İçeriğe atla

İskandinav paganizmi

İskandinav paganizmi, tanrıların babası Odin ve oğulları etrafında şekillenir.

Her şey diyarlar ile başlar. Muspelheim ve Niflheim diyarları bulunur, Ginnungagap denilen boşluk ve bu diyarlar vardır.[1] Muspelheim'da bulunan sonsuz alev (hiçbir kaynağı olmadan her yöne doğru yanan alev) ve Niflheim'da bulunan kudretli buz boşlukta bir araya gelir. Bu birleşim sonucunda ilk dev Ymir ve dolaylı olarak Audhumla oluşur.[2] Audhumla bir inektir ve Ymir'i devasa boyuta gelene kadar emzirir ve tuz bloklarını yalayarak ilk tanrı Buri'i meydana getirir. Ymir ise terleyerek devleri oluşturur.

Oluşum ve başlangıcı budur. Ama çok kökenli bir mitolojidir, Allfather(yücebaba) olarak geçen Odin diğer iki kardeşi Vili ve Ve ile, Ymir'i öldürürler ve diyarı yaratırlar. Yaşananlar sonucunda devler ve tanrılar düşman olurlar. Devler kaosu ve kargaşayı, tanrılar ise düzeni ve doğruyu temsil eder ki bu da tartışılır çünkü Vanir ve Aesir tanrıları arasında bir savaş gerçekleşir. Ygrdrasill adlı bir ağaç ise 9 diyarı birbirine bağlar arasındaki ulaşımı sağlar.[1] En bilindik tanrıları Thor (Doğaya hükmeden yıldırım tanrısı, toprağın oğlu olarak da bilinir), Odin (Yücebaba, kuzgun tanrısı), Baldr (Adalet ve Işık tanrısı), Loki (Fesatlık ve Kurnazlık tanrısı), Njörd (Deniz tanrısı) ve Freyr (Bereket tanrısı)'dir. En çok bilinen devler ise Surtr (ateş devi), Jörmungandr (Midgard Serpent, dünya yılanı), Thamur (taş ustası)'dur.[1] Devler hakkında bilinenler tanrılar hakkında bilinenden azdır. Kaba tabir ile kuzey inancı/mitolojisi denilebilir. Ölümden çekinmeyen kuzeyli savaşçıların, Vikinglerin inancıdır. Kısa ama öz bir yazı yazmaya çalıştım merak eden insanlar için kısa ama, kanımca yeterlidir. Paganlar(hepsi değil) zamanla saksonlardan etkilenerek tek tanrılı bir din olan Hristiyanlıka geçmişlerdir.

Modern Etkiler

Ayrıca İskandinav paganizminin en iyi temsilcileri Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya'daki metal müzik gruplarıdır, bunlar gerek görünüşleri gerekse şarkı sözleriyle yoğun bir pagan inancı içindedirler. Bu gruplara örnek; Amon Amarth, Burzum, Einherjer,Thyrfing ve daha birçok iskandinav gruptur.

Kaynakça

  1. ^ a b c Lindow, John (2002). Norse mythology: a guide to the Gods, heroes, rituals, and beliefs. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0195153828. 
  2. ^ Richards, J. D. (2005). The Vikings: a very short introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0192806079. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Thor</span> İskandinav mitolojisinde bir tanrı

Kuzey Cermenleri'nin teleffuzu ile Thor, diğer Cermen halklarının teleffuzları ile Donar, Donner, Dunor, Thunraz, Thunor; çeşitli Cermen mitolojilerinde yer alan gök gürültüsü tanrısı. Thor hakkındaki bilgilerin çoğu Cermen mitolojilerinde çok önemli bir yeri olan İskandinav mitolojisinde geçmektedir. Megingjord adlı sihirli bir kemeri ve Tanngniost ve Tanngnisrir denilen iki keçisi vardır. Mjölnir adlı efsanevi çekici kullanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Odin</span> İskandinav Baş Tanrısı

Odin, Cermen mitolojisinde yer alan önemli bir tanrı. Odin ile ilgili günümüze ulaşan çoğu bilginin kaynağı olan İskandinav mitolojisi; Odin'i bilgelik, şifa, ölüm, kraliyet, bilgi, savaş, zafer, büyücülük, şiir, çılgınlık, şamanlık, ilham, şairlik, hava, rüzgar ile ilişkilendirir. İskandinav mitolojisine göre tanrıça Frigg'in kocasıdır. Genellikle en yüce Cermen tanrısı olarak kabul edilir. Eski İngilizce ve Eski Saksoncada Wōden, Eski Felemenkçede Wuodan ve Eski Yüksek Almancada Wuotan adıyla bilinir. Tüm bu adların kökeni ise Ana Almanca *Wōđanaz'dır. İngilizce dahil birçok Cermen dilinde çarşamba günü, bu tanrının adını taşır.

