İçeriğe atla

İnternet dilbilimi

İnternet dilbilimi, İngiliz dilbilimci David Crystal tarafından savunulan; internetin ve medyanın etkisi altında ortaya çıkan yeni dil stillerini ve biçimlerini inceleyen bir dilbilim alanıdır.[1][2]

İnternetin gelişmesiyle birlikte genel konuşma ve yazışmada kullanılan standart dil bu ortamlarda kullanılırken normal kurallara aykırı şekilde, gerek imla gerekse telaffuz yönünden değişimlere uğramış, ortaya yeni bir dil biçimi çıkmıştır. İnternet dilbilimi; e-posta, sohbet odaları, anlık mesajlaşma, web sayfaları gibi internet etkinliğinin tüm mecraları ve SMS, bilgisayar aracılı iletişim (CMC) alanları da dahil olmak üzere dilin yeni medyanın etkisinde ortaya çıkan değişimlerini analiz edip araştırır.[3]

İnternette ortaya çıkan dili incelemek kavramsal organizasyonu, çeviriyi ve web kullanılabilirliğini geliştirmeye yardımcı olabilir. Böyle bir çalışma hem dilbilimcilere hem de web kullanıcılarına ortak fayda sağlamayı amaçlamaktadır.[4]

Ana perspektifler

David Crystal detaylı araştırmalar için dört ana perspektif belirlemiştir: Toplumdilbilimsel perspektif, eğitimsel perspektif, üslupsal perspektif ve uygulamalı perspektif. Bu dört perspektif etkin bir şekilde birbiriyle bağlantılıdır ve birbirini etkiler.

Toplumdilbilimsel perspektif

Bu bakış açısı, toplumun internet gelişiminin diller üzerindeki etkisini nasıl gördüğüyle ilgilidir. İnternetin ortaya çıkışı iletişimde birçok açıdan devrim yaratmıştır; insanların iletişim kurma şeklini değiştirmiş ve geniş kapsamlı sosyal etkileri olan yeni platformlar yaratmıştır. Önemli yollar arasında SMS metin mesajlaşması, e-postalar, sohbet grupları, sanal dünyalar ve Web yer almaktadır.

Bu yeni iletişim araçlarının evrimi, dilin kullanım biçimine ilişkin pek çok endişeyi de beraberinde getirmiştir. Crystal'a (2005) göre, bu endişeler ne temelsizdir ne de tarihte görülmemiştir. Yeni bir teknoloji atılımı, neredeyse her zaman dilleri etkilediğinde ortaya çıkmıştır; matbaanın tanıtıldığı 15. yüzyılda, telefonun icat edildiği 19. yüzyılda ve yayıncılığın topluma nüfuz etmeye başladığı 20. yüzyılda görüldüğü gibi.

Genel olarak, internetin mümkün kıldığı bu yeni iletişim imkanları, insanların dili kullanma biçimini değiştirmiştir; kayıt dışılığın artması ve bunun sonucunda da dil yapısının bozulmasına ilişkin artan bir korku söz konusudur. Ancak David Crystal'in de belirttiği gibi, bir dilin yaratıcılığının gücünü yansıtması açısından bunlara olumlu bakmak gerekir.

Eğitimsel perspektif

İnternet dilbiliminin eğitim perspektifi, internetin resmi dil kullanımı inceler ve bu da dil eğitimini etkiler. İnternet kullanımının artması ve hızla yayılması, yalnızca internet platformuna özgü yeni dilbilimsel özellikleri beraberinde getirmiştir. Bunlar arasında, bunlarla sınırlı olmamakla birlikte, gayri resmi yazı dilinin kullanımında artış, yazı stillerinde tutarsızlık, üslupsal değişimler ve internet sohbetlerinde ve SMS metin mesajlaşmalarında yeni kısaltmaların kullanımı yer almaktadır; teknolojinin kelime sayısı üzerindeki kısıtlamaları yeni kısaltmaların ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur. Bu tür kısaltmalar, teknolojik sınırlamaların yanı sıra, bu ortamlar aracılığıyla iletişim kurmak için gereken zamanı ve çabayı azaltmak için öncelikle pratik nedenlerle mevcuttur. İngilizce yaygın kısaltmalara örnek olarak LOL ("yüksek sesle gülmek"; genel bir kahkaha ifadesi), OMG ("oh my god") ve gtg ("got to go") verilebilir.[5]

