hukuki emsal, belirli akademik yazılar ve gelenek olmak üzere hukukun dört kaynağını tanımaktadır. İskoçya'yı ve İskoç yasalarını etkileyen mevzuat, devredilen tüm sorumluluk alanlarına ilişkin olarak İskoç Parlamentosu tarafından, saklı konularda ise Birleşik Krallık Parlamentosu tarafından kabul edilir. 1707 öncesi İskoç Parlamentosu tarafından kabul edilen bazı yasalar da hala geçerlidir.

<span class="mw-page-title-main">Islay</span>

Islay,, İskoçya'da Hebridler'in en güneyinde yer alan adadır. "Hebridlerin Kraliçesi" olarak bilinen ada, Jura'nın hemen güney batısında ve Argyll and Bute bölgesi içinde ve Kuzey İrlanda kıyılarının yaklaşık 40 kilometre kuzeyinde yer alır. Adanın başkenti, kendine özgü yuvarlak Kilarrow Cemaati Kilisesi'nin ve bir viski damıtım evinin bulunduğu Bowmore'dur. Port Ellen, ana limanıdır.

İskoç İngilizcesi, Eski İngilizcenin kuzey lehçelerinden türemiş, bir zamanlar İskoçya'nın bazı yörelerinde, şimdi ise özellikle orta, kuzeydoğu ve güney bölgelerinde konuşulan, İngilizceye yakın bir Cermen dilidir.