<span class="mw-page-title-main">İskandinav mitolojisi</span> İskandinav kültürü, dinleri

Nors veya İskandinav mitolojisi, İskandinavya'da yaşamış Kuzey Cermen halklarının Hristiyanlık öncesi dinleri, inanışları ve efsaneleri. Cermen mitolojisinin bir parçası olan İskandinav mitolojisi, Anglosakson mitolojisi ve Kıtasal Cermen mitolojisi ile yakından ilişkilidir.

<span class="mw-page-title-main">Yggdrasill</span>

Yggdrasill, İskandinav mitolojisinde önemli rol oynayan, dokuz diyarı birbirine bağladığına inanılan devasa bir mitolojik ağaçtır.

Ragnarök, İskandinav mitolojisinde kıyamet kavramı. Eski Norsça "Tanrıların Kaderi" veya "Tanrıların Alacakaranlığı" anlamına gelen Ragnarök veya Ragnarøkkr, eski halk kaynaklarından derlenmiştir ve 13. yüzyılda Snorri Sturluson tarafından Nesir Edda'da bahsedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Loki</span> İskandinav mitolojisinde kurnazlık tanrısı

Loki, İskandinav mitolojisinde kötülük ve kurnazlık tanrısı. Kimi tasvirlerde boynuzludur. Ayrıca şekil değiştirme yeteneğine sahiptir. Loki'nin Angrboda ile evliliğinden Jörmungandr, Fenrir ve Hel adında çocukları vardır. Sigyn ile olan evliliğinden ise Narfi ve Vali adlı iki çocuğu bulunmaktadır. Loki aynı zamanda cinsiyet değiştirebilen bir tanrıdır. Bir aygırı baştan çıkartması gerektiği zaman, bir kısrağa dönüşmüş ve dönüşümden Sleipnir doğmuştur. Sekiz bacaklı bu atı Loki, Odin'e hediye etmiştir.

Cermen tanrıları, temel olarak Aesir ve Vanir olarak iki başlıkta görünseler de Dev'lerin de zaman zaman bu gruplara dâhil olmasıyla ayrım tam olarak netlik kazanmaz. Yine de genel olarak kabul gören düşünce Aesir'in savaş, Vanir'in ise bereket tanrılarından oluşmuş topluluklar olduğu yönündedir.

İskandinav mitolojisine göre, Dokuz Diyar yaratılmadan önceki büyük, belirsiz boşluk. Kendisinden oluşan dokuz diyar şunlardır:

<span class="mw-page-title-main">Æsir</span>

Aesir ; İskandinav mitolojisinde başlıca tanrı topluluğunun genel adı. Diğer topluluğun adı Vanir'dir ve Odin'le birlikte ölümlü insanların hayatlarını yönetirler. Asgard'da yaşarlar. Tanrılar güçlü, güzel ve normal insanlardan daha iridirler. İnsanlardan uzun yaşarlar ama ölümsüz değillerdir. Her tanrı değişik alanlarda bilgiye sahiptir. İyi, sıcakkanlı ve yardımseverdirler. Asgard'da çok uzun süreden beri yaşayan Vanir'ler de Æsir tanrıları arasında sayılırlar.

