İçeriğe atla

Çanakkale Deniz Muharebesi (1657)

Çanakkale Deniz Muharebesi (1657)
Girit Savaşı

Venedikli Amiral Mocenigo'nun ölümü (1657)
Tarih17-19 Temmuz 1657
Bölge
Sebep Osmanlıların Venedik donanmasının Çanakkale Boğazı'ndaki ablukasını kırmak istemesi
Sonuç Osmanlı zaferi
Coğrafi
Değişiklikler
Osmanlılar Bozcaada ve Limni'yi geri aldı
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğuVenedik Cumhuriyeti Venedik Cumhuriyeti
Komutanlar ve liderler
Topal Mehmed Paşa
Köprülü Mehmed Paşa
Venedik Cumhuriyeti Lazaro Mocenigo  (ölü)
Venedik Cumhuriyeti Badoer
Güçler

Osmanlı İmparatorluğu:

  • 48 savaş gemisi

Venedik Cumhuriyeti Venedik Cumhuriyeti:

Kayıplar

Osmanlı İmparatorluğu:

  • 9 kadırga esir

Venedik Cumhuriyeti Venedik Cumhuriyeti:

  • Amiral gemisi battı
  • 800 ölü
  • 200 esir

(Dördüncü) Çanakkale Deniz Muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nın bir evresi.

Kaptan-ı Derya Topal Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması, karadan Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa'nın da desteğiyle 17-19 Temmuz 1657 tarihinde Venedik donanmasıyla Çanakkale Boğazı önlerinde yaptığı deniz muharebesinde zafer kazandı.

Muharebenin öncesi

Venedik donanmasını komutasını 1657 Şubat'ında Lazaro Mocenigo aldı. 19 Mart 1657'de Çanakkale Boğazı'ndan çıkan 40 küçük gemiden müteşekkil bir Türk filosunun Bozcaada'ya yaptığı çıkarma başarılı olamadı ve Midilli'ye demirledi. Delos adası civarında toplanmış Venedik donanması ise önce Midilli, ardından ise Sakız'a doğru ilerlediyse de Rodos'a giden Türk filosunu yakalayamadı. 3 Mayıs'ta ise Osmanlı Donanması'na yardıma gelen Cezayir filosuyla Sakız civarında çarpıştı ve kuzeye yönelerek 24 Haziran'da bir kez daha Çanakkale Boğazı önlerine demir attı.

Muharebe

Venedikliler önce 8.000 askerle karadan çıkarma yaptılarsa da, ağır kayıplarla çekilmeye başladılar. Serasker Köprülü Mehmed Paşa Gelibolu'dan Anadolu yakasına geçerek karargahını Kale-i Sultaniye yakınına kurdu. Rumeli yakasındaki Soğanlıdere ile Anadolu yakasındaki Küçük Kepez mevkilerine topçu bataryaları yerleştirildi.

Venediklilerin Çanakkale Boğazı ablukasını nihayet kırmak isteyen Osmanlı Donanması 3 Temmuz'da 48 savaş gemisi ve (Bozcaada üzerine tekrarlanması hedeflenen çıkarma için) büyük sayıda nakliye gemisiyle Boğaz'da belirdi. 17 Temmuz'da yarma harekâtına girişen Osmanlı Donanması başlangıçta 9 gemi kaybetti. Denizde savaşmak istemeyen yeniçerilerin gemileri terkederek karaya çıkmalarıyla Osmanlı donanması büyük bir zaaf içine düştü. Köprülü Mehmed Paşa firari 800 askeri idam ettirmek ve geri kalanları gemilere geri göndermek suretiyle muharebenin başına çıkan bu buhranı giderdi.[1]

Venediklilerin eline geçen Süleyman Kaptan mavnasının Alaiye Sancakbeyi Küçük Mehmed Bey komutasında sandallarla açılan 60 Türk askeri tarafından 150 esir de alınmak suretiyle kurtarılması Osmanlılar aleyhine gelişen muharebede Osmanlı tarafına moral oldu.[2]

Venedik donanması 19 Temmuz günü hücuma geçerek salvo ateşine başladı. Venedik Amirali Mocenigo bizzat en ön saflarda Topal Mehmed Paşa'nın baştardasını ele geçirmek üzere ilerledi. Bu esnada Kumburnu mevkiinden Kara Mehmed adlı bir topçun top atışı Venedik baştardasının barut mahzenine isabet etti ve gemi tüm mürettebatıyla birlikte infilak etti.[1]

Venedik donanması derhal taarruzu durdurdu. Komutayı devralan Amiral Badoer 20 Temmuz'da yeniden taarruz etmeyi tezekkür etiyse de, Türk savunma önlemlerinin sıkılığını görerek vazgeçti ve Bozcaada'ya çekildi. 23 Temmuz'da ise Papalık ve Malta gemileri ayrılarak ülkelerine döndüler[3]

Muharebe sonrası

Bu zafer; 1656 yılında büyük bir yenilgiye uğramış Osmanlı Donanmasının 1656-1657 kışı boyunca inşa edilen yeni savaş gemileri ve denizcilikten gelmeyen askerlerle kazanılan çok kritik bir başarısı oldu. Yenilgi ihtimalinde İstanbul olası bir istiladan kurtulurken, Ağustos ayında Ege Denizi'ne açılan Osmanlı donanması 31 Ağustos'ta Venedik işgalindeki Bozcaada'yı, ardından ise 12 Kasım'da Limni'yi kuşatıp geri akmayı başardı.[4]