Kaynakça

  1. ^ "Language Development via The Internet". ScienceDaily. 28 Şubat 2005. 6 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2024. 
  2. ^ Crystal, David (2005). "The Scope of Internet Linguistics" (PDF). Paper Presented at the American Association for the Advancement of Science Meeting. 26 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  3. ^ "İnternet Dilbilimi Sözcüğünün Kapsamı". 23 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Martín del Pozo, Maria Angeles (8 Mayıs 2005). "Linguistics and web usability; Research Paper". No Solo Usabilidad (Not Just Usability). 4. ISSN 1886-8592. 14 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  5. ^ Nazaryan, Ani; Gridchin, Aleksandr (2006). "The Influence of Internet on Language and "Email Stress"" (PDF). Law and Politics. 4 (1): 23-27. 7 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Ekim 2010. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dil</span> insanlar arasında iletişim kurmayı sağlayan doğal bir iletişim aracı

Dil, insanlar arasında anlaşmayı ve iletişimi sağlayan doğal bir araç, kendisine özgü kuralları olan ve ancak bu kurallar içerisinde gelişen canlı bir varlık, çok boyutlu kavramlar bütünü; temeli tarihin bilinmeyen dönemlerinde atılmış bir gizli anlaşmalar düzeni, seslerden örülmüş toplumsal bir kurum ve yapıdır.

<span class="mw-page-title-main">İngilizce</span> Batı Cermen dili

İngilizce (

<span class="mw-page-title-main">Dilbilim</span> insan dilinin araştırılması

Dilbilim, dil bilimi, lengüistik ya da lisaniyat; dilleri dilbilgisi, söz dizimi (sentaks), ses bilgisi (fonetik), ses bilimi (fonoloji), biçimbilim (morfoloji) ve edimbilim (pragmatik) gibi çeşitli yönlerden yapısal, anlamsal ve bildirişimin çıkış bağlamını temel alarak sözlerin gönderimlerini ve iletişimde dilin yaptırım gücünü inceleyen bilim dalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Web 2.0</span>

Web 2.0, O'Reilly Media tarafından 2004'te kullanılmaya başlayan bir sözcüktür ve ikinci nesil internet hizmetlerini - toplumsal iletişim sitelerini, vikileri, iletişim araçlarını, folksonomileri- yani internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlar. Kelimenin tam anlamı tartışmaya açıktır, Tim Berners-Lee gibi teknoloji uzmanları da kelimenin manasını sorgulamıştır.

Göstergebilim, semiyotik veya semiyoloji; göstergelerin yorumlanmasını, üretilmesini veya işaretleri anlama süreçlerini içeren bütün etmenlerin dizgesel bir biçimde incelenmesine dayanan bir bilim dalıdır. Fransızlar semiyoloji terimini kullanmışlardır. Semiyotik disiplinlerarası bir sahadır. Anlam bilimi, dil bilimi, fonetik, mimarlık, sosyoloji, psikanaliz ve daha birçok bilim dalı ve disiplinin oluşturduğu disiplinler arası bir disiplindir. Kültürel kodlar, gelenekler ve metni anlam süreçlerine göre düzenlenmiş işaret sistemleri diye nitelenen her şey semiyotiğin inceleme alanına girmektedir. Semiyoloji, yapısalcılığın modeli olarak düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İnternetin tarihi</span>

İnternetin tarihi, bilgisayar teknolojisinin gelişimi ve küresel ağların birbirine bağlanması süreçleri ile yakından ilişkilidir. 1950'lerde bilgisayar bilimlerinin gelişimiyle başlayan bu süreç, 1960'larda ARPANET projesiyle devam etti.

<span class="mw-page-title-main">İnternet</span> elektronik iletişim ağı

İnternet, bilgisayar sistemlerini birbirine bağlayan elektronik iletişim ağıdır. TDK, internet sözcüğüne karşılık olarak genel ağı önermiştir. İnternet yerine zaman zaman sadece net sözcüğü de kullanılır.

Sözdizim, söz dizimi ya da Fransızcadan ödünçleme biçimiyle sentaks, doğal dillerdeki cümle kurma ilke ve kurallarını inceleyen ve bu dildeki cümlelerin esnekliğini inceleyen dilbilim dalıdır.
Eski Yunanca "birlikte düzenleme, dizme" anlamına gelen sentaks terimi dilbilimde, doğal dillerde nasıl cümle oluşturulacağına dair bir kurallar ve prensipler çalışmasıdır. Bir bilim dalına ait olmasına ek olarak “Modern İrlandacanın Sözdizimi"nde olduğu gibi, sözdizim terimi herhangi bireysel bir dilin cümle yapısına hâkim olan kurallara ve prensiplere de doğrudan ilgili olarak da kullanılır. Sözdizim, dilin yatay, yani satır şeklinde dizilen bir sistem olduğunu gösterir. Bu diziliş, sesten, morfemlere, morfemlerden daha büyük öbeklere dilin her seviyesinde mevcuttur. Sözdizimin yalnız cümle seviyesini gösteren bir terim olarak kullanılması doğru ama eksik bir kullanımdır.

<span class="mw-page-title-main">Opera (web tarayıcısı)</span> Web tarayıcısı

Opera, Opera Software tarafından geliştirilen, Windows, macOS ve Linux işletim sistemlerinde çalışan bir web tarayıcısıdır. Blink tarayıcı motorunu kullanır.

<span class="mw-page-title-main">İnternet kültürü</span>

İnternet kültürü, sık ve aktif internet kullanıcıları arasında gelişen ve sürdürülen, özellikle internet üzerinden birbirleriyle iletişim kuran çevrimiçi toplulukların üyeleri tarafından oluşturulan bir tür yarı yeraltı kültürüdür. Bu kültür, etkisi bilgisayar ekranları aracılığı ve bilgi ve iletişim teknolojileriyle, özellikle de internet tarafından aracılık edilen bir kültürdür.

Bir iletişim ve iş birliği sistemi, bireylerin, çalışma gruplarının ve kurumların kendi içlerinde ya da birbirleri ile veri, enformasyon ve bilgi alışverişi için kullandıkları bir bilgisayar tabanlı bilişim sistemidir. Veri, enformasyon ve bilgi alışverişine mesajlaşma adı verilir. Mesajlaşma iki boyutta gerçekleşmektedir: Yer ve zaman. İletişim ve iş birliği sistemleri farklı yerlerde veya aynı yerde farklı zamanlarda bulunan birey ya da grupların mesajlaşma gereksinmelerini karşılamak için kullanılmaktadır. Mesajlaşma farklı zamanlarda gönderilen iletilerle gerçekleşebileceği gibi, iletileri eşzamanlı olarak paylaşma biçimini de alabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">BiP</span> Mesajlaşma ve iletişim uygulaması

BiP; Turkcell tarafından iOS ve Android kullanıcıları için geliştirilen, herkesin ücretsiz şekilde kullanabileceği anlık mesajlaşma uygulamasıdır. BiP; App Store, Google Play ve Huawei AppGallery üzerinden ücretsiz indirilebilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Telegram (yazılım)</span> Çevrim içi mesajlaşma platformu

Telegram, çoklu platform desteği sunan, güvenli anlık mesajlaşma servisidir. Rus programcısı Pavel Durov tarafından yaratılmıştır. Telegram istemcileri hem mobil hem de masaüstü sistemleri için mevcuttur. Ağustos 2013'te yayın hayatına başlamıştır. Kullanıcılar birbirleri arasında metin mesajı, fotoğraf, video, ses kaydı, sticker ve 2 GB'a kadar dosya paylaşımı yapabilmektedirler. Geliştiricileri ayrıca Kasım 2016'da Telegraph isminde, kullanıcıların çeşitli formattaki içerikler oluşturmalarını ve hikâye yazmalarını sağlayan bir uygulama hazırlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hesaplamalı dilbilim</span>

Bilgisayarlı dilbilim veya hesaplamalı dilbilim, doğal dilin istatistiksel veya kural tabanlı modelleme yöntemleriyle ve hesaplamalı bir perspektif ile inceleyen disiplinler arası bir bilgisayar bilimi alanıdır.

Microsoft Chat, 1996'da Internet Explorer 3.0 ile ilk kez piyasaya sürülen, Microsoft tarafından üretilen grafiksel bir IRC istemcisidir. Comic Chat, Microsoft Araştırmacısı David Kurlander tarafından Microsoft Research Sanal Dünyalar Grubu ve daha sonra Microsoft'un İnternet Bölümü'nde yönettiği bir grup tarafından geliştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">MSN Dial-up</span> Microsoft tarafından geliştirilen bir internet servis sağlayıcısıdır.

MSN Dial-up Microsoft tarafındam Amerika Birleşik Devletleri'nde ve daha sonra birçok başka ülkede işletilen bir İnternet servis sağlayıcısıdır. Başlangıçta The Microsoft Network olarak adlandırılan bu uygulama, 24 Ağustos 1995 tarihinde Windows 95'in yayınlanmasına denk gelecek şekilde tescilli bir çevrimiçi hizmet olarak başlatıldı. 1996 ve 1997'de, İnternet servis sağlayıcısı'nin yeniden gözden geçirilmiş web tabanlı bir versiyonu internette interaktif multimedya içeriğindeki erken bir deneydi. Sonradan Microsoft 2007 yılında MSN WiFi Hotspot adında Wi-Fi Bulucu hizmeti de sunmuştur.

Toplumdilbilim veya sosyodilbilim, kültürel normlar, beklentiler ve bağlam, dilin nasıl kullanıldığı ve toplumun dil üzerindeki etkisi gibi konuları inceleyen, dilbilimin sosyoloji ile kesiştiği disiplinler arası alan. İnsan topluluklarının sosyal sınıf, etnik köken, yaş ve cinsiyet gibi kendine ait faktörlerle girdiği etkileşimi ve bu etkileşimin sonucu olan değişimleri karma biçimde inceler.

Bilişsel dilbilim, dili anlama, dil üretimi ve dil ediniminin bilişsel yönleriyle ilgilenen bir bilişsel bilim dalıdır. Bilişsel dilbilimin ana araştırma alanları arasında doğal dillerde kategorizasyon, sözdizimi ve anlambilim arasındaki arayüz, dilin deneyim ve algıdaki temeli ve dil ile düşünce arasındaki ilişki yer almaktadır. Dilin bilişle nasıl etkileşime girdiğini, dilin düşünceleri nasıl oluşturduğunu ve dilin zaman içindeki ortak zihniyetteki değişime paralel olarak evrimini açıklar.

Uygulamalı dilbilim, genel dilbilimin bir alanıdır. Dil öğrenimi araştırmaları, dil betimlemesi, ayrıca dilbilimsel görüş altında doğa bilimleri, kültür bilimi, bilgi bilimi, hukuk ve ruhbilimdeki sorunlarla disiplinlerarası olarak ilgilenmektedir. Diğer alanlardaki dille ilgili problemlerin çözümlenmesinde dilbilimsel teori, metot ve bilgilerin kullanımı da bu alanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırma nesnesi olarak dille ilgili çok farklı görüşler ile farklı yaklaşımlar ve dilbilimin başka bilimlerden yararlanma özelliğinden dolayı genel dilbilim ve uygulamalı dilbilim arasında genel belirlenmiş bir sınırlama yoktur. "Uygulamalı dilbilim" kavramı altında ne anlaşıldığı tam olarak net değildir. Bir taraftan gerçek uygulamalı dilleri araştıran bir alt alan olarak anlaşılırken, diğer taraftan uygulama sonunda elde edilen araştırma sonuçlarının kullanılmasıyla ilgili bir alt alan olarak anlaşılmaktadır. Genel/teorik ve uygulamalı dilbilim arasındaki bu özel durum sorun yaratmaktadır. İngiliz dili ile ilgili bilimsel alanda "applied linguistics" mi yoksa "linguistics applied" kavramının kullanılacağı konusundaki adlandırma karşıtlığı tartışılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İnternet argosu</span> internette farklı kişiler tarafından kullanılan argo dilleri

İnternet argosu, internetteki farklı insanlar tarafından kullanılan çeşitli argo türleridir. İnternet argosuna bir örnek "yüksek sesle gülmek" anlamına gelen "LOL"'dur. Doğasında yapılan sürekli değişiklikler nedeniyle standart bir internet argo tanımı sağlamak zordur. Bununla birlikte, internet kullanıcılarının popüler hale getirdiği ve birçok durumda icat ettiği herhangi bir argo türü olduğu anlaşılabilir. Bu tür terimler genellikle tuş vuruşlarını kaydetmek veya küçük karakter sınırlarını telafi etmek amacıyla kullanılır. Birçok kişi, anlık mesajlaşma ve sosyal ağ web sitelerinde aynı kısaltmaları kullanır. Kısaltmalar ve klavye sembolleri yaygın internet argosu türleridir. Leet veya Lolspeak gibi yeni argo lehçeleri, zaman tasarrufu yerine grup içi internet fenomenleri olarak gelişir. Birçok kişi argoyu sadece internette değil aynı zamanda yüz yüze de kullanır.