İskandinav mitolojisinde yer alan Ásgard, savaş tanrıları Aesir'ın mekanı, dokuz diyarlardan biri olarak bilinir. Evrende en yüksek seviyede bulunduğu, sıkıca yerleştirilmiş taş bloklardan örülü yüksek bir duvarla çevrili olduğu belirtilir. Bu seviyede Alfheim, Vanaheim ve Valhalla bulunur. Asgard savaş tanrılarının kralı olarak bilinen Odin tarafından yönetilir. Oğlu Thor dünyayı yönetmek için görevlendirilen şimşek tanrısı olarak da anılan bir karakterdir. Loki ise Odin'in kan kardeşi, kötülük ve hilebazlık tanrısı olan bir buz devidir. Heimdall ise Asgard'ın bekçisi ve koruyucusudur. Anlatılana göre 9 diyarın tamamını görebilecek gözlere, kulaklarının bir çimin büyüdüğünü duyabilecek kadar hassas olduğu söylenir. Bu efsanede yer alan bilinen nesneler vardır. Örneğin Thor'un çekici olan Mjöllnir, kemeri olan Megingjord. Nesnelerin dışında alemlerin sonu olarak bilinen Ragnarok ismi dikkat çekmektedir. Ragnarok geldiğinde, Loki, Heimdall ile dövüşecek ve her ikisi de savaşta ölecektir. Ragnarok'un ardından yeni yaşam başlayacaktır.

<i>Jötunn</i>

Jötunn ya da bilinen çoğul adıyla jötnar, İskandinav mitolojisinde devler ve trollere verilen addır. İnsanüstü güçlere sahip olan bu devler, sıklıkla tanrılarla evlilik yapmalarına rağmen çoğu zaman Aesir ile Vanir'in karşısında yer alan bir ırkın üyesidir. Niflheim, Utgardr ve Jarnvidr gibi yerlerin adlarıyla alakası vardır. Bu devler beş gruba ayrılırlar: Buz Devleri, Ayaz Devleri, Kaya Devleri, Dağ Devleri ve Ateş Devleri. İlk üç grup Jötunheimr'da yaşarken Ateş devleri Muspellheim'da yaşarlar. Onların lideri Surtr'dur. Dağ Devleri'nin yaşadığı Utgardr'da büyük olasılıkla Jötunheimr'dadır. Trolller'se hem Jotunheimr'da, hem başka diyarlar'da da yaşayan bir türdür. Thurslar ise devler arasında en güçlü olanlarına denir. Jötunn isminin Anglo-Sakson dilindeki başka bir telaffuzu da Ettin'dir.

<span class="mw-page-title-main">Heimdallr</span> İskandinav mitolojisinde tanrıların ve Bifrost köprüsünün bekçisi

Heimdallr, İskandinav mitolojisinde tanrıların ve Midgard ile Ásgard arasındaki Bifrost köprüsünün bekçisidir. Bir Aesir tanrısıdır ve Odin'in oğludur. Gözlerinin dünyanın öbür ucunu görebilecek kadar keskin, kulaklarının bir çimin büyüdüğünü duyabilecek kadar hassas ve bir kuştan daha az uykuya ihtiyaç duyduğu söylenir. Aynı zamanda Odin'in elit askerleri olan Einherjarları yetiştirir. Kıyamet günü Loki ile dövüşecektir, bu savaşta kimse galip çıkmayacak ikisi de ölecektir.

<span class="mw-page-title-main">Hermóðr</span>

Cesur Hermóðr İskandinav mitolojisinde tanrı Odin'in oğullarından biri. Balder'i kurtarmak için çıktığı yolculuktan dolayı tanrıların ulağı olarak nitelendirilmektedir.

Ymir, İskandinav mitolojisinde bütün Jotunların ya da donmuş devlerin atasıdır. Auðumbla adlı kutsal inek tarafından emzirildiğine inanılır.Marvel Comics'in İskandinav mitolojisine dayanan Thor çizgi romanlarında da görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Ymir (Marvel Comics)</span>

Cermen mitolojisindeki Ymir'in Marvel Comics'teki versiyonu. Buz devlerinin en eski kralı ve atası olan Ymir Connan'ın zamanında kızı Atali'yle birlikte dünyada tapınım görmekteydi. Niffleheim buzlarından doğan Ymir, Jotunheim'deki devlerin atası olmuştur. Asgardlılarla çeşitli savaşlara girmiştir. Bor'un oğulları Ve, Vili ve Odin tarafından öldürülünce akan kanlarından Bergelmir ve kurtardıkları hariç neredeyse bütün devler boğulmuştur. Buna rağmen bedeninin yeniden oluşturup dirilen Ymir tanrılarla savaşlarına devam etmiştir. Thor'un da karşısına düşman olarak çıkmıştır. Surtur'la da savaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Asgard boyutu</span>

Cermen mitolojisindeki Ásgard'ın Marvel Comics'deki versiyonu. Kendi adıyla da anılan Cermen mitolojisi evreninde, kozmik ağaç Yggdrasill'in zirvesinde yer almaktadır. Aesir tanrılarının şefi Odin tarafından yönetilmekteydi.Daha sonra liderliği oğlu Thor'a bırakmıştır.İlk başta savaş içinde oldukları tanrı kuzenleri Vanirler'le daha sonra barış yapıp kaynaşmış ve iki halk birden Asgardlılar olarak anılmaya başlanmıştır. Asgardlılar Heimdall'ın bekçiliğini yaptığı Bifröst köprüsü sayesinde Dokuz Diyar'da istedikleri her yere seyahat edebilmektedirler. İlk kez 1962 yılında Journey into Mystery'nin 85. sayısında görünmüştür. Thor'un anavatanıdır. Sihirli güçlere sahip olan Asgardlılar, antik çağlarda Cermenler ve Vikingler tarafından tanrılar olarak kabul edilmişlerdir. Odin'in, Ragnarok'ta savaşması için seçtiği öimüş savaşçıları ağırladığı Valhalla da burada bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Thor (Marvel Comics) yardımcı karakterleri listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Marvel Comics'in Cermen mitolojisinden uyarladığı Thor çizgi romanında birçok yardımcı karakter bulunmaktadır. Bu karakterlerin de çoğunun Cermen mitolojisi ve diğer mitolojilerden alınmış olduğu gibi Marvel'in kendi yarattığı kurgusal karakterleri de mevcuttur. Bu karakterler başta süper kahramanlar olmak üzere dünyalı insan ve mutantlardan Elf, Troll, Dev ve Ejderha gibi sihirli yaratıklara ve uzaylılardan tanrılar ve diğer kozmik varlıklara kadar çok geniş bir yelpazede yer almaktadır. Diğer Marvel kahramanları önemli karakterlerdir. En önemli karakterler Thor'un ailesi ve halkı olan Asgard tanrılarıdır. Ayrıca, bu çizgi romanda görünen mitolojik tanrılar arasında en önemli tanrılar da onlardır. Elf Faradei, Troll Ulik, Kara Elf Malekith gibi pek çok dost ve düşmanı da bu panteonla bağlantılı sihirli yaratıklardır. İkinci en önemli tanrı grubuysa Thor'un dostu Herkül'ün de mensubu olduğu Olympos tanrılarıdır. Vişnu, Manitu, Horus ve Leir gibi diğer panteonların tanrıları da sık sık bu çizgi romanda yer almıştır. Galactus, Celestialler,Eternaller gibi kozmik varlıklar ve Skrull, Kree, Korbinite gibi uzaylı ırklar da önemli yer tutar.

<span class="mw-page-title-main">Hyrrokkin</span>

Hyrrokkin İskandinav mitolojisinde bir kadın Jötunn.13.yüzyıl şairi Snorri Sturluson'a göre, gemiyi kıpırdatamayınca, Baldr'ın cenazesinde Æsir (tanrılar) 'dan sonra gemilerin en büyüğünü denize indirdi.

Üç ve dokuz sayıları, İskandinav mitolojisi ile paganizmde önemli sayılardır. Her iki sayı, hem mitolojide hem de tapınma ayinlerinde, İskandinav paganizminin günümüze ulaşan kanıtları arasında yer alır.

Anglosakson tanrıları genel olarak az belgelenmiştir ve Anglosaksonların dini hakkında çok şey, diğer Cermen halklarının dinlerinden bilinenlere dayanarak çıkarılmaktadır. Anglosaksonların Britanya Adaları'nı istilası ile Hristiyanlaşmaları arasındaki döneme ait yazılı kayıtlar oldukça kıttır ve bilinenlerin çoğu, Bede gibi tanımları diğer Cermen mitolojileri ve mevcut arkeolojik buluntularla karşılaştırılabilecek daha sonraki Hristiyan yazarlarından gelmektedir. Aşağıdaki liste eksiktir ancak söz konusu tanrıların belgelenme durumunun kısa bir tartışmasını da listeler ve eleştirel bir şekilde değerlendirilmelidir.