Kaynakça

  1. ^ a b "Kayı: İmparatorluğun Zirvesi ve Dönüş", Ahmet Şimşirgil", Timaş Tarih (2014), c.6
  2. ^ "Tarih-i Gılmani", Mehmed Halife
  3. ^ "Naval Wars in the Levant 1559–1853", R. C. Anderson Princeton University Press, Princeton (1952), OCLC 1015099422, s.166
  4. ^ "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.11, s25-30

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İnebahtı Deniz Muharebesi</span> 1571 yılında gerçekleşen deniz savaşı

İnebahtı Deniz Muharebesi, 7 Ekim 1571'de Papa V. Pius tarafından düzenlenen Katolik devletler koalisyonu olan Kutsal İttifak'ın bir filosunun Patras Körfezi'nde Osmanlı İmparatorluğu filosunu büyük bir yenilgiye uğrattığı bir deniz çatışmasıdır. Osmanlı kuvvetleri, İnebahtı'ndaki deniz üssünden batıya doğru yelken açmışlardı ki, Sicilya'nın Messina kentinden doğuya doğru yelken açan Kutsal Birlik filosuyla karşılaştılar.

<span class="mw-page-title-main">Köprülü Mehmed Paşa</span> 89. Osmanlı sadrazamı

Köprülü Mehmed Paşa, IV. Mehmed Dönemi'nde 1656-1661 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin sadrazamlığını yapmış bir bürokrattır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Duraklama Devri'nde devleti idare etmiş, görev süresi boyunca yaşanan politik ve toplumsal karışıklıkların etkisini azaltmış ve Osmanlı İmparatorluğu'nun eski itibarını kazanmasında rol oynamıştır. Amasya'ya bağlı Köprü (Vezirköprü) kasabasından Ayşe Hanım'la evlenip bir süre orada yaşadığı için Köprülü olarak tanınmıştır.

Birinci Çanakkale Deniz Muharebesi, Kaptan-ı Derya Kara Dev Murat Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması'nın 16 Mayıs 1654'te bir Venedik Cumhuriyeti Donanması ile Çanakkale Boğazı önlerinde yaptığı deniz muharebesi. 1645–1669 döneminde Girit'in Fethi sırasında Osmanlı-Venedik Savaşları'nın bir evresidir.

<span class="mw-page-title-main">Bozcaada Kuşatması (1657)</span>

Bozcaada Kuşatması, Osmanlı Donanması'nın 1657 yılında, bir yıl önce Venedik'in eline geçmiş olan Bozcaada'yı geri almasıyla sonuçlanan deniz harekâtı; 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nın bir evresi.

<span class="mw-page-title-main">Limni Kuşatması (1657)</span>

Limni Kuşatması, Osmanlı Donanması'nın 1657 yılında, bir yıl önce Venedik'in eline geçmiş olan Limni adasını geri almasıyla sonuçlanan deniz harekâtı; 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nın bir evresi.

(İkinci) Çanakkale Deniz Muharebesi, Kaptan-ı Derya Zurnazen Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması'nın 21 Haziran 1655'te Venedik Cumhuriyeti Donanması ile Çanakkale Boğazı önlerinde yaptığı deniz muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nın bir evresi.

<span class="mw-page-title-main">Çanakkale Deniz Muharebesi (1656)</span>

(Üçüncü) Çanakkale Deniz Muharebesi, Kaptan-ı Derya Sarı Kenan Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması'nın 23 Haziran 1656'da Venedik Cumhuriyeti Donanması ile Çanakkale Boğazı önlerinde yaptığı deniz muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nın bir evresi. Osmanlı Donanması, İnebahtı Deniz Muharebesi'nden (1571) beri en büyük yenilgisini aldı.

<span class="mw-page-title-main">Hanya Kuşatması (1692)</span>

Hanya Kuşatması, 1684-1699 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Foça Deniz Muharebesi</span>

Foça Deniz Muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Resmo Kuşatması</span>

Resmo Kuşatması, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

Topal Mehmed Paşa,, Osmanlı donanmasında 1656-1657 arasında kaptan-ı deryalık yapmış Osmanlı devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Zeytinburnu Deniz Muharebesi</span>

Zeytinburnu Deniz Muharebesi, 1684-1699 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Nakşe Deniz Muharebesi</span>

Nakşe Deniz Muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Bozcaada Deniz Muharebesi (1697)</span>

Bozcaada Deniz Muharebesi, 1684-1699 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Andıra Deniz Muharebesi (1697)</span>

Andıra Deniz Muharebesi, 1684-1699 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Çanak Limanı Deniz Muharebesi</span>

Çanak Limanı Deniz Muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

Palabıyık Yusuf Paşa ya da Çelebi Yusuf Paşa, Osmanlı kaptan-ı deryası.

Bozcaada Muharebesi, 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Midilli Kuşatması (1464)</span>

Midilli Kuşatması, 1463-1479 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Bozcaada Deniz Muharebesi (1464)</span>

Bozcaada Deniz Muharebesi, 1463-1479 Osmanlı-Venedik Savaşı'nda